VII SA/Wa 1786/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi T.K. i M.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wiaty I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D.M. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 złotych (trzysta siedem złotych i pięćdziesiąt groszy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 złotych (dwieście pięćdziesiąt złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 złotych (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miało następujący przebieg: W dniu 5 lipca 2005 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] wpłynęło pismo A. i J.W. , w którym wnieśli oni o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zabudowy działki zlokalizowanej przy [...] w [...] , należącej do T. i M.K. . Powiatowy organ nadzoru budowlanego wyznaczył termin oględzin przedmiotowej nieruchomości na dzień 7 listopada 2005 r., które jednakże nie odbyły się, gdyż wejście na posesję nie było dostępne, a właściciele - nieobecni. Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 3 stycznia 2006 r. ustalono, że na działce zlokalizowanej przy [...] w [...] znajduje się budynek mieszkalny, jednorodzinny, wybudowany w latach 1968- 69, który jest użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Właściciele T. i M.K. oświadczyli, że była dokonywana inwentaryzacja przedmiotowego obiektu budowlanego. Ustalono także, iż w 1977 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę garażu, dobudowanego do budynku mieszkalnego. Według oświadczenia inwestora garaż został wybudowany w 1978 r. Podczas czynności kontrolnych nie okazano zawiadomienia o przystąpieniu do użytkowania garażu. Nad częścią garażu wykonano nadbudowę - werandę. "Pismem Urzędu Dzielnicowego [...] filia w [...] W.A.G.K i Mieszk. [...] z dnia [...] czerwca 1980 r. wyrażono zgodę na pozostawienie samowolnie wybudowanej werandy". Do budynku mieszkalnego od strony południowej dobudowano budynek gospodarczy na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 24 sierpnia 1995 r., nr [...] Inwestorzy okazali potwierdzenie zgłoszenia obiektu użytkowania z dnia [...] listopada 1998 r. Ustalono też, że do w/w budynku gospodarczego, od strony ulicy przylega wiata drewnianej konstrukcji, o wymiarach 4,50 m x 4.50 m, o dachu dwuspadowym, pokrytym blachą trapezową. Wysokość przedmiotowej wiaty wynosi od 2,50 m w najniższym punkcie do 2.70 m w punkcie najwyższym. Wiata ustawiona jest na trylince. Przedmiotowa konstrukcja znajduje się przy granicy południowej w odległości 0,40 m od ogrodzenia posesji oraz w odległości 0,50 m od ulicy. Wody opadowe odprowadzane są rurami spustowymi na teren własnej posesji. W trakcie kontroli T.K. oświadczyła, że wiata została wybudowana przez poprzedniego właściciela w 1968 r. bez wymaganej zgody organu administracji architektoniczno – budowlanej oraz w dniu 23 lutego 2006 r. oświadczyła, że z chwilą, kiedy zakupiła w 1969 r. działkę z budynkami (mieszkalny w budowie, komórka drewniana wiata, wiata), wiata była wybudowana w całości. W 1993 – 1994 r. zmieniła nakrycie wiaty. Natomiast współwłaściciel sąsiedniej nieruchomości A.W. w dniu 16 stycznia 2006 r. oświadczyła, że sporna wiata została zrealizowana w latach 1998-1999 r. M.K. oświadczył, ze wiata wybudowana została w latach 70-tych XX wieku. Stopniowo została zmodernizowana – pomalowana, zmieniono pokrycie dachowe z papy na blachę w latach 90-tych. Pismem z dnia 26 kwietnia 2006 r. organ powiatowy powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie zabudowy posesji [...] w [...] . Z uwagi na różnice w ustaleniach dotyczące daty wykonania spornej wiaty, przesłuchano świadków T.K. . J.K. oświadczył, że wiata istniała już w latach 70-tych XX wieku, w latach późniejszych dokonywano robót malarskich i konserwacyjnych, z kolei Z.Z. oświadczył, że wiata istniała w roku 1981 lub 1982 początkowo użytkowana, jako szopa na cement, potem, jako garaż, później pusta. Dodał też, że ok. 10 lat temu zmieniono pokrycie jej dachu z papy na blachę, poza tym dokonywano jej bieżącej konserwacji polegającej na malowaniu. W dniu 14 lipca 2009 r. organ wezwał T.K. do przedstawienia w terminie 14 dni najwcześniejszego zdjęcia lotniczego (potwierdzonego za zgodność przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii) nieruchomości przy [...] w [...] oraz innych dokumentów potwierdzających datę budowy przedmiotowej wiaty. W dniu 20 sierpnia 2009 r. T.K. poinformowała organ, że nie dostarczy zdjęcia lotniczego. W dniu 13 maja 2010 r. organ ponownie wezwał T.K. do przedstawienia zdjęcia lotniczego przedmiotowej wiaty, które nie zostało przez nią złożone. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] na podstawie art. 49b ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zmianami) nałożył na T.K. i M.K. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia: 1. zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2. projekty zagospodarowania działki lub terenu wykonanego przez projektanta posiadającego wymagane uprawnienia budowlane; 3. oceny technicznej robót budowlanych samowolnie wykonanych przy budowie wiatry drewnianej o wymiarach 4,50 m x 4,50 m dobudowanej do budynku gospodarczego; 4. opinii w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego wiaty; 5. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. inwestorzy wystąpili do organu z prośbą o przedłużenie terminu o 3 miesiące, tj. do końca maja 2011 r. Organ powiatowy pismo to pozostawił bez odpowiedzi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] marca r., nr [...] na podstawie art. 49b ust. 1 w związku z ust. 3 i art. 83 § 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wiaty drewnianej o wymiarach 4,50 m x 4,50 m dobudowanej do budynku gospodarczego od strony ulicy, nakazał T.K. oraz M.K. rozbiórkę wiaty drewnianej o wymiarach 4,50 m x 4,50 m dobudowanej do budynku gospodarczego od strony ulicy przy [...] w [...] . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w związku z faktem, iż T.K. oświadczyła, że nie dostarczy zdjęcia lotniczego z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii określającego najwcześniejszą datę wybudowania wiaty, natomiast złożone przez świadków T.K. oświadczenia, nie zostały wypowiedziane zgodnie z art. 233 § 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 1997, Nr 88, poz. 553) "Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3", organ nie mógł uznać opisanych oświadczeń, jako dowód w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W związku z powyższym sprawa dotycząca spornej wiaty jest rozpatrywana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623). Organ wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 Prawa budowlanego. W myśl art. 29 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa: "wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki". W związku z tym, że inwestor nie dokonał wymaganego zgłoszenia zamiaru budowy wiaty na przedmiotowej nieruchomości organ nadzoru nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów niezbędnych do sprawdzenia spełnienia wymogów określonych w przepisach, w celu doprowadzenia zrealizowanej inwestycji do stanu zgodnego z prawem oraz w celu zgodności lokalizacji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestorzy, T. i M.K., w wyznaczonym terminie nie złożyli wymaganych dokumentów. Powyższe obligowało organ do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 11 kwietnia 2011 r. złożyli T. i M.K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania wskazali, że termin na realizację obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. był nierealny, i w takim terminie nie mieli szans dostarczyć wskazanych dokumentów, ponieważ na otrzymanie zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego potrzeba ok. 3 miesięcy. Obecnie udało się im sporządzić mapę geodezyjną i dopiero teraz przystępują do starania się o ww. zaświadczenie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego po rozpatrzeniu odwołania T. i M.K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] . Organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji i wskazał, że organ ten prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż wiata znajdująca się na działce nr ew. [...] przy [...] w [...] została wybudowana samowolnie, gdyż właściciele nieruchomości, na której wiata ta jest usytuowana oświadczyli, iż została zrealizowana bez wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej. Zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego budowa takich obiektów wymaga zgłoszenia. Inwestorzy takiego zgłoszenia nie dokonali. W przypadku budowy obiektu bez wymaganego zgłoszenia zasadą jest obowiązek orzeczenia nakazu rozbiórki obiektu, chyba, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno – budowlanych. Wtedy budowa powinna być oceniona pod kątem możliwości jej legalizacji. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji wszczął procedurę legalizacyjną dokonanej samowoli budowlanej i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. wydanym na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek przedłożenia określonych dokumentów w terminie trzydziestu dni od daty doręczenia postanowienia. Inwestorzy nie zastosowali się do ww. postanowienia. Zatem zasadnym było orzeczenie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Odnosząc się do zarzutów skarżących, że organ pierwszej instancji nie uwzględnił ich skarżących o przedłużenie terminu na wykonanie obowiązku, wynikającego z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., [...] , organ odwoławczy wyjaśnił, ze w przeciwieństwie do trybu postępowania legalizacyjnego, określonego w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, gdzie mowa jest o nałożeniu obowiązku przedstawienia dokumentów "w wyznaczonym terminie", to tryb procedury legalizacyjnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie - przewidziany w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego - wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, iż organ nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów "w terminie 30 dni". Określenie terminu w tym przypadku nie zależy, więc już od uznania organu nadzoru budowlanego. Jest to termin ściśle kreślony przepisami prawa budowlanego i nie można go zmieniać. Biorąc pod uwagę datę wydania ww. postanowienia inwestorzy mieli dość czasu, aby uczynić zadość obowiązkom nim nałożonym. Nie do zaakceptowania z punktu widzenia przepisów prawa jest podejmowanie działań mających na celu legalizację samowolnie wybudowanego obiektu dopiero, gdy właściwy organ wydał decyzję o jego rozbiórce. Organ odwoławczy nie dał wiary oświadczeniom skarżącym, iż nie wypełnili ww. postanowienia, gdyż nie uzyskali na czas