VII SA/Wa 1839/22
WyrokWSA w Warszawie2022-12-28
Skład orzekający: Mirosław Montowski, Włodzimierz Kowalczyk, Artur Kuś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z powodu lokalizacji inwestycji na udokumentowanym złożu kruszywa naturalnego jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ planowana inwestycja miała być zlokalizowana na udokumentowanym złożu kruszywa naturalnego. Odmowa była uzasadniona koniecznością ochrony zasobów kopalin przed trwałą zabudową, zgodnie z art. 125 Prawa ochrony środowiska, co jest zgodne z zasadą racjonalnego gospodarowania zasobami naturalnymi i celem publicznym zapewnienia dostępności do surowców.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki S. sp. z o.o. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, które utrzymało w mocy postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania hali produkcyjnej, jej rozbudowie oraz budowie zbiornika przeciwpożarowego. Organy administracji odmówiły uzgodnienia, wskazując, że część planowanej inwestycji znajduje się na udokumentowanym złożu kruszywa naturalnego '[...]', a jej realizacja uniemożliwiłaby przyszłą eksploatację złoża, co naruszałoby zasadę ochrony zasobów kopalin.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 7 lipca 2022 r. znak: DNGS-OZ.414.19.2022.AG w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
1. Zaskarżonym postanowieniem z 7 lipca 2022 r., znak: DNGS-OZ.414.19.2022.AG, Minister Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "k.p.a.") oraz art. 157 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2022 r., poz. 1072; dalej: "p.g.g."), po rozpatrzeniu zażalenia S Sp. z o.o. z siedzibą w W (dalej: "strona skarżąca", "spółka") na postanowienie Marszałka Województwa Śląskiego (dalej: "Marszałek Województwa", "organ I instancji") z 27 kwietnia 2022 r., nr 404/OE/2022, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pod nazwą: "Zmiana sposobu użytkowania jednej hali produkcyjnej na budynek biurowo-produkcyjny wraz z rozbudową oraz budowa zbiornika na wodę dla celów przeciwpożarowych" na "terenie inwestycji" obejmującym dz. nr [...] i [...] w W przy ul. [...]- utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy szczegółowo opisał ustalenia dokonane w toku postępowania. Podniósł, że po rozpoznaniu wniosku Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt Gminy") z [...]kwietnia 2022 r., znak: [...]o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla powyższej inwestycji, Marszałek Województwa, postanowieniem z 27 kwietnia 2022 r., nr 404/OE/2022, odmówił jego uzgodnienia. W uzasadnieniu stwierdził, że część projektowanego zamierzenia zlokalizowana jest na udokumentowanym złożu kruszywa naturalnego "[...]". Analiza materiałów archiwalnych zgromadzonych w Wojewódzkim Archiwum Geologicznym w [...]wskazuje, że nieruchomości wymienione we wniosku o uzgodnienie znajdują się w granicach złoża kruszywa naturalnego "[...]", o zasobach udokumentowanych w Dokumentacji geologicznej w kategorii C1+B złoża kruszywa naturalnego "[...]" opracowanej w 1974 r., zatwierdzonej decyzją Prezesa Centralnego Urzędu Geologii w [...], znak: [...] z [...] stycznia 1975 r. Zasoby geologiczne przedmiotowego złoża wynoszą 14 789,3 tys. ton. Przesłanką odmowy uzgodnienia projektu decyzji Wójta Gminy [...]jest jej sprzeczność z art. 125 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2021 r., poz. 1973; dalej: "p.o.ś."). Organ I instancji zaznaczył, że udokumentowane złoża powinny być chronione przed zagospodarowaniem, które uniemożliwia ich eksploatację. Takim zagospodarowaniem jest zurbanizowanie terenu złoża, które może być eksploatowane jedynie w sposób odkrywkowy. Z uwagi na ustawowy obowiązek ochrony złóż oraz zapewnienie możliwości racjonalnego gospodarowania zasobami kopalin - odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że uzgodnienie projektu o warunkach zabudowy będzie możliwe, jeżeli inwestor dostosuje zasięg zamierzonej inwestycji do granic złoża w taki sposób, aby nie dopuścić do trwałej zabudowy złoża.
Na postanowienie organu I instancji, skarżąca spółka złożyła zażalenie.
