VII SA/Wa 1828/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Ścieszka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Lucyna Staniszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na akt Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 3 czerwca 2025 r. znak: DOS.onp.122.23.2025 w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora I. uchyla zaskarżony akt; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz A. W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi aktem z 3 czerwca 2025 r., działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w powiązaniu z art. 67 ust. 1 oraz art. 56 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, ze zm.) w związku z art. 70 Kodeksu pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277), z dniem doręczenia odwołał A. W. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół C. im. [...] (ZSC.) w D., z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia, który – jak wskazano - upłynie w dniu 31 lipca 2025 r. Minister zauważał, że odwołanie A. W. ze stanowiska dyrektora ZSC. następuje wobec spełnienia ustawowej przesłanki odwołania dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego, polegającej na ustaleniu, że szkoła prowadzi działalność z naruszeniem przepisów ww. ustawy, a dyrektor nie usunął uchybień w wyznaczonym terminie. Minister zaznaczył, że w dniach 26-27 lutego 2025 r. w ZSC. w D. została przeprowadzona kontrola planowa, której tematami były: 1. organizacja kształcenia specjalnego. Ocena prawidłowości tworzenia indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych (IPET). 2. zatrudnianie nauczycieli zgodnie z kwalifikacjami. Z działań kontrolnych został sporządzony protokół, w którym polecono usunięcie uchybień, o sposobie realizacji których A. W. miała powiadomić Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w terminie nie dłuższym niż 30 dni, zgodnie z art. 55 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe. Minister zaznaczył, że o celowości postawionych zarzutów świadczy fakt, iż Dyrektor A. W. nie skorzystała z możliwości złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, który został przez nią podpisany 27 lutego 2025 r. W dniu 27 marca 2025 r. A. W. nadesłała pismo informujące o sposobie realizacji zaleceń pokontrolnych. W terminie 9-10 kwietnia 2025 r. w ZSC. w D. przeprowadzono działania rekontrolne. W ocenie Ministra, przedstawione przez A. W. w czasie rekontroli dokumenty oraz pismo z 21 marca 2025 r. w sprawie realizacji zaleceń nie potwierdzają realizacji zaleceń pokontrolnych. Wbrew przepisom art. 6 pkt 1.2,3,3a ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986 i 1871) nauczyciele nierzetelnie realizują zadania związane z powierzonym im stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły, dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę, nie wspierają każdego ucznia w jego rozwoju. Wbrew przepisom art. 68 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe A. W. jako dyrektor Zespołu Szkół C. im. [...] w D. nie zintensyfikowała procesu kontroli i monitorowania pracy nauczycieli i specjalistów w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego, aby była ona skuteczna. Nie wzmocniła nadzoru na wicedyrektorem, któremu powierzyła sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad pracą pedagoga szkolnego, pedagoga specjalnego, psychologa, wychowawców i nauczycieli w zakresie udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom zgodnie § 22 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 15). Zdaniem Ministra, podjęte kroki przez kadrę kierowniczą, które zostały zasygnalizowane w piśmie z 27 marca 2025 r. nie mają odzwierciedlenia w prowadzonej przez nauczycieli i specjalistów dokumentacji zajęć przedstawionej przez A. W. w trakcie działań rekontrolnych. Dokumentacja w e-dziennikach nie spełnia warunków określonych w § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. z 2024 r. poz. 50). Wbrew przepisom art. 68 ust. 1 pkt 10 ustawy Prawo oświatowe A. W. nie realizowała zaleceń poradni psychologiczno-pedagogicznej wynikających z orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydawanych uczniom o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Wadliwie, niezgodnie z przepisami § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 130) w szkole zostały opracowane dla uczniów z niepełnosprawnościami IPET-y, co wprost narusza obowiązek nałożony na dyrektora szkoły wynikający z art. 68 ust. 1 pkt. 10 ustawy Prawo oświatowe. Okazane IPET-y nie zawierają dostosowań wymagań edukacyjnych, o których mowa w art. 44b ust 8 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2024 r. poz. 750, ze zm.). Zapisy dzienników działalności wychowawczo-opiekuńczej, w szczególności zajęć z pomocy psychologiczno-pedagogicznej (np. dziennik pedagoga, pedagoga specjalnego, psychologa oraz zajęć rewalidacyjnych) nie uwzględniają indywidualnego programu pracy z uczniem, a także oceny postępów i wniosków dotyczących dalszej pracy z uczniem, co uchybia przepisom § 20 ust. 1 i 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798). Brak w nich również zapisów potwierdzających efektywność udzielonej pomocy oraz wniosków dotyczących dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania uczniów w szkole, co jest niezgodne z § 11 i § 18 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji. Powyższe – zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - wskazuje, że zarządzanie przez A. W. ZSC. w D. powoduje destabilizację w realizacji podstawowych funkcji szkoły tj. dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz nie zapewnia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, ze szczególnym uwzględnienie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, których potrzeby w szkole są marginalizowane. Z przeprowadzonych dwóch kontroli wynika, że zaniedbania mają charakter ciągły, nieincydentalny. Biorąc pod uwagę charakter stwierdzonych nieprawidłowości oraz konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Zespołu Szkół C. im. [...] w D. Minister odwołał A. W. ze stanowiska dyrektora tej placówki oświatowej. W skardze na powyższy akt odwołania A. W. zarzuciła organowi naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 67 ust. i oraz art. 56 ust. 3 i 4 ustawy Prawo oświatowe poprzez odwołanie ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół C. im. [...] w D. w czasie roku szkolnego z dniem 10 czerwca 2025 r., pomimo niespełnienia przesłanki materialno-prawnej określonej w ww. normie. Wskazując na powyższe zwróciła się o uchylenie aktu odwołania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Złożyła również wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Uzasadniając skargę skarżąca wskazywała, że uzasadnienie odwołania jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, bezpodstawne, subiektywne i krzywdzące. Skarżąca zauważała, że z literalnego brzmienia art. 66 ustawy Prawo oświatowe wynika, iż stosuje się go tylko do osoby niebędącej nauczycielem, którą powołano na stanowisko dyrektora szkoły po zaopiniowaniu przez kuratora oświaty. Nie stosuje się go natomiast do innych osób niebędących nauczycielami, które "powołano" na podstawie art. 63 ust. 1 w zw. z ust. 22. Skarżąca już na etapie rekontroli podnosiła, że postawiono jej zarzut dotyczący sprawowania nadzoru pedagogicznego, podczas gdy skarżąca nie sprawuje nadzoru pedagogicznego, a nadzór ten na podstawie art. 62 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe sprawuje wicedyrektor. Brak jest więc podstawy do odwołania jej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 56 ust. 3 i 4 oraz art. 67 tej ustawy. Z ostrożności procesowej skarżąca odniosła się do wskazanej podstawy prawnej odwołania tj. art. 66 ust. 1 pkt lit c) w związku z art. 67 ust. 1 oraz art. 56 ust. 3 i 4 ustawy Prawo oświatowe. Zauważała, że art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ww. ustawy stanowi wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Omawiana przesłanka dotyczy więc sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, gdy naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków kierowniczych przez tę osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły a do tego mają charakter nieincydentalny. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Skarżąca została odwołana w związku z nienależytym sprawowaniem nadzoru pedagogicznego, którego nie sprawowała, albowiem sprawował go wicedyrektor na podstawie art. 62 ust. 2 i 3 ustawy Prawo oświatowe. Same zaś zarzuty co sprawowanego nadzoru pedagogicznego, również nie dawały podstawy do odwołania, postawione zostały one ogólnie i w konsekwencji stanowiły odwołanie do treści obowiązujących przepisów bez konkretnego wskazania i wyjaśnienia na czym owe zarzuty miały polegać. W świetle powyższego, przedstawione w uzasadnieniu aktu odwołania powody nie dają podstawy do odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie oraz zwrócił się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentacji kontroli planowej i kontroli doraźnej na okoliczność zasadności podstawy do odwołania skarżącej ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół C. im. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., sądowa kontrola obejmuje także inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. Sąd ma wobec powyższego obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Na wstępie zaznaczyć należy, że w przypadku wydania aktu odwołującego daną osobę ze stawiska dyrektora szkoły publicznej, osoba ta może zarówno zaskarżyć taki akt do sądu administracyjnego i wówczas sąd ten kontroluje go tylko w zakresie przestrzegania przepisów prawa publicznego (Prawa oświatowego), a odrębnie ta sama osoba może wnieść pozew do sądu pracy w zakresie rozstrzygnięcia tylko na płaszczyźnie prawa pracy w przedmiocie prawidłowości rozwiązania stosunku pracy. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowany akt narusza przepisy ustawy Prawo oświatowe w sposób nakazujący stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Analiza akt sprawy i kwestionowanego aktu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzi bowiem do wniosku, że zaskarżony akt został wydany bez dochowania procedury ustalonej przepisem art. 56 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, która dla wydania aktu odwołania na podstawie art. 56 ust. 3 i 4 tej ustawy przewiduje skonkretyzowane wymogi formalne. Podkreślić trzeba, że w podstawie prawnej zaskarżonego aktu Minister powołał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 67 ust. 1 oraz art. 56 ust. 3 i 4 ustawy Prawo oświatowe. Należy zatem zauważyć, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie do osoby niebędącej nauczycielem powołanej na stanowisko dyrektora, o czym stanowi art. 67 ust. 1 ww. ustawy. Dalej, stanowiący podstawę zaskarżonego aktu art. 56 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe stanowi, że jeżeli szkoła lub placówka albo organ prowadzący prowadzi działalność z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy lub ustawy o systemie oświaty albo rozporządzeń wydanych na ich podstawie, organ sprawujący nadzór pedagogiczny może polecić, w drodze decyzji, usunięcie uchybień w wyznaczonym terminie, z zastrzeżeniem ust. 7. Konsekwencję braku usunięcia uchybień przewiduje wymieniony w podstawie prawnej zaskarżonego aktu przepis ust. 3 art. 56. Zgodnie z jego brzmieniem, jeżeli dyrektor szkoły lub placówki nie usunie w wyznaczonym terminie uchybień, o których mowa w ust. 1, nie opracuje lub nie wdroży w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków, organ sprawujący nadzór pedagogiczny występuje do organu prowadzącego szkołę lub placówkę z wnioskiem o odwołanie dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Wniosek złożony w tej sprawie przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny jest wiążący dla organu prowadzącego szkołę lub placówkę. W przypadku szkoły i placówki prowadzonych przez ministra, w sytuacji określonej w ust. 3, właściwy minister odwołuje dyrektora szkoły lub placówki z końcem albo w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia (ust. 4). Decyzja, o której mowa w art. 56 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe jest niczym innym jak poleceniem usunięcia uchybień polegających na naruszeniu przepisów związanych z działalnością placówki oświatowej w zakresie nadzoru pedagogicznego. Istotnym elementem tej decyzji jest termin wyznaczony na usunięcie uchybień. O istotności tego elementu decyzji świadczy przewidziana w ustawie konsekwencja jego niedochowania. Wyznaczony w ostatecznej decyzji termin wiąże jej adresata, a niedopełnienie ustalonych w niej obowiązków pociąga za sobą sankcje przewidziane w art. 56 ust. 3 i 4 ustawy. Nie ulega wątpliwości, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Minister nie wydał decyzji, o której mowa w art. 56 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. Nie wyznaczył więc terminu, z którym należałoby wiązać obowiązek usunięcia uchybień w prowadzeniu działalności przez szkołę czy placówkę, którego niedochowanie realizowałoby przesłankę z art. 56 ust. 3 i 4 ustawy Prawo oświatowe. Powyższe świadczy o braku dochowania procedury ustalonej w art. 56 ustawy Prawo oświatowe, wydana więc na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w powiązaniu z art. 67 ust. 1 oraz art. 56 ust. 3 i 4 ustawy Prawo oświatowe pozostawała co najmniej przedwczesna, determinując dokonywaną przez Sąd ocenę legalności zaskarżonego aktu. Sąd dostrzega, że w piśmiennictwie wskazuje się, iż decyzja polecająca usunięcie uchybień jako kwalifikowany środek nadzoru ma charakter fakultatywny. Jej wydanie jest w pewnym zakresie zależne od organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Podkreśla się więc, że wystarczające może okazać się jedynie sformułowanie zaleceń w trybie art. 55 ust. 4. (por. M. Pilich, A. Olszewski, Prawo oświatowe. Komentarz. Warszawa 2022 r., s. 386) Podążając za powyższą myślą, nie sposób przyjąć, że zalecenia wydane w związku z kontrolą planową Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organu sprawującego nadzór pedagogiczny nad Zespołem Szkół C. im. [...] w D., zawarte w protokole kontroli z 27 lutego 2025 r. oraz "protokole rekontroli kontroli planowej" z 22 kwietnia 2025 r., wypełniały ten warunek. Zalecenia zawarte w obu protokołach wynikające z przeprowadzonych czynności nie określały terminu ich realizacji. Minister w podstawie prawnej zaskarżonego aktu powołał przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo oświatowe, który możliwość odwołania ze stanowiska kierowniczego wiąże z nieusunięciem w wyznaczonym terminie uchybień, jakich dopuścił się dyrektor, brakiem opracowania lub wdrożenia w określonych w harmonogramie terminach programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania albo nie uwzględni w tym programie zgłoszonych uwag i wniosków. W zaleceniach ustalonych w protokole kontroli nie określono terminu na ich realizację. Z akt sprawy nie wynika także, by działania kontrolne przyczyniły się do ustalenia jakiegokolwiek programu naprawczego wraz z harmonogramem. Powyższe czyni przy tym nieczytelną argumentację organu w zestawieniu z podstawą prawną rozstrzygnięcia. Przedstawione względy determinowały stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odnośnie do oceny legalności zaskarżonego aktu, nie pozwalając podzielić twierdzenia organu, że skarga złożona przez skarżącą pozostaje bezzasadna. W tych warunkach na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego w punkcie II sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na koszty postępowania sądowego zasądzone na rzecz skarżącej w łącznej kwocie 697 złotych składają się: wpis od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).