VII SA/Wa 1812/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Asesor WSA Bogusław Cieśla (spr.), Asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. VII SA/Wa 1812/04 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Wójt Gminy [...] zatwierdził projekt budowlany i wydał A. K. pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego realizowanego jako wymiana istniejącej części budynku będącej w złym stanie technicznym - na działce nr ew. [...] przy ulicy Z. w I. . Według danych z ewidencji gruntów działka nr ew. [...] stanowiła współwłasność H. K. , B. K. i T. K. ( na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej ), A. K. , E. Z. W toku postępowania inwestor złożył pisemne oświadczenie ,że nie jest mu znane miejsce zamieszkania B. K. będącej współwłaścicielką nieruchomości na której prowadzona będzie inwestycja i w związku z tym nie jest w stanie uzyskać od niej zgody na przeprowadzenie tych robót. W dniu [...] września 2003 r. B. O. (nosząca przedtem nazwisko K. - była żona K. K.) złożyła odwołanie od decyzji pozwalającej na budowę wydanej dla A. K. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia . W uzasadnieniu tego wniosku wskazała , że wskutek celowego działania inwestora i jego rodziny została pozbawiana udziału w postępowaniu . Poza tym podniosła , że toczy się postępowanie cywilne dotyczące zniesienia współwłasności małżeńskiej z jej byłym mężem K. K. ( bratem inwestora ) której głównym składnikiem jest nieruchomość będąca przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę . Ponadto podniosła ,że decyzja która była zaadresowana łącznie na nią i byłego , małżonka K. K. nigdy nie została jej doręczona a z akt wynika , że jej odbiór pokwitowany został przez H. K. matkę byłego męża . O wydanej decyzji i nowej inwestycji dowiedziała się dopiero w dniu [...] września 2003 r. będąc w Urzędzie Gminy . Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 58 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 59 kpa przywrócił B. O. termin do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2002 r. Organ uznał ,że wnioskodawczyni uprawdopodobniła ,że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji było przez nią niezawinione albowiem doręczenie decyzji mężowi wnioskodawczyni nawet jeśli była adresowana na obojga małżonków nie może być uznane za skuteczne doręczenie w stosunku do B. O.. Skoro zatem decyzja nie została jej doręczona to nie mogła złożyć od niej odwołania. Następnie B. O. nawiązując do złożonego odwołania pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. skierowanym do Wojewody [...] podniosła , że nie wyrażała zgody na zburzenie starego i wybudowanie nowego budynku przez brata byłego jej męża. Inwestycja realizowana jest bowiem na nieruchomości będącej jej współwłasnością a inwestor i jego rodzina celowo działali aby pominąć jej osobę . Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § lpkt 2 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2002 r. udzielającej A. K. pozwolenia budowlanego uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie prowadzone przez organ I instancji. W uzasadnieniu podał ,że z pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wynika , iż inwestor przystąpił do realizacji inwestycji w dniu [...] lipca 2003 r. Skuteczne wniesienie przez B. O. odwołania od decyzji pozwalającej na budowę powoduje , że decyzja ta nie jest ostateczna i nie może stanowić podstawy do realizacji inwestycji. Kontrola tej decyzji w trybie odwoławczym stanowi dalszy ciąg postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę . Jednak zaawansowanie inwestycji stanowi przeszkodę do jego kontynuowania . Bezprzedmiotowe jest bowiem postępowanie w którym organ ma ocenić możliwość realizacji inwestycji pod kątem jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawa w sytuacji gdy inwestor przystąpił już do realizacji robót budowlanych . Dlatego w ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzję należało uchylić a postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył inwestora A. K. wnosząc ojej uchylenie . W uzasadnieniu skargi podniósł, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji inwestycja była prawie całkowicie zakończona . Odnosząc się do zarzutów B. O. wskazał, że to z winy samej skarżącej nie została doręczona jej decyzja o pozwoleniu na budowę , gdyż ewidencja gruntów zawierała nieaktualne dane co do jej miejsca zamieszkania a na właścicielu ciąży obowiązek ich aktualizacji. Poza tym wskazał na wadliwość postanowienia przywracającego B. O. termin do wniesienia odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę i podniósł , że w zaskarżonej decyzji nie dokonano merytorycznej oceny zarzutów zawartych w odwołaniu B. O.