Minister (utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie) wyjaśnił, że w granicach planowanej inwestycji znajduje się udokumentowane złoże piasku i żwiru "[...]" KN 4415 , którego zasoby zatwierdzone zostały decyzją Prezesa Centralnego Urzędu Geologii z [...]stycznia 1975 r., znak: [...] wg. stanu na 1974-01-01. W Polsce od połowy XX w. stosowana jest klasyfikacja w której wyróżnia się zasoby w zależności od stopnia rozpoznania złoża w kategoriach D, C2, C1, B i A. W zależności od możliwości wykorzystania zasobów są one klasyfikowane jako "bilansowe", "pozabilansowe", "przemysłowe" i "nieprzemysłowe". Natomiast stosunek grubości nadkładu do miąższości złoża jest jednym z kryteriów bilansowości dla geologicznego dokumentowania tych złóż.
Odnosząc się do załączonego przez skarżącą wyciągu z dokumentu "Objaśnienia do mapy geośrodowiskowej Polski Arkusz [...]" zauważył, że dokument powstał w 2004 r. Zgodnie z jego treścią trudność z pozyskaniem złoża autorzy opracowania upatrują jedynie w położeniu na tym terenie obiektów należących do kopalni węgla kamiennego "[...] " Ruch "[...]". Wymienione w opracowaniu obiekty przemysłowe kopalni położone są w dalszej odległości, w kierunku wschodnim od terenu wnioskowanej inwestycji. Przedmiotowa zabudowa nie stwarza żadnej przeszkody w dostępie do złoża zalegającego w granicach inwestycji skarżącej. Ponadto wszystkie sąsiadujące z nieruchomościami Skarżącej działki pozostają niezabudowane, co dodatkowo umożliwia podjęcie eksploatacji złoża. Z odczytu mapy wynika, że jedynie część szybu należącego do dawnej kopalni znajduje się na terenie złoża piasku i żwiru "[...]" KN 4415, pozostałe budynki zlokalizowane są natomiast poza jego granicami. W dniu 31 lipca 2005 r., wydobycie węgla ze złoża byłej kopalni "[...] " zostało zakończone. Autorzy zwracają uwagę na korzystne parametry złoża oraz fakt, że spełnia ono wymogi stawiane przez przemysł kruszywowy, jak również nie zawiera zanieczyszczeń obcych. Wyrazem powyższego są również aktualne publikacje, tj. opracowany przez Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB) Bilans zasobów złóż kopalin w Polsce, zgodnie z którym zasoby złoża na dzień 31 grudnia 2021 r., wynoszą 14 789,3 tys. ton. Złoże niewybilansowane jest zatem złożem podlegającym ochronie.
Treść przyjętej uchwałą Rady Ministrów 29 marca 2022 r. Polityki Surowcowej Państwa, której nadrzędnym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa surowcowego państwa (m.in. w zakresie zapewnienia dostępu do surowców naturalnych) typuje kruszywa naturalne żwirowo - piaskowe jako surowce strategiczne dla polskiej gospodarki, wymagające tym samym szczególnej ochrony. Z dokumentacji geologicznej złoża wynika, że całość zasobów przedmiotowego złoża zaliczona została do zasobów bilansowych. Zasoby geologiczne bilansowe są ilością kopaliny w granicach złoża (w tysiącach ton, tysiącach metrów sześciennych lub milionach metrów sześciennych), której jakość odpowiada aktualnym kryteriom gospodarczego wykorzystania, a złoże spełnia kryteria geologiczno-górnicze bilansowości umożliwiające eksploatację zasobów, których cechy naturalne oraz warunki występowania umożliwiają podejmowanie jego eksploatacji, co potwierdzają również parametry złoża w zakresie nadkładu (śr. 1,00 m) i miąższości (śr. 9,44 m), przy czym do nadkładu zalicza się te osady występujące ponad kopaliną lub w jej obrębie, które nie mają cech kopaliny głównej, towarzyszącej ani współwystępującej, lecz zarazem możliwe jest ich odrębne wydobycie. Niewielka warstwa występującego nadkładu w przedmiotowym złożu pozwala sądzić, że jest ono łatwo dostępne do wydobycia, co w konsekwencji również ogranicza ewentualne koszty konieczne do uzyskania do niego dostępu. Miąższość złoża to odległość pomiędzy jego górną (stropem) a dolną granicą (spągiem). Wykorzystuje się je gospodarczo między innymi do produkcji mieszanek piaskowo-żwirowych do betonów, pospółki, żwirów klasyfikowanych i nieklasyfikowanych, piasków nieklasyfikowanych, piasków do zapraw i wypraw budowlanych, piasków schudzających dla ceramiki budowlanej, piasków do produkcji cegły silikatowej i betonów komórkowych oraz piasków dla zimowego utrzymania dróg. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że jest to złoże wartościowe, bogate, gotowe i łatwe do wydobycia.
