VII SA/Wa 1795/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie VII SA/Wa 1795/09 ze skargi E. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2008r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia: przyznać E. W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 22 grudnia 2008 r. wpłynął do Sądu złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy E. W., w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 stycznia 2009 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku. Wnioskodawca nadesłał wyjaśnienia przy piśmie z dnia 10 lutego 2009 r. Na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2009 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to wpłynął sprzeciw, z tego względu wymienione postanowienie straciło moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podległa rozpoznaniu na nowo. Po rozpoznaniu wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu zażalenia E. W. wniesionego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2009 r., postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r. uchylił wymienione postanowienie. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Sąd II instancji wskazał m.in., że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej ppsa, Sąd może na wniosek osoby fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek w tej sprawie powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie. Jeżeli oświadczenie wnioskodawcy budziło wątpliwości Sądu pierwszej instancji, to Sąd ten powinien był wezwać go do nadesłania dodatkowych dokumentów lub oświadczeń. Stosownie bowiem do regulacji art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jeżeli natomiast Sąd postanowił przyjąć wyjaśnienia wnioskodawcy zawarte w piśmie z dnia 10 lutego 2009 r. i nie zdecydował się prowadzić w tej sprawie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, to powinien dać wiarę oświadczeniom skarżącego. Za przyjęciem, iż oświadczenie wnioskodawcy odpowiada prawdzie przemawia też rygor odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (art. 233 § 1 Kodeksu karnego). Niezależnie od odpowiedzialności karnej wnioskodawcy za fałszywe oświadczenie, sąd administracyjny, działając na podstawie art. 249 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien cofnąć przyznane prawo pomocy, gdyby okazało się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z wydatkami. W zależności od dokonanej oceny wniosek ten powinien być rozpatrzony przez Sąd pod kątem oceny możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego, bądź też w zakresie możliwości partycypowania w tych kosztach. Fakt bycia właścicielem nieruchomości i realizacji wcześniejszych inwestycji budowlanych może przemawiać za tym, żeby skarżący partycypował w kosztach postępowania sądowego, zważywszy jednak na odległy czas realizacji inwestycji, kwestia ta winna być przedmiotem dodatkowych ustaleń Sądu, które winny przybrać formę wezwania w trybie art. 255 ustawy. Pismami z dnia 1 września 2009 r. oraz z dnia 2 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 27 listopada 2009 r. (4 grudnia 2009 r. data prezentaty Sądu) E. W. złożył wyjaśnienia i podniósł dodatkowo, iż środki na realizację inwestycji objętej pozwoleniem na budowę z dnia 10 czerwca 2003 r. pochodziły od jego ojca S. W. syna J., zaś przekazanie gospodarstwa w dzierżawę S. W., synowi T. spowodowane jest tym, że jest on młodym rolnikiem i może pozyskiwać środki na rozwój gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy E. W. podał, że utrzymuje się z dochodów w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. Wskazał, że kwotę tą uzyskuje z tytułu nadzoru inwentarza w wysokości 390,00 złotych i 10, 00 złotych z tytułu dzierżawy gospodarstwa na rzecz S. W. Skarżący podał, że posiada dom o pow. 80 m², dodatkowo mieszkanie o pow. 80 m², nieruchomość rolną o pow. 12 ha oraz budynek gospodarczy do rozbiórki. Wnioskodawca ponadto oświadczył, że nie posiada żadnych kosztowności, udziałów, obligacji, ani wyrobów ze złota. Podkreślił, iż miesięczne wydatki na utrzymanie pokrywane są w całości z uzyskiwanych dochodów. W piśmie z dnia 27 listopada 2009 r. (4 grudnia 2009 r. data prezenty Sądu) wnioskodawca wyszczególnił swoje miesięczne wydatki, którymi są: opał 30,00 złotych, gaz (z butli) 40,00 złotych, prąd 30,00 złotych, środki higieny, lekarstwa, ubranie itp. 25,00 złotych, telefon 25,00 złotych oraz wyżywienie 250,00 złotych. Ponadto podniósł, iż środki na realizację inwestycji objętej pozwoleniem na budowę z dnia 10 czerwca 2003 r. pochodziły od jego ojca S. W. syna J., zaś przekazanie gospodarstwa w dzierżawę S. W., synowi T. spowodowane jest tym, że jest on młodym rolnikiem i może pozyskiwać środki na rozwój gospodarstwa. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową E. W. Sąd zważył, że uzasadnione jest przychylenie się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa.