VII SA/Wa 1787/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] grudnia 2016 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPPr wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej [....] w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu Wspólnota Mieszkaniowa wskazała, że poza częściami wspólnymi nieruchomości przy ul. [....] nie posiada odrębnego majątku i nie osiąga dochodów. Podała, że członkowie Wspólnoty-właściciele lokali posiadający ponad 50 % udziału w nieruchomości wspólnej od dnia nabycia lokali w budynku przy ul. [...] nie uiszczają zaliczek na utrzymanie nieruchomości wspólnej zgodnie z uchwałami podjętymi w oparciu o ustawę o własności lokali. Zaznaczyła, że toczą się postępowania sądowe o zaległe płatności. Wspólnota wskazała, że zaliczki wpłacane przez pozostałych członków Wspólnoty pokrywają jedynie niezbędne koszty utrzymania nieruchomości wspólnej. Wspólnota oświadczyła, że obecny stan zgromadzonych środków na koncie bankowym Wspólnoty uniemożliwia uiszczenie wpisu. Podała, że na koncie bankowym posiada kwotę w wysokości 2,32 złotych. Wezwaniem z dnia [....] lutego 2017 r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 2 lutego 2017r. wezwano Wspólnotę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy ustalono wysokość zaliczki na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną i jaka miesięcznie kwota wpłacana jest przez członków Wspólnoty, - jakie czynności zostały podjęte w celu zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych, - jakie miesięcznie koszty ponosi Wspólnota i co się na te koszty składa, - czy w budynku przy ul. [....] znajdują się lokale użytkowe i w związku z tym czy Wspólnota uzyskuje z tego tytułu dochody np. z najmu, jeśli tak wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z jakiego jest on uzyskiwany, - z czego lub przy czyjej pomocy Wspólnota zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, oraz do nadesłania: - rocznego sprawozdania z działalności za rok 2016r. W nadesłanym do Sądu piśmie z dnia [....] lutego 2017 r. wyjaśniono, że przedmiotową Wspólnotę Mieszkaniową tworzy 7 właścicieli. Wskazano, że na zebraniu rocznym w 2016 r. podjęte zostały uchwały o zaliczkach na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną. Wspólnota zaznaczyła, że koszty zarządu całej nieruchomości wspólnej pokrywane są jedynie przez pięciu członków wspólnoty posiadających lokale mieszkalne, których powierzchnia stanowi ok. 40 % całej nieruchomości. Właścicielami pozostałych ok. 60 % powierzchni nieruchomości są małżonkowie A. i A. A., którzy od dnia nabycia w 2008 r. lokali w nieruchomości [....] nie uznają istnienia Wspólnoty. Wskazała, iż ww. właściciele ok. 60 % powierzchni nieruchomości pomimo wezwań i toczących się postępowań o zaległe płatności odmawiają uczestniczenia w kosztach zarządu nieruchomością wspólną, w tym odmawiają pokrywania kosztów mediów doprowadzonych do ich lokali oraz utrzymywania części wspólnych nieruchomości. Wpłaty dokonywane przez mniejszościowych właścicieli pokrywają niezbędne i konieczne koszty na które składają się opłaty za energię, ogrzewanie, sprzątanie klatki schodowej, opłaty za konieczne przeglądy techniczne budynku, ubezpieczenie nieruchomości oraz niezbędne naprawy. Podniosła, że pozostali członkowie wspólnoty nie są w stanie pokrywać kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej przypadających na A. Wspólnota wyjaśniła, iż w nieruchomości [....] znajdują się lokale użytkowe o łącznej powierzchni ok. 1000 m², z których nie osiąga żadnych przychodów bowiem właścicielami tych lokali są małżonkowie A. Poinformowała, że roczne sprawozdanie za 2016 r. nie zostało jeszcze przyjęte przez członków Wspólnoty, bowiem nie odbyło się jeszcze zebranie roczne za 2016 r. Wspólnota wyjaśniła również, że koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika zamierza pokryć z zasądzonych kosztów od strony przeciwnej. Postanowieniem z dnia 21 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej [....] przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca, w ustawowym terminie, złożyła do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 21 marca 2017 r. wnosząc o jego zmianę i zwolnienie Wspólnoty od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu niewłaściwie zastosowano art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i wadliwie oceniono, że Wspólnota