Minister opisując definicję złoża kopalin podniósł m.in., że zabudowa - komunalna, drogowa, przemysłowa - bardzo ogranicza możliwość eksploatacji podziemnej złóż kopalin z powodu wymagań ochrony powierzchni, a w przypadku eksploatacji odkrywkowej wyklucza ją. Udokumentowane zasoby geologiczne złoża piasku i żwiru "[...]" KN [...] pozwalają sądzić, że w przyszłości może być ono eksploatowane metodą odkrywkową wymagającą zdjęcia nadkładu i przeniesienia go na zwałowisko co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. Samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony niezależnie od tego, czy już podlega eksploatacji, czy też będzie eksploatowane dopiero w przyszłości. Wbrew przekonaniu skarżącej, w sprawie nie chodzi o zakaz jakichkolwiek inwestycji na obszarach na których stwierdzono istnienie kopalin, ale takie ich kształtowanie, które umożliwi eksploatację złóż w przyszłości.
W dalszej kolejności Minister opisując pojęcie racjonalności gospodarowania zasobami i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych uznał, że zasadę "racjonalnego gospodarowania zasobami złóż", o której mowa w art. 125 p.o.ś., należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także jako np. zachowanie (ochronę) złoża dla potrzeb eksploatacji w przyszłości, co implikuje z kolei zakaz zabudowy. Na mocy tego przepisu samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony. Minister podzielił stanowisko organu uzgadniającego, że zabudowanie obszaru, na którym znajdują się złoża uniemożliwi trwale dostęp do jego eksploatacji. W konsekwencji jest to sprzeczne z zasadą ochrony nieodnawialnych zasobów środowiska przyrodniczego, w tym kopalin, która sprowadza się do racjonalnego gospodarowania tymi zasobami oraz ich kompleksowego wykorzystania.
W ocenie organu odwoławczego, złoże piasku i żwiru "[...]" KN [...] będzie trwale niedostępne dla eksploatacji, a co za tym idzie zostanie utracona możliwość jego gospodarczego wykorzystania w przyszłości. Pozytywne uzgodnienie ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby naruszenie zasady szczególnej ochrony złóż kopalin oraz zasady racjonalnej gospodarki złożem.
Marszałek Województwa ustalił wszystkie istotne okoliczności faktyczne, mianowicie:
- dokonał analizy położenia działek skarżącej pod kątem występowania udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych,
- mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj inwestycji i usytuowanie działek, dokonał oceny wpływu planowanej inwestycji na ochronę złoża piasku i żwiru "[...]" KN [...], w szczególności jakie konsekwencje mogą one mieć dla możliwości eksploatacji tego złoża w przyszłości, w konsekwencji czego stwierdził, że realizacja niniejszej inwestycji stoi w sprzeczności z zasadą racjonalnej gospodarki złożami kopalin, która to stanowi jeden z nakazów wymagających uwzględnienia w podejmowaniu rozstrzygnięć przez organy administracji geologicznej,
- wydał postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu przedłożonej decyzji,
- wskazał uzasadnienie faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia umożliwiające jego kontrolę pod względem zgodności z prawem (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a.),
- wydał postanowienie, w którym pouczył skarżącą o przysługującym jej prawie do wniesienia środka odwoławczego w postaci zażalenia w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. Zawarte pouczenie wyczerpywało zarówno obowiązek organu z art. 9 k.p.a. jak i art. 107 § 1 k.p.a.