niezbędnych dokumentów. Z pisma skarżących z dnia [...] stycznia 2011 r. wynika, bowiem, iż skarżący nie mieli zamiaru po wydaniu ww. postanowienia gromadzić wymaganych dokumentów, z uwagi na brak środków finansowych na ten cel. Trudności w pozyskaniu środków na wypełnienie nałożonych przez organ nadzoru budowlanego obowiązków, czy też inne względy społeczne nie mogą być jednak argumentem przemawiającym za odstąpieniem od nakazu rozbiórki. Organ odwoławczy wskazał także, iż sporna kwestia daty popełnionej samowoli w przypadku zastosowania art. 49b Prawa budowlanego, pozostaje bez znaczenia z uwagi na fakt, iż do obiektów w stosunku, do których wymagane jest dokonanie zgłoszenia każdorazowo właściwe są przepisy obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] złożyli T. i M.K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzucili, że zaskarżona decyzja jest bardzo krzywdząca i niesprawiedliwa. Wskazali, że altanka tworzy przydomową oranżerię ogródka zimowego i letniego. Znajduje się tam ponad 40-letni orzech włoski, obok rośnie tuja, a po przeciwnej stronie pnące róże. Nie zgodzili się ze stwierdzeniem wskazanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że altanka została wybudowana w latach 1998-1999 (oświadczenie A.W. ), ponieważ nie jest ono prawdziwe. Skarżący oświadczyli, że kupili nieruchomość przy [...] w 1968 r. wraz z budynkiem w budowie i stojącą już na jej terenie szopą na potrzebne w tym czasie materiały budowlane, którą z upływem czasu zmodernizowali do bardzo ładnego stanu. Natomiast pp. W. nabyli sąsiednią nieruchomość w 2000 r., do której wprowadzili się w 2001 r. i dlatego nie mają odpowiedniej, prawdziwej wiedzy na ten temat. Zgodne z prawdą są zeznania świadków J.W. i Z.Z. . Osoby te mają wiedzę o wcześniejszych czasach, sprzed wprowadzenia się na sąsiednią posesję pp. W. Ponadto podkreślili, że nigdzie i nigdy nie napisali, ani nie powiedzieli, że nie mają zamiaru gromadzić wymaganych dokumentów. Prosili jedynie o przedłużenie terminu do ich złożenia z uwagi na sytuację osobistą i majątkową. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydanej na podstawie art. 49b ust. 1 i ust. 3 Prawa budowlanego. Przedmiotowa inwestycja, tj. przylegającą do budynku gospodarczego wiata drewniana o wymiarach 4,50 m x 4.50 m objęta była obowiązkiem zgłoszenia Nie budzi wątpliwości, jak ustaliły organy obu instancji, że skarżący przedmiotową wiatę wznieśli bez wymaganego prawem wcześniejszego zgłoszenia, przewidzianego w art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Wykonywanie robót budowlanych bez wymaganego zgłoszenia stanowi tzw. samowolę budowlaną, której skutkiem jest zastosowanie przez organy nadzoru budowlanego trybu przewidzianego w art. 49b Prawa budowlanego. Nakaz rozbiórki opiera się na art. 49b ust. 1 i 3 Prawo budowlane, czyli normie, która nakazuje organowi nadzoru budowlanego nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego, jeżeli nie zostaną wykonane w ustawowym 30 dniowym terminie obowiązki nałożone postanowieniem wydanym na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. W związku z tym stwierdzić należy, że skoro nie zostały wykonane obowiązki nałożone postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] to prawidłowo na podstawie powołanych przepisów wydano nakaz rozbiórki. Podkreślić należy, że 30 dniowy termin, wskazany w art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego jest terminem ustawowym, a co za tym idzie organ nie może go skrócić, ani przedłużyć. Ponadto Sąd zauważa, że powołane przez skarżących we wniosku z dnia [...] stycznia 2011 r. o przedłużenie tego terminu (do dnia 31 maja 2011 r.) okoliczności w postaci warunków pogodowych oraz sytuacji finansowej, mogły utrudnić wykonanie nałożonych obowiązków, ale nie można stwierdzić, że uniemożliwiły ich wykonanie. Inwestorzy, co wynika z treści odwołania z dnia 11 kwietnia 2011 r. nie podjęli działań zmierzających do uzyskania wymaganych postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. dokumentów. Art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego określa dokumenty, których organ nadzoru budowlanego może żądać w celu zalegalizowania samowolnej budowy. Nie określa on ich przy tym przykładowo, lecz wyczerpująco. Jedynie od tego czy obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zależy rodzaj dokumentu, mającego potwierdzać zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stwierdzić także należy, że na ocenę zastosowania przez organy przepisów obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane pozostaje bez wpływu data budowy przedmiotowej wiaty i okoliczności, w jakich powstała, gdyż przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. ma zastosowanie jedynie do tej kategorii obiektów wybudowanych przed dniem 1 stycznia 1995 r., które jednocześnie objęte zostały dyspozycją art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., a więc obiektów budowlanych wymagających pozwolenia na budowę. Zatem prawidłowo organy zastosowały przepisy obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Nie wywiązanie się przez inwestorów z obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w ustawowym terminie obligowało organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z art. 49b ust. 1 w związku z ust. 3 Prawa budowlanego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).