miała możliwości zgromadzenia środków na wpis od skargi. Wspólnota nie zgodziła się z argumentacją referendarza zawartą w zaskarżonym postanowieniu, które sprowadza się do tego że Wspólnota nie podjęła działań w stosunku do członków wspólnoty, aby zgromadzić środki na pokrycie wpisu. Nie dokonano jednak oceny aktualnej sytuacji Wspólnoty i jej możliwości pokrycia wpisu. Z dokumentów złożonych przez stronę wynika że nie ma stosownych środków finansowych. Wyjaśniła, że Wspólnota Mieszkaniowa [....] liczy siedmiu właścicieli. Na zebraniu rocznym w 2016 r. podjęte zostały uchwały o zaliczkach na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną. Z zaliczek tych winny być pokrywane również koszty ewentualnych postępowań sądowych. Jednak koszty zarządu całej nieruchomości wspólnej pokrywane są jedynie przez pięciu członków wspólnoty posiadających lokale mieszkalne, których powierzchnia stanowi 40 % procent całej nieruchomości. Właścicielami pozostałych ok. 60 % powierzchni nieruchomości są małżonkowie A. i A. A., którzy od dnia nabycia w 2008 r. lokali w nieruchomości [...] nie uznają istnienia Wspólnoty i pomimo wezwań i toczących się postępowania sądowych o zaległe płatności, odmawiają uczestniczenia w kosztach Zarządu nieruchomością wspólną w tym odmawiają pokrywania kosztów mediów doprowadzonych do ich lokali oraz utrzymania części wspólnych nieruchomości. Wpłaty dokonywane przez mniejszościowych właścicieli pokrywają niezbędne i konieczne koszty na które składają się opłaty za oświetlenie, ogrzewanie i sprzątanie wspólnej klatki schodowej, opłaty za konieczne przeglądy techniczne budynku oraz ubezpieczenie nieruchomości i niezbędne naprawy. Pozostali członkowie wspólnoty nie są w stanie pokrywać kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej, przypadających na p. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania bądź w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazać należy, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że wspólnota jest finansowa jedynie z zaliczek wpłacanych przez jej 5 członków i nie uzyskuje dochodów. Powyższe jednak nie uzasadnia przyznania prawa pomocy ze środków publicznych. Fakt dochodzenia należnych składek w postępowaniu sądowym od pozostałych członków Wspólnoty także nie usprawiedliwia domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. Analizując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zaznaczyć należy, iż Wspólnota w nadesłanych wyjaśnieniach nie podała jaką ustalono wysokość zaliczki na pokrycie kosztów zarządu nieruchomością wspólną i jaka miesięcznie kwota wpłacana jest przez członków Wspólnoty. Wspólnota wyszczególniła miesięczne koszty jakie ponosi jednak nie wskazała ich wysokości. Wspólnota w piśmie wyjaśniającym z dnia [...] lutego 2017 r. podniosła, że wpłaty dokonywane przez mniejszościowych właścicieli pokrywają jedynie niezbędne koszty utrzymania nieruchomości wspólnej. Pamiętać przy tym należy, że wspólnota mieszkaniowa jest szczególnym podmiotem prawa, tworzonym przez ogół właścicieli lokali w danym budynku. Zarząd Wspólnoty powinien był podjąć odpowiednie działania w celu pozyskania dodatkowych środków finansowych od członków Wspólnoty. Służyć temu mogło, stosownie do art. 31a ustawy o własności lokali, zwołanie zebrania właścicieli lokali w celu przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków i podjęcia przez członków wspólnoty uchwały, na mocy której dodatkowe środki zostałyby przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. W niniejszej sprawie Wspólnota nie wskazała, aby podejmowała jakiekolwiek działania w celu pozyskania kwot na pokrycie kosztów postępowania. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu skarżąca winna była mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrywania kosztów sadowych i na ten cel zagospodarować środki. W Sądu brak jest podstaw do przerzucenia na budżet państwa i ogół obywateli kosztów sądowych w niniejszej sprawie zainicjowanej przez Wspólnotę. Wspólnota nie wykazała, iż wykorzystała wszelkie dostępne oraz wystarczające w danych okolicznościach środki, by zgromadzić wymaganą kwotę na pokrycie kosztów postępowania przed sądem. Tym samym uznano, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącej Wspólnocie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała by spełniała ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.