- w związku z otrzymanym zażaleniem skarżącej dokonał w trybie art. 132 § 1 i § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. ponownej analizy własnego postanowienia, a następnie podtrzymując stanowisko przekazał przedmiotowe zażalenie do Ministra.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że dokonał analizy decyzji, na które powołuje się skarżąca, tj. decyzji Wójta Gminy [...] z [...]kwietnia 2020 r. (znak: [...]) dla inwestycji pod nazwą "Rozbudowa budynku biurowo-produkcyjnego" na dz. nr [...] w [...]w rejonie ul. [...]. Powyższą decyzją zmieniono decyzję Wójta z [...] grudnia 2019 r. (znak: [...]) w zakresie ilości płyt fundamentowych oraz ustalono nową nazwę inwestycji na "zmiana sposobu użytkowania jednej hali produkcyjnej na budynek biurowo-produkcyjny wraz z rozbudową". Organ dodał, że skarżąca podała, że dla suszarni do drewna projektowanej na potrzeby zakładu produkcyjnego zostało przeprowadzone postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy zakończone ostateczną decyzją Wójta Gminy [...] z [...] września 2019 r. (znak: [...]) dla inwestycji pod nazwą " Budowa dwóch suszarni do drewna" na działce nr [...] w [...] w rejonie ul. [...]. Zostało przeprowadzane postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy zakończone ostateczną decyzją Wójta z [...] lipca 2019 r. (znak: [...]) dla inwestycji pod nazwą "Budowa dwóch wiat magazynowych" na działkach nr [...] i [...] w [...] w rejonie ulicy [...].
Zdaniem organu odwoławczego, analiza powyższych decyzji prowadzi do wniosku, że zostały one wydane bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, tym samym zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Ustawowy obowiązek przedmiotowego uzgodnienia w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin istnieje od 2015 r. (w związku z wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2014 r. poz. 1133 ze zm.), wobec czego, na dzień wydania niniejszej decyzji Wójt Gminy [...] zobowiązany był do uzgodnienie projektu decyzji z właściwym organem administracji geologicznej. Z uwagi na występujące na terenie planowanej inwestycji złoże piasku i piasku ze żwirem "[...]" KN [...] organem właściwym w postępowaniu uzgodnieniowym jest Marszałek Województwa Śląskiego.
Organ właściwy do ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, tj. Wójt Gminy [...] powinien rozważyć wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wydaniem decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji. W obrocie prawnym pozostaje bowiem decyzja wydana z naruszeniem art. 106 k.p.a. oraz art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. Wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji znajduje dodatkowe uzasadnienie w treści art. 6 i art. 7 k.p.a.
Minister podkreślił, że w omawianej sprawie bezsporny pozostaje fakt, że ochrona zasobów złóż kopalin jest niezbędna dla zagwarantowania bezpieczeństwa surowcowego, tj. zabezpieczenia potrzeb gospodarczych i bytowych ludności niezbędnego dla zrównoważonego rozwoju w skali krajowej, regionalnej i lokalnej. Marszałek Województwa w postanowieniu odwołał się do zasady ochrony złóż kopalin, jako reguły determinującej rozstrzygnięcie w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 1 i 3 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Minister zaznaczył, że właściciel nieruchomości gruntowej (w sprawie którego odmawia się, dla planowanej przez niego inwestycji, uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy), wprawdzie doznaje ograniczenia prawa własności, ale nie narusza to istoty tego prawa i wynika z ustawy, co pozostaje w zgodności z art. 64 ust. 3 Konstytucji, który przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności, w tym przypadku ograniczenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest zapewnienie dostępności do surowców, co z punktu widzenia gospodarki ma kluczowe znaczenie. Nabycie nieruchomości na terenie, na którym gmina nie uchwaliła MPZP, zawsze rodzi pewne ryzyko po stronie kupującego, czy będzie mógł wykorzystać teren zgodnie ze swoim zamierzeniem. Jedynie w przypadku nieruchomości znajdującej się na terenie objętym planem miejscowym nabywca może mieć pewność, że może realizować inwestycję w sposób zgodny z przeznaczeniem terenu określonym w tym dokumencie.
Przedmiotowa inwestycja bez wątpienia stoi na przeszkodzie interesowi społecznemu, jakim jest ochrona złoża piasku i żwiru "[...]" KN [...]. Realizacja tej inwestycji spowoduje bowiem wyłączenie, możliwości eksploatacji ww. złoża w przyszłości. Wyrażony zarówno w ustawie "p.g.g.", jak i w ustawie "p.o.ś" nakaz ochrony złóż kopalin sformułowany jest bezwarunkowo w tym znaczeniu, że organ administracji geologicznej nie jest upoważniony do swobodnego wyboru, którym złożom powinien udzielić ochrony, a którym nie. Tym samym stosownemu ograniczeniu musi podlegać słuszny interes strony.