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skargę należało uwzględnić ale tylko częściowo z przyczyn wskazanych w jej wywodach. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie , z ustaleń organu administracyjnego jak i z oświadczenia uczestniczki postępowania złożonego na rozprawie wynika , że B. O. nigdy nie otrzymała decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. pozwalającej A. K. na budowę . Okoliczność ta rzutuje w zasadniczy sposób na ocenę wydanego przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] kwietnia 2004 r. przywracającego termin do wniesienia odwołania . Zauważyć bowiem należy , że skoro B. O. nie otrzymała decyzji o pozwoleniu na budowę to tym samym nigdy ( w stosunku do niej ) nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania . Tymczasem organ rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pominął okoliczność , że aby można było przywrócić termin to wcześniej musi on upłynąć . W stosunku do B. O. termin ten nigdy nie rozpoczął biegu . Przesyłka z decyzją została bowiem zaadresowana w sposób nieprawidłowy poprzez wskazanie jednocześnie trzech osób i to w sytuacji gdy B. O. nie mieszkała już z byłym mężem . Poza tym organ miał wcześniejsze oświadczenie inwestora A. K. , że nie jest mu znany aktualny adres uczestniczki . Potwierdzenie odbioru tak zaadresowanej decyzji zostało pokwitowane przez H. K. ( jedną z adresatek - byłą teściową B. O.) . Wszystkie te okoliczności wskazują , że uczestniczka postępowania B. O. nie tylko nie otrzymała decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. ale i w ogóle nie brała udziału w tym postępowaniu albowiem jej udział sprowadzić się miał do doręczenia jej decyzji w sytuacji gdy wiadomym organowi było, że decyzja ta dotrzeć do adresata nie może także wobec ewidentnie wadliwego zaadresowania samej przesyłki. W tej sytuacji rozstrzygniecie organu przywracające termin do wniesienia odwołania było nieuprawnione . Gdyby bowiem termin do wniesienia odwołania był jeszcze otwarty dla innych uczestników postępowania to B. O. mogłaby wnieść odwołanie od decyzji mimo ,że nie uczestniczyła w toku postępowania jak i nie otrzymała decyzji. Tymczasem organ przywrócił termin do wniesienia odwołania , w sytuacji gdy decyzja była już ostateczna oraz przy braku przesłanek do jego przywrócenia . któremu uczestniczka nie uchybiła skoro decyzji nie otrzymała . Ostateczność decyzji pozwalającej na budowę wynikała z faktu , że organ I instancji uznał za prawidłowe doręczenie decyzji wszystkim stronom i uczestnikom postępowania w tym B. O. . Na mocy tej decyzji inwestor podjął roboty budowlane i realizował je. Nieuprawnione przywrócenie terminu do wniesienia odwołania , na które zresztą nie przysługiwało zażalenie skutkowało koniecznością rozpatrzenia w następnej kolejności odwołania . Oba rozstrzygnięcia były ze sobą wzajemnie związane ale rozpoznanie odwołania ( abstrahując od jego treści) było wadliwe skoro wcześniej niezasadnie przywrócono termin do jego wniesienia a sama decyzja od której wniesiono odwołanie była ostateczna . W tym kontekście nie mają znaczenia argumenty podnoszone przez inwestora za utrzymaniem pozwolenia na budowę ani podnoszone przez uczestniczkę postępowania przeciwko tej decyzji. Zarzuty uczestniczki B. O. , że jako współwłaścicielka nieruchomości na której inwestor realizował budowę nie miała możliwości obrony swoich praw , mogły być wzięte pod uwagę jako ewentualna podstawa do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Podobny pogląd wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 1999 r. sygn. IV SA 1758/97 LEX nr 47876 - " Strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu." Wprawdzie nie jest wyłączona również możliwość złożenia przez tę stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ale w sytuacji gdy występuje wielość stron zastosowanie instytucji przywrócenia terminu nie może podważyć zasady ochrony trwałości praw nabytych płynących w tym przypadku z decyzji pozwalającej na budowę . Przymiotu ostateczności tej decyzji nie może pozbawić późniejsze otrzymanie decyzji przez stronę nie biorącą udziału w postępowaniu . Osoba ta ma możliwość realizacji pełni swych praw w dwuinstancyjnym postępowaniu wznowieniowym a nie tylko w postępowaniu odwoławczym przed organem II instancji. Skoro zaskarżone rozstrzygnięcie organu godziło w zasadę ochrony decyzji ostatecznej to tym samym zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego , źródło tego rozstrzygnięcia tkwiło w pozytywnym rozpatrzeniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji gdy ta instytucja prawa procesowego nie mała w sprawie zastosowania . Z przyczyn powyższych Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Na podstawie art. 152 w/w ustawy orzeczono , że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienie się niniejszego wyroku .