VII SA/Wa 1794/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (Spr.), Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Zakładu Energetycznego [...] S.A. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki stacji transformatorowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Zakładu Energetycznego [...] S.A. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2007r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.), w związku z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.)., nakazał Zakładowi Energetycznemu [...] Rejon Energetyczny S. rozbiórkę stacji transformatowej, wybudowanej na działce o nr ewidencyjnym [...] w S. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji, relacjonując przebieg postępowania toczącego się w niniejszej sprawie od 2002r., podał co następuje: na wniosek właścicielki nieruchomości nr ew. [...] H. Z. reprezentowanej przez rodziców A. i J. Z. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stacji transformatorowej. W trakcie przeprowadzonych wizji w 2002r. i 2003r. ustalono, iż na działce nr ew. [...] w odległości ok. 4,20 m od balkonu budynku mieszkalnego zlokalizowana jest stacja transformatorowa słupowa. Stacja ta, zdaniem właścicielki działki, stwarza niebezpieczeństwo dla osób przebywających w jej pobliżu oraz dla budynku mieszkalnego w związku z czym domaga się jej usunięcia. W trakcie wizji przedstawiciel Zakładu Energetycznego przedłożył dokumenty dotyczące budowy stacji transformatorowej tj: projekt budowlany, uzgodnienie z Rejonem Eksploatacji Dróg Publicznych w S., zezwolenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1964r. oraz protokoły odbioru technicznego obiektu. Ponieważ stacja została wybudowana w latach 1964 – 1965 dlatego z uwagi na znaczny upływ czasu innych dokumentów inwestor nie posiadał. W związku ze zgłoszonymi zastrzeżeniami odnośnie zagrożenia bezpieczeństwa zdrowia ludzi oraz uzasadnionymi wątpliwościami co do stanu technicznego stacji, organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003r. nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia w określonym terminie oceny technicznej stacji transformatorowej. Inwestor wykonał nałożony obowiązek, przedstawiając w dniu 15 maja 2003r. ocenę techniczną sporządzoną przez dwóch rzeczoznawców, audytorów w zakresie instalacji elektrycznych. Z oceny wynikało, iż stacja transformatorowa jest w dobrym stanie technicznym, nie wymaga dodatkowych zabiegów konserwacyjnych oraz nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia osób przebywających w jej pobliżu, nie jest uciążliwa dla środowiska i nie zagraża bezpieczeństwu mienia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w związku z treścią oceny technicznej, decyzją z dnia [...] lipca 2003r odmówił wydania nakazu rozbiórki. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] listopada 2003r. Obie wyżej wymienione decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2005r. sygn. akt VII SA/Wa 113/04. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wykonując wytyczne zawarte w wyroku sądu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. umorzył postępowanie administracyjne (decyzja z dnia [...] kwietnia 2006r.), a [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności ze szkicu wynika, iż usytuowanie projektowanej stacji w stosunku do stałych punktów odniesienia naniesionych na szkicu nie różni się w sposób istotny od faktycznego usytuowania stacji w terenie. Organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż analiza danych zawartych w protokole odbioru technicznego z dnia 21 grudnia 1965r. bezspornie dowodzi, że protokół ten dotyczy spornej stacji. W sprawie zaś nie ma dowodów, które potwierdzałyby zarzut skarżącej jakoby stacja transformatorowa wybudowana została w 1968r., dlatego brak jest podstaw do kwestionowania legalności budowy. Odnosząc się do odległości i usytuowania stacji w stosunku do budynku mieszkalnego, organ odwoławczy powołał się na dodatkowe wyjaśnienie inż. J. T. zawarte w piśmie z dnia 21 października 2005r., do przedstawionej uprzednio oceny technicznej. Organ odwoławczy zbadał również sprawę potencjalnego zagrożenia stworzonego przez stację dla życia i zdrowia ludzi w świetle uregulowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnych z dnia 11 sierpnia 1998r. ( Dz. U. 107/98, poz. 676 ) i uznał, iż stacja transformatorowa nie jest uciążliwa dla środowiska i nie zagraża bezpieczeństwu mienia. Powyższe ustalenia pozwalają zdaniem organu na stwierdzenie, iż w rozpatrywanej sprawie występuje przesłanka bezprzedmiotowości, z uwagi na brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Skargę na powyższą decyzję wniosła H. Z., po rozpatrzeniu której Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 listopada 2006r., sygn. akt VISA/Wa 1506/06 – uchylił decyzję [...] WINB z dnia [...] czerwca 2006r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu i instancji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. ponownie rozpatrując sprawę, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazał, iż zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 31 stycznia 1961r. (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm.), obowiązującej w dacie budowy obiektu, wybudowanie stacji transformatorowej wymagało uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. W ocenie organu inwestor – Zakład Energetyczny [...] takiego pozwolenia nie posiadał, w związku z czym obiekt stanowi samowolę budowlaną, która podlega procedurze określonej w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r. Ponieważ, co wynika z dokumentów oraz oświadczeń skarżących, sporna stacja transformatorowa powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia oraz może spowodować pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia organ uznał, iż zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego obligujące do nakazania rozbiórki obiektu. Odwołanie od decyzji PINB wniósł Zakład Energetyczny [...] S.A. po rozpatrzeniu, którego [...] WINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy ponownie zrelacjonował stan sprawy. Zgodził się w pełni z ustaleniami i oceną dokonaną przez organ I instancji. Wskazał, iż brak decyzji o pozwoleniu na budowę stacji transformatorowej obliguje do nakazania jej rozbiórki, bowiem w sprawie ustalono, że zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., które uniemożliwiają legalizację obiektu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ powtórzył, iż zgodnie z art. 1 ust. 4 pkt 1 i 5 ustawy Prawo budowlane z dnia 31 stycznia 1961r., stacja transformatorowa będąca elementem składowym sieci elektroenergetycznej użytku publicznego jest obiektem budowlanym. Na jego realizację inwestor obowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę, gdyż obiekt ten nie był ujęty w katalogu robót budowlanych, które na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1961r., w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa przestrzennego (Dz. U. Nr 38, poz. 197), nie wymagały zgłoszenia ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego. Ponieważ inwestor takiego pozwolenia nie posiadał zasadne było, w warunkach niniejszej sprawy, nałożenie obowiązku rozbiórki. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r. złożył Zakład Energetyczny [...] S.A. wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącego organy obu instancji błędnie przyjęły, iż w sprawie ma zastosowanie § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia 27 lipca 1961r. Wybudowaną stację transformatorową należy zakwalifikować do budownictwa specjalnego, o którym mowa w art. 2 ust. 4 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1961r., a na wzniesienie takiego obiektu pozwolenia udzielali odpowiedni ministrowie. Podnosząc powyższe skarżący zarzucił, iż organ administracji publicznej nie ustalił, czy takie pozwolenie zostało wydane. W prowadzonym postępowaniu pominięto także przedłożoną ekspertyzę dotyczącą oceny technicznej stacji. Z dokumentu tego wynika, że obiekt znajduje się w dobrym stanie technicznym i nie stwarza żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Także jego usytuowanie jest zgodne z ówcześnie obowiązującymi przepisami. Ocena biegłych koliduje z ustaleniami organu, który wskazując na zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia, nakazał rozbiórkę stacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszym postępowaniu organ ponownie orzekając po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego był związany, na mocy art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 listopada 2006r., podkreślił, że "Legalność budowy stacji transformatorowej wybudowanej w latach 1964 – 1965 należy oceniać według przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. -Prawo budowlane. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 3 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, właściwość organów do załatwiania spraw o których mowa w art. 103 ust 1 określa się na podstawie przepisów ustawy. Organ powinien w pierwszej kolejności ustalić czy w świetle ustawy z dnia 31.01.1961r. Prawo budowlane obowiązującej w dacie wzniesienia stacji transformatorowej było wymagane pozwolenie na budowę. Jeżeli takie pozwolenie było wymagane, a obecny właściciel (użytkownik) stacji transformatorowej nie może się takim pozwoleniem wylegitymować to należałoby przyjąć, iż obiekt został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Do oceny takiej samowoli budowlanej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane. Stwierdzić należy, iż organ takiej oceny nie przeprowadził lecz z naruszeniem art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w ramach nadzoru budowlanego. Brak wyjaśnienia sprawy w aspekcie wyżej wskazanym powoduje, iż zaskarżona decyzja została również wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 107 § 3 kpa". Wskazania zawarte w powyższej zacytowanym fragmencie uzasadnienia wyroku Sądu nie zostały wykonane przez organ i pozostają aktualnie także w niniejszym postępowaniu. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż w toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ nie ustalił w sposób bezsporny, czy inwestor Zakład Energetyczny [...] wybudował stację transformatorową w warunkach samowoli budowlanej. W aktach postępowania znajduje się zezwolenie z dnia [...] czerwca 1964r., wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej, którym zezwolono Zakładowi Energetycznemu [...] na budowę linii energetycznej napowietrznej 15 kV w S. przy ul. [...], na nieruchomości stanowiącej własność J. W., oraz stacji transformatorowej 15/0,4 kV słupowej. Jak wskazano w zezwoleniu budowa linii i stacji polegać miała na ustawieniu słupów z podwieszeniem przewodów i montażu aparatury. Zezwolenie to, mimo swojej wadliwości, pozostaje w obrocie prawnym i obowiązkiem organu było dokonanie jego oceny. W tych warunkach przyjęcie, że inwestor samowolnie wybudował stację transformatorową na działce, obecnie należącej do skarżącej, jest co najmniej przedwczesne. Organ powinien ustalić czy zezwolenie z dnia [...] czerwca 1964r., w świetle obowiązujących w dacie jego wydania przepisów stanowiło w istocie decyzję o pozwoleniu na budowę. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że narusza ona przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r., stanowiący materialnoprawną podstawę wydania decyzji nakazującej rozbiórkę stacji transformatorowej wymaga wykazanie, iż samowolnie wybudowany obiekt: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub 2) powoduje (...) niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W niniejszej sprawie dopiero z uzasadnienia decyzji nakazującej rozbiórkę można wywieść, iż w ocenie organu sporny obiekt powoduje zagrożenie dla zdrowia i życia, a także pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust 1 pkt 2). Stanowisko to organ oparł na oświadczeniach skarżących, całkowicie pomijając znajdującą się w aktach ocenę techniczną opracowaną przez rzeczoznawców audytorów. Z opinii tej, sporządzanej na zlecenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wynika, iż " stacja transformatorowa jest w dobrym stanie technicznym, nie wymaga dodatkowych zabiegów konserwacyjnych oraz nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia osób przebywających w pobliżu stacji (...) nie jest uciążliwa dla środowiska i nie zagraża bezpieczeństwu mienia". Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 kpa, organ administracji publicznej opiera swoje rozstrzygnięcie na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W sytuacji, gdy określonym dowodom odmawia wiary, zobowiązany jest je także wszechstronnie rozpatrzyć i wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji, przyczyny takiej oceny. W niniejszej sprawie organy administracji z naruszeniem art. 80 kpa całkowicie pominęły dowód z opinii biegłych nie wyjaśniając czy i dlaczego uznał go za niewiarygodny. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż organy mimo dwukrotnego uchylenia decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy. Opierając swoje rozstrzygniecie na art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974r., organ powinien w sposób jednoznaczny wykazać, że wystąpiła przesłanka sprowadzania przez wybudowaną stację transformatorową niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a także decyzja organu I instancji w przeważającej części zawiera relację z przebiegu dotychczasowego postępowania. Organy natomiast w ogóle nie wskazały na merytoryczne przesłanki podjętego rozstrzygnięcia poprzestając na stwierdzeniu, iż oparto je na oświadczeniach A. i J. Z., właścicieli działki na której znajduje się sporna stacja transformatorowa. Brak wskazania dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie, a także nie wskazanie prawidłowej podstawy prawnej decyzji narusza także art. 107 § 3 kpa, który określa niezbędne elementy uzasadnienia. Zważywszy na powyższe uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji Orzeczenie w pkt II i III znajduje swoje mocowanie w art. 152 i 200 cyt. ustawy.