VII SA/Wa 18/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.W. i M. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 8 maja 2017 r. odmawiającego D.W. i M. W.i przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi D.[....] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [....] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. D.W. i M. W. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, a następnie w dniu [...] lutego 2017 r. nadesłali kolejny formularz PPF, w którym wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, że D. W. i M. W. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 3055 zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczyli, że domu ani mieszkania nie posiadają. Wymieniając wydatki skarżący oświadczyli, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł miesięcznie, na leki wydają około 800 zł w zależności od stanu zdrowia. Wskazali też, że koszty postępowań administracyjnych przekraczają 1000 zł miesięcznie. Pismem z dnia [....] marca 2017 r. wezwano skarżących do uzupełnienia danych przedstawionych w złożonym wniosku. W odpowiedzi na ww. wezwanie, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r., wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działek nr [....] o łącznej powierzchni 2488 m2. Wskazali, że cyt.: "dom jest nie zamieszkały", "dom budujemy własnej pracy i dzieci funduszy i kredytów". Postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonujący i wiarygodny, iż znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i spełniają przesłanki określone w art. 246 ustawy. Wnioskodawcy przedstawiają dane na temat swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób wybiórczy i nierzetelny, uchylają się od pełnego przedstawienia informacji istotnych dla rozpoznania wniosku. Udzielone przez wnioskodawców informacje są bardzo ogólnikowe i niepełne, na ich podstawie nie sposób ustalić bezspornie możliwości płatniczych i stanu majątkowego skarżących, co powoduje, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 8 maja 2017 r. wnioskodawcy wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia u przyznanie im prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Wnioskodawcy podali, że utrzymują się z dochodów z tytułu emerytur i dodatku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości 3055 zł netto miesięcznie. Oświadczyli, że domu ani mieszkania nie posiadają. Wymieniając wydatki podali, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł miesięcznie, na leki wydają około 800 zł w zależności od stanu zdrowia. Wskazali też, że koszty postępowań administracyjnych przekraczają 1000 zł miesięcznie. Zauważyć trzeba, że pismem z dnia 3 marca 2017 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano D. W.i M. W. do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku, m.in. przez: - podanie i udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu, w którym mieszkają (opłaty za prąd, gaz, telefon, wodę itp.), - udokumentowanie wysokości wydatków na leczenie, które określili na kwotę 800 zł miesięcznie, - wskazanie, czy korzystają z finansowej pomocy rodziny lub innych osób (jeżeli tak, w jakiej wysokości), - wskazanie, czy korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej, jeżeli tak – przedłożenie dokumentów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki dany zasiłek został przyznany, - wyjaśnienie – wobec treści pisma z dnia 9 marca 2016 r. nadesłanego do akt sprawy sygn. VII SA/Wa 1357/15 - czy budują bądź wybudowali dom, a jeśli tak, o jakiej powierzchni i z jakich środków, - nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego / rachunków bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wnioskodawcy w piśmie z dnia 3 kwietnia 2017 r. wskazali, że nie mają kont bankowych, nie korzystają z pomocy społecznej ani z pomocy rodziny. Oświadczyli, że są współwłaścicielami działek nr [....] o łącznej powierzchni 2488 m2. Wskazali, że cyt.: "dom jest nie zamieszkały", "dom budujemy własnej pracy i dzieci funduszy i kredytów". W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego prawidłowo oceniając sytuację majątkową strony. Wnioskodawcy uzyskują stałe dochody z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3055 zł netto miesięcznie, przy czym nie mają innych osób na utrzymaniu. Do wydatków zaliczyli: koszty utrzymania mieszkania w wysokości 500 zł, wydatki na leki - około 800 zł, koszty postępowań administracyjnych przekraczające 1000 zł miesięcznie. Ponadto, wskazać należy, że przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się postępowań sądowych, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej wnioskodawcy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt II GZ 341/12, Lex Omega nr 1270155). Duża ilość postępowań sądowych wnioskodawcy nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem przy rozpatrywaniu jego wniosków o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 723/14, Lex Omega nr 1510362, podobnie – w postanowieniu z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 521/12, Lex Omega nr 1261047). Zauważyć ponadto trzeba, że w złożonym wniosku wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają domu ani mieszkania. Z treści skargi wnioskodawców w sprawie VII SA/Wa 2850/14 (poprzednia sygnatura VII SA/Wa 504/13) wynika natomiast, że skarżący wybudowali dom. Okoliczność ta wynika również z akt sprawy sygn. VII SA/Wa 1357/15, w której w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wskazali, że dom jest budowany przez dzieci wnioskodawców i całą rodzinę własną pracą, za wyjątkiem prac wymagających fachowców. Z uwagi na powyższe informacje wynikające z akt innych spraw toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pismem z dnia 3 marca 2017 r. wezwano wnioskodawców do wyjaśnienia, czy budują bądź wybudowali dom, a jeśli tak, o jakiej powierzchni i z jakich środków. Odnosząc się do powyższego pytania oświadczyli cyt.: "dom jest nie zamieszkały" "dom budujemy własnej pracy i dzieci funduszy i kredytów". Takiego oświadczenia nie można uznać za wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na pytanie zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. Wnioskodawcy nie wskazali bowiem ani wielkości domu (o którym nie wspomnieli w złożonych formularzach), ani też nie wyjaśnili jednoznacznie, z jakich środków jest on realizowany. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawcy przedstawiają informacje na temat swojej sytuacji finansowej i majątkowej w sposób wybiórczy i nierzetelny, uchylają się od pełnego przedstawienia danych istotnych dla rozpoznania wniosku. Udzielone informacje są bardzo ogólnikowe i niepełne, na ich podstawie nie sposób ustalić bezspornie możliwości płatniczych i stanu majątkowego wnioskodawców, co powoduje, że nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Wskazać również należy, że wnioskodawcy decydując się na prowadzenie sprawy na drodze sądowej powinni liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i przez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Skoro środków tych skarżący sobie nie zapewnili i we własnej ocenie ich nie posiadają, to okoliczność ta nie powoduje, że prawo pomocy należy im przyznać. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że wnioskodawcy nie wykazali by spełniali ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji postanowienia.