VII SA/Wa 1812/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Dyrektora [...] Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. na decyzję Mazowieckiego Kuratora Oświaty z 18 czerwca 2024 r., znak: DOS.5740.1.2024.DZ w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stronie skarżącej kwotę 100,00 zł (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Mazowiecki Kurator Oświaty decyzją z 18 czerwca 2024 r., znak: DOS.5740.1. 2024.DZ na skutek rozpatrzenia odwołania E. K. od decyzji Dyrektora II Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. z [...] maja 2024 r., nr [...] w sprawie skreślenia z listy uczniów z dniem 31 maja 2024 r. – uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu drugiej instancji Dyrektor II Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję z dnia 18 czerwca 2024 r. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Kurator Oświaty wniósł o jej odrzucenie ewentualnie jej oddalenie wskazując, że organ administracji publicznej, który wydał w pierwszej instancji decyzję administracyjną w sprawie, nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi w sprawie na decyzję administracyjną wydaną w wyniku odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako – "p.p.s.a", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zgodnie z powołanym przepisem o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja procesowa z art. 50 § 1 p.p.s.a., ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę, a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji sądowoadministracyjnym występuje, gdy dany podmiot jest w stanie wskazać przepis prawa uprawniający go do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi, a przesłanka ta powinna zostać zbadana przez sąd już na wstępnym etapie, przed przejściem do oceny merytorycznej sprawy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. OPS 1/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2019 r., sygn. I OSK 1222/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). W przedmiotowej sprawie skargę do sądu wniósł Dyrektor II Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O., który to jako organ wydał decyzję w I instancji. Pozycja tego organu nie uległa zmianie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dopuszczenie możliwości złożenia skargi przez organ I instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. I OSK 815/09 (opubl. w CBOSA) przyjęcie koncepcji, w której gmina jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi mimo, że decyzję w pierwszej instancji wydał organ tej gminy, jest sprzeczne z istotą sprawiedliwości proceduralnej, wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego. Oznaczałoby to sytuację, w której jedna ze stron postępowania administracyjnego (gmina) dokonywałaby władczego rozstrzygnięcia o prawach drugiej strony. Nie można przeciwstawiać samorządowi terytorialnemu – interesu prawnego jednostki, z przyznaniem przewagi prawom samorządu terytorialnego. Ponadto w uchwale NSA składu siedmiu sędziów z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. I OPS 2/15 (opubl. w CBOSA) stwierdzono z kolei, że w demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji. Nie do przyjęcia jest w związku z tym stanowisko, że jednostka samorządu terytorialnego może zajmować różną pozycję - raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania - w zależności od etapu załatwiania sprawy. Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że Dyrektor II Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w O., który rozstrzygnął sprawę administracyjną w I instancji, nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na wydane w tej sprawie postanowienie organu odwoławczego, na mocy którego postanowienie organu I instancji zostało uchylone. Brak legitymacji do wniesienia skargi stanowi przesłankę materialnoprawną, powodującą oddalenie skargi, jednakże w sytuacji, gdy wiadomym jest od razu, że podmiot nie ma uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia i nie zachodzi potrzeba badania jego interesu prawnego, skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Podsumowując stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji, który to wydał pierwotną, uchyloną decyzję, nie posiada w przedmiotowej sprawie legitymacji do wniesienia skargi do Sądu na decyzję organu drugiej instancji. Nie jest bowiem dopuszczalne, aby organ I instancji w tej samej sprawie występował raz jako organ wydający orzeczenie merytoryczne, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcie organu odwoławczego. W tym stanie rzeczy, skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. O zwrocie stronie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a