VII SA/Wa 1799/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi L. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wymiany dowodu rejestracyjnego pojazdu oddala skargę Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2020 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "SKO"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 100 § 1, art. 101 § 1 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez L. O. od decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2019 nr [...] w przedmiocie odmowy wymiany dowodu rejestracyjnego pojazdu – utrzymało w mocy ww. decyzję. Uzasadniając decyzje SKO wyjaśniło, że wnioskiem z [...] listopada 2019 r. L. O. zwróciła się do Starosty [...] o wydanie nowego dowodu rejestracyjnego oraz wpisania w odpowiednie miejsce, jako właściciela A. O. oraz wykreślenie wzmianki, że pojazd objęty jest współwłasnością z bankiem S.SA. Z uzasadnienia ww. wniosku wynikało, że małżeństwo wnioskodawczym oraz A. O. zostało rozwiązane. Jednocześnie wnioskodawczym poinformowała, że prowadzone jest postępowanie o podziału majątku wspólnego. [...] grudnia 2019 r. Starosta [...] wydał odmowną decyzję w przedmiocie wymiany dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...], nr [...], wskazując w uzasadnieniu, że podstawą odmowy jest brak pełnej legitymacji wnioskodawczyni do żądania wnioskowanych zmian. Skarżąca odwołała się od tej decyzji, wyjaśniając, że nie jest w stanie uzyskać zgody byłego męża na zmiany w dowodzie rejestracyjnym. Zdaniem SKO odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110, dalej: "u.p.r.d.") właściciel pojazdu zarejestrowanego jest zobowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu lub zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych zamieszczonych w dowodzie rejestracyjnym. [...] nr rej. [...] stanowi współwłasność L.O. i A. O.. Z uwagi na brak zakończenia sprawy dotyczącej zniesienia współwłasności, z racji faktu nabycia pojazdu do majątku wspólnego (w czasie trwania związku małżeńskiego) nadal pozostają oni współwłaścicielami pojazdu. Dlatego zastosowanie ma art. 199 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Wobec braku zgody wszystkich współwłaścicieli na dokonanie zmian w dowodzie rejestracyjnym organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał kwalifikacji żądania, jako czynności przekraczającej zwykły zarząd i odmówił zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. SKO podzieliło takie stanowisko. Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem datowanym na [...] sierpnia 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając jej uchylenia i "aby Sąd przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., ewentualnie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sądowych orzekł co do istoty sprawy, nakazując wydanie żądanego duplikatu dowodu rejestracyjnego". Uzasadniając skargę skarżąca wyjaśniła, że SKO decyzję odmowną powołało art. 78 "ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. (Dz. U. z 2020 poz. 110)", wówczas, gdy żądanie nie było oparte o tą podstawę. A. O. porzucił rodzinę, uzyskał rozwód z jego wyłącznej winy oraz pozostawił na nieruchomości rodziców skarżącej przedmiotowy samochód osobowy. Wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o podział majątku i wnioskiem tym objął przedmiotowy samochód. Postępowanie sądowe trwa od kilku lat, a A. O. nie zgodził się, aby sąd przyznał jemu ten pojazd, który także skarżącej nie jest potrzebny. Po tylu latach od wszczęcia sprawy sądowej nie nadaje się on do użytku, a skarżąca musi go przechowywać na nieruchomości rodziców, u których mieszka. Nie mając żadnego stosownego dokumentu, nie może nawet przenieść w inne miejsce pozostawionego auta. SKO błędnie tłumaczy przepisy prawa, twierdząc, że złożenie wniosku przekracza zakres zwykłego zarządu. A. O. żadnych oświadczeń woli w tym przedmiocie nie wyrażał i nadal nie chce wyrazić zgody. Powołanie natomiast, jako podstawy odmowy załatwienia sprawy art. 199 k.c. jest oczywiście niewłaściwe, ponieważ skarżąca nie wnosiła i nie wnosi o dokonanie jakiejkolwiek czynności rozporządzającej, a jedynie stara się stosownie do art. 209 k.c., aby właściwy urząd respektował działania konieczne do zachowania wspólnego prawa, jakie należy do niej i A. O.. Posiadanie ważnego dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego jest obowiązkiem jego właściciela, przy czym przy istnieniu współwłasności obowiązek ten musi realizować współwłaściciel nawet wówczas, gdy drugi – A.O.