VII SA/Wa 1838/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, , Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010r., znak [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie wypłaty rekompensaty skargę oddala. Minister Skarbu Państwa postanowieniem znak [...] wydanym [...] sierpnia 2010r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kpa. utrzymał w mocy własne postanowienie wydane dnia [...] lipca 2010r. W uzasadnieniu organ podał, że kontrolowanym postanowieniem wydanym na podstawie art. 66 § 3 Kpa. zwrócił wniosek złożony przez A. S. z 14 lipca 2010r. o wypłatę rekompensaty w wysokości 38. 018 610 zł z tytułu przyjęcia przez państwo nieruchomości w skład których wchodziły lasy o łącznej powierzchni 1027,53 ha- na podstawie art. 7 ustawy z 6 lipca 2001r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w zw. z art. 77 Konstytucji RP – jako wniesiony w sprawie w której właściwy jest sąd powszechny. Organ podał, że jak wynika z ustaleń, lasy będące własnością A. S. zostały przyjęte na własność Skarbu Państwa na mocy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ podał, że nie ma obecnie żadnego przepisu, który przewidywałby właściwość organu administracyjnego do orzekania o roszczeniach dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie w/w dekretu – a jedyną drogą jest postępowanie przed sądami powszechnymi. Przywołany we wniosku art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznego zasobów naturalnych kraju ( Dz. U. z 20001r. Nr 97, poz. 1051, z późn. zm.), nie został przez ustawodawcę na tyle skonkretyzowany, by uznać go za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z przepisu tego nie wynika, ani który organ administracji publicznej byłby uprawniony do przeprowadzenia takiego postępowania, ani też nie określono zasad, wedle których należałoby ustalić wysokość rekompensaty czy sposób jej wypłaty. Zawiera on jedynie nazbyt ogólną normę prawną kreującą roszczenie osób fizycznych (ich spadkobierców) z tytułu utraty własności m.in. gruntów leśnych. Przepis ten wprawdzie zawiera normę prawną odsyłającą do odrębnych przepisów, jednakże przepisy takie do chwili obecnej nie zostały uchwalone. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż roszczenie spadkobiercy właściciela z tytułu przejętych przez państwo gruntów leśnych nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a więc nie może być rozstrzygane przez organ administracji publicznej, jakim jest Minister Skarbu Państwa. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A. S. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi: 1/ naruszenie art. 138 § 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 roku, znak: [...] w sytuacji, kiedy w sprawie winno być wydane rozstrzygnięcie merytoryczne (decyzja), a tym samym wtórne naruszenie obowiązujących przepisów procedury administracyjnej; 2/ naruszenie art. 66 § 3 w zw. z art. 61 § 1 i 3 Kpa poprzez zakończenie już wszczętego postępowania postanowieniem, albowiem w sprawie już wszczętej winna zapaść decyzja merytoryczna, jako że sprawa została rozpoznana co do istoty; 3/ naruszenie art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji nie jest władny do przyznania i wypłaty rekompensaty; oraz naruszenia art. 7 i 8 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153,poz. 1269 ze zm.) kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz 1270 ze zm.) przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia nie wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Skarbu Państwa wydane [...] sierpnia 2010r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z [...] lipca 2010r. zwracające na podstawie art. 66 § 3 Kpa , wniosek skarżącego o wypłatę rekompensaty na podstawie art. 7 ustawy z 6 lipca 2001r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju w zw. z art. 77 konstytucji RP- jako wniesiony w sprawie w której właściwy jest sąd powszechny. Wniosek złożony w dniu 14 lipca 2010r. przez skarżącego A. S. do Ministra Skarbu państwa o wypłatę rekompensaty jako podstawę żądania wskazał art. 7 w/w ustawy z 6 lipca 2001r. Zgodnie z tym przepisem roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu własności zasobów wymienionych w art. 1 ustawy ( w tym lasów) zostaną w formie rekompensaty wypłacone ze środków budżetu państwa na podstawie przepisów odrębnych. W ocenie Sądu powołana w żądaniu norma nie zawiera podstawy materialnoprawnej i kompetencyjnej, pozwalających na konstruowanie w oparciu o nią praw podmiotowych, zgłoszonych do realizacji na drodze żądań zgłaszanych wobec organów administracji publicznej. Podstawą taką ( materialna i kompetencyjną ) będą stanowiły przepisy odrębne do których odsyła art.. 7 w/w ustawy. W tej sytuacji wobec braku podstawy prawnej do załatwienia sprawy co do jej istoty niemożliwe jest wydanie ( w oparciu o wskazany przepis) decyzji merytorycznej ( wydanie bowiem decyzji bez podstawy prawnej obarczone jest sankcją nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. ( tak też NSA w wyroku z 29. 04. 2010r., sygn. I OSK 918/09). Trafnie zatem organ wskazał, iż Minister Skarbu Państwa nie jest władny przeprowadzić postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania w związku z przejęciem przez państwo lasów na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, a więc nie może wypełnić dyspozycji normy prawnej z ww. art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju. Wysokość takiego odszkodowania może być ustalona wyłącznie w drodze postępowania przed sądem powszechnym, a dopiero później na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu wypłacona osobie uprawnionej przez Ministra Skarbu Państwa. Minister Skarbu Państwa dokonuje wypłat odszkodowań z Funduszu Reprywatyzacji w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji i orzeczeń nacjonalizacyjnych, jednakże podstawą wypłaty odszkodowania jest w każdym przypadku decyzja lub wyrok sądowy o przyznaniu odszkodowania i o jego wysokości wydany przez organ, który wydał decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, bądź przez Sąd Powszechny. W przywołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził również pogląd – który Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w pełni – iż od dnia wejścia w życie ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonującej na mocy art. 4 pkt 5 zmiany art. 66 § 3 Kpa przepis ten uprawnia organ administracji publicznej do którego wpłynęło podanie zawierające żądanie niedotyczące sprawy administracyjnej, do zwrotu podania w formie postanowienia, z powodu właściwości sądu powszechnego, nie tylko wtedy, gdy żądanie dotyczy sprawy cywilnej w rozumieniu art.1 K. p. c. ale także wówczas, gdy żądanie to nie dotyczy tak rozumianej sprawy cywilnej, lecz ma cechy sprawy konstytucyjnej w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Nie ma, w tej sytuacji, podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 105 § 1 K.p.a. ( w. wyrok NSA z 29.04.2010r sygn. I OSK 918/09). Wobec tego, że żądanie skarżącego ma cechy sprawy konstytucyjnej w rozumieniu art. 45 ust. 1 konstytucji RP, Minister Skarbu prawidłowo przyjął, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, a wobec tego prawidłowo orzekł o zwrocie podania na podstawie art. 66 § 3 Kpa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.