VII SA/Wa 1799/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2010 r. w sprawie ze skargi M. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości postanawia I. przyznać M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia 12 listopada 2010 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2010 r. odmawiającego przyznania M. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W tym stanie rzeczy w/w postanowienie traci moc, a wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wnioskodawca sprzeciw uzasadnił tym, iż referendarz błędnie zinterpretował wysokość jego miesięcznych dochodów: 5.655 zł jest to wartość wynagrodzenia brutto, jaką skarżący uzyskuje z tytułu wynagrodzenia za pracę. Netto wartość ta wynosi 3.600 zł i jest dochodem, z którego utrzymuje się 5-cio osobowa rodzina, a w związku z nadchodzącą zimą rodzina musi zakupić kurtki i buty w szczególności dla dzieci. Są to stosunkowo drogie elementy odzieży. Ponadto część dochodów przeznaczonych jest na leczenie dzieci, które często chorują, a jedno z dzieci choruje na młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, co wymaga ponoszenia dodatkowych wydatków. Skarżący w sprzeciwie wskazał, że w związku z nieznajomością prawa administracyjnego wnosi przede wszystkim o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Nadto podniósł, iż samodzielne poniesienie kosztów postępowania w związku z opisaną sytuacją rodzinną i materialną nie odbędzie się bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W zakresie zaś kosztów sądowych, wniósł o częściowe zwolnienie od konieczności ich poniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Zwolnienie od kosztów sądowych ma zatem charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od zasady ich ponoszenia przez stronę postępowania. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona, biorąca udział w postępowaniu sądowym, winna więc liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić środki uzyskiwane w dłuższym czasie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. Utrzymują się z dochodu w wysokości 5655 złotych brutto miesięcznie. Na kwotę tą składa się dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę z tytułu umowy o pracę. Strona podała, że posiada połowę domu o pow. 178 m2. Dodał, że występuje w imieniu własnym i dwóch pozostałych współwłaścicieli, którzy mają trudną sytuację materialną. Podał, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów materialnych o większej wartości. Ze sprzeciwu wynika także, że wnioskodawca ponosi dodatkowe koszty na leczenie dzieci często chorujących. Oceniając sytuację majątkową M. S. uznano, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie. Dochód w rodzinie wnioskodawcy to 5 655 zł., wnioskodawca posiada połowę domu o pow. 178 m2, przy czym nie zaznaczył by miał trudności finansowe, zaznaczył jedynie, że jest jedynym żywicielem rodziny. Strona nie wskazała, iż ponosi szczególne obciążenia finansowe. Okoliczności te wskazują że wnioskodawca nie pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sytuacja przedstawiona we wniosku wskazuje, że strona może samodzielnie ponieść koszty sądowe i opłacić pełnomocnika. Wnioskodawca nie dysponując rezerwą finansową rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika, może jednak gromadzić środki do prowadzenia postępowania sądowego. Nadmienić jednak należy, że wnioskodawca w sprzeciwie nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych (brak dokumentacji, z której wynikałyby wydatki na życie i leczenie). Wniesienie jednorazowej opłaty z tytułu wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł jest zatem w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy. Jest to wydatek, który wnioskodawca może ponieść posiadając wskazane dochody. Podobnie pozostałe koszty sądowe – ewentualne opłaty kancelaryjne – mogące wystąpić w trakcie prowadzenia sprawy są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w postanowieniu.