- złośliwie i lekceważąco utrudnia dokonanie tej zgodnej z prawem i koniecznej czynności. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że zarówno decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] były prawidłowe, aczkolwiek prawne uzasadnienie decyzji SKO jest całkowicie nietrafne. Ta wada zaskarżonej decyzji SKO nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż – co do zasady – organ I instancji zobowiązany był odmówić skarżącej dokonania zmian w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Organ I instancji – w odróżnieniu od SKO – prawidłowo uzasadnił swoją decyzję. Z tych przyczyn SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, choć z błędnym uzasadnieniem. Jak wynika z akt sprawy, w dowodzie rejestracyjnym przedmiotowego samochodu wpisany był wyłącznie A. O.. On również był wpisany w karcie pojazdu, jako współwłaściciel. Drugim, uwidocznionym w tej karcie współwłaścicielem nie była jednak skarżąca, a [...] SA z siedzibą w [...]. Zgodnie z art. 72 ust. 1 i art. 73 ust. 1 u.p.r.d., rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek jego właściciela (art. 73 ust. 1 u.p.r.d.), a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów (art. 72 ust. 1 u.p.r.d.), a jednym z nich jest dowód własności pojazdu. Wyłącznie więc uprawnionym do żądania dokonania jakichkolwiek późniejszych zmian w wydanym w taki sposób dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu jest również tylko jego właściciel. Skoro rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela (a w niniejszej sprawie o rejestrację pojazdu wystąpił wyłącznie A. O. i na niego też samochód został zarejestrowany), to nie mając dowodu przejścia własności pojazdu na inną osobę (L. O.), organ administracyjny zobowiązany był wydać decyzję odmowną w sprawie dokonania zmian w zakresie rejestracji pojazdu na wniosek osoby nieuwidocznionej w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jako właściciel. Ustalenie prawa własności nie należy bowiem do kompetencji organu rejestrującego pojazd, lecz do sądów powszechnych (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1260/18, CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela też ocenę prawną, dokonaną przez WSA w Bydgoszczy, że jeżeli osoba składająca wniosek o rejestrację pojazdu nie jest jedynym, wyłącznym właścicielem pojazdu, którego dotyczy wniosek, to wszyscy współwłaściciele tego pojazdu powinni wykazać przed organem swoje prawo własności do pojazdu i wystąpić ze stosownym wnioskiem (wyrok z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 1290/11, CBOSA). Skoro ponadto skarżąca wywodzi uprawnienie do żądania zmian w dowodzie rejestracyjnym z współwłasności małżeńskiej pojazdu, to zarówno wniosek o rejestrację takiego pojazdu, jak i o dokonanie zmian w dowodzie rejestracyjnym wymagałby złożenia wniosku przez obu współwłaścicieli, względnie wykazania się przez stronę pełnomocnictwem drugiego współwłaściciela do działania przed organem rejestracyjnym. Złożenie wniosku przez jednego współwłaściciela pojazdu (do tego nieuwidocznionego w dokumentach rejestracyjnych pojazdu) nie może być uznane za równoznaczne ze złożeniem wniosku przez właściciela w rozumieniu art. 73 ust. 1 p.r.d. Organa administracji publicznej (w tym także samorządowe kolegia odwoławcze) nie są uprawnione do samodzielnego ustalania tego, czy pojazd został nabyty do majątku wspólnego małżonków, czy też do majątku odrębnego jednego z nich. W konsekwencji, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zmian w dowodzie rejestracyjnym (i karcie pojazdu) stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. będzie dla organu wyłącznie osoba wpisana w tym dowodzie i karcie, jako właściciel – chyba, że domagający się czynności organu wykaże dokumentem prawo współwłasności i upoważnienie do działania w imieniu drugiego, biernego w sprawie współwłaściciela. Za całkowicie nieuprawnione należy więc uznać w takiej sytuacji dokonywanie przez organ administracji publicznej rozważań na gruncie art. 199 k.c., gdyż – jak słusznie twierdzi skarżąca – przepis ten w ogóle nie ma w sprawie zastosowania. Skarżąca nie zamierzała bowiem dokonywać jakikolwiek czynności rozporządzających rzeczą, a jedynie zmian wpisów w dowodzie rejestracyjnym. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.