W konsekwencji, Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z 7 lipca 2022 r., znak: DNGS-OZ.414.19.2022.AG, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
2. S Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie z 7 lipca 2022 r., zaskarżając je w całości. Ww. rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:
a) art. 7 k.p.a., art. 12 §1 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a., art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym przez brak przeprowadzenia postępowania w zakresie poczynienia ustaleń faktycznych odnoszących się do dz. nr [...]i dz. nr [...]w [...]przy ul. [...]oraz działek sąsiadujących i ustalenia czy planowana inwestycja nie naruszy ochrony złóż kopalin, co doprowadziło do zaakceptowania przez organ błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że zamierzenie inwestycyjne skarżącego narusza ochronę udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "[...]",
b) art. 31 ust. 3, art. 31 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji,
c) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że "wszystkie sąsiadujące z nieruchomościami skarżącej działki pozostają niezabudowane", a także, że wymienione w przedłożonym przez skarżącego opracowaniu objaśnienia do mapy geośrodowiskowej polski Arkusz [...] sporządzonego przez Państwowy Instytut Geologiczny (opracowanie zamówione przez Ministra Środowiska) położone są w dalszej odległości od terenu wnioskowanej inwestycji,
d) art. 125 ust. 1 p.o.ś. poprzez jego błędną wykładnię, która doprowadziła do przyjęcia, że zamierzenie inwestycyjne skarżącego może naruszać ochronę udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "[...]".
Skarżąca spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
3. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna
1. Istota sprawy sprowadza się do oceny decyzji organów, w których odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla opisanej inwestycji na dz. nr [...]i dz. nr [...]w [...]przy ul. [...].
Głównym argumentem organów było to, że część projektowanego zamierzenia zlokalizowana jest na udokumentowanym złożu kruszywa naturalnego "[...]". Przesłanką odmowy uzgodnienia projektu decyzji Wójta Gminy [...]między innymi jej bezpośrednia sprzeczność z art. 125 p.o.ś. Zdaniem organów, udokumentowane złoża powinny być chronione przed zagospodarowaniem, które uniemożliwia ich eksploatację, a takim zagospodarowaniem jest zurbanizowanie terenu złoża.
Zdaniem skarżącej, organy naruszyły w niniejszej sprawie przepisy postępowania administracyjnego i błędnie zastosowały prawo materialne uznając, że opisane zamierzenie inwestycyjne skarżącej może naruszać ochronę udokumentowanego złoża kruszywa naturalnego "[...]".
Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należało przyznać organom a nie skarżącej. Zatem wszelkie zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego należało uznać za niezasadne. Tym samym nieuzasadnione pozostają zarzuty Skarżącej w zakresie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. art. 7 k.p.a., art. 12 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. Organy ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne, które były w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie uzgodnienia ewentualnej decyzji zezwalającej na realizację planowanej inwestycji. Organy, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj inwestycji i usytuowanie działki skarżącej, dokonały oceny wpływu tej inwestycji na ochronę złóż, w szczególności jakie konsekwencje może ona mieć dla możliwości eksploatacji tego złoża w przyszłości i miały wystarczające podstawy do przyjęcia, że zabudowa nieruchomości skarżącej jest sprzeczna z zasadami ochrony tego złoża.
2. Podstawą prawną zaskarżonych rozstrzygnięć był między innymi art. 53 ust. 4 pkt 5 w zw. z ust. 5 u.p.z.p. i w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., gdyż decyzje dotyczące ustalenia warunków zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Przejawem realizacji zasady ochrony złóż kopalin w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy jest art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2846/19). Organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest co do zasady marszałek województwa (por. art. 161 ust. 1 p.g.g.), gdyż ustawodawca zastrzegł na rzecz marszałka województwa domniemanie wykonywania zadań z zakresu administracji geologicznej w pierwszej instancji.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że nabycie nieruchomości na terenie, na którym gmina nie uchwaliła MPZP zawsze rodzi pewne ryzyko po stronie kupującego, czy będzie mógł wykorzystać teren zgodnie ze swoim zamierzeniem. Jedynie w przypadku nieruchomości znajdującej się na terenie objętym MPZP nabywca może mieć pewność, że może realizować inwestycję w sposób zgodny z przeznaczeniem terenu określonym w tym dokumencie. Tymczasem, w niniejszej sprawie skarżąca nabyła nieruchomość, która nie miała określonego w żaden sposób swojego przeznaczenia (nie ma na tym terenie MPZP), a ponadto znajduje się w całości na terenie udokumentowanego złoża kopaliny objętej ustawową ochroną.
Dla organów istotny jest sam fakt istnienia złoża i konieczność jego ochrony przed trwałą zabudową. Definicja złoża kopaliny wymaga, by nagromadzenie minerałów mogło przynieść korzyść gospodarczą. Dlatego też do uznania danego nagromadzenia minerałów za złoże konieczne jest spełnienie parametrów granicznych określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów z dnia 1 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 987). Fakt, że dane nagromadzenie kopalin jest określone w sporządzonej dokumentacji geologicznej jako złoże pozwala już na uznanie, że jego wydobycie może przynieść korzyść gospodarczą.
3. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, tj. informacji, że: po pierwsze - "na działce nr [...], która również znajduje się w obrębie przedmiotowego złoża piasku i żwiru " [...]" KM [...]znajduje się intensywna zabudowa kolejowa wraz budynkami i infrastrukturą" i po drugie - "zabudowane są również działki nr [...], [...], a odległości ok. 300 m od działki Skarżącej znajduje się zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna", wskazać należy, że zasadnie twierdzą organy w niniejszej sprawie nie wystąpiła konieczność przeprowadzania przez organ uzgadniający dodatkowego postępowania dowodowego dotyczącego bezpośrednio graniczących działek.
Przede wszystkim, należy wskazać, że przyczynę odmowy uzgodnienia stanowi okoliczność, iż zabudowa dz. nr [...]i dz. nr [...]uniemożliwi eksploatację złoża piasku i żwiru "[...]" KM [...]spełniającego warunki do jego eksploatacji, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania, określonej w art. 125 p.o.ś. Zgodnie z tym przepisem, złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Przepis ten zawiera podstawowe zasady ochrony takich elementów środowiska, jak kopaliny. Złoża kopalin, ze względu na swój ograniczony i nieodnawialny charakter, podlegają ochronie, która koncentruje się na kwestii ich racjonalnego i kompleksowego wykorzystania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 886/10). Tym samym, brak było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego co do tego, czy zabudowa na działkach sąsiadujących nie narusza tej zasady.
Podkreślić trzeba, że ochrona złóż kopalin nie jest "automatyczna, nie uwzględniająca stanu faktycznego w konkretnej sprawie, a przepisy w tym zakresie mają charakter bezwarunkowy". Każde rozstrzygnięcie jest wynikiem odrębnego postępowania administracyjnego, uwzględniającego okoliczności, specyfikę i jego indywidualny charakter. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Art. 125 p.o.ś. zawiera klauzulę ochronną przez ustanowienie dyrektywy, iż złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. W przepisie tym ustawodawca wprowadził ochronę złóż kopalin niezależnie od tego, czy już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości (por. wyrok NSA z 20 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 394/15). Zatem na mocy art. 125 p.o.ś. samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony.
Dodatkowo podkreślić należy, że ustawodawca nie uzależnia zastosowania zasady ochrony złoża od stopnia zaawansowania planów czy przyszłych zamierzeń dotyczących wydobycia kopalin. Przepisy prawa nie różnicują ochrony złóż od tego, w jakim stopniu dane złoże jest rozpoznane i realizowane. Skarżąca nie kwestionuje faktu, że w niniejszej sprawie inwestycja miałaby znajdować się na terenie, na którym złoże zostało rozpoznane. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że wymóg ochrony złoża wynikający z art. 125 p.o.ś. uniemożliwia uzgodnienie projektu decyzji w przedłożonym kształcie.
4. Zasadnie twierdzą również organy, że nawet wcześniej wydane rozstrzygnięcia w podobnych stanach faktycznych i prawnych ale podjęte z naruszeniem prawa nie mogą przemawiać za wydawaniem kolejnych łamiących prawo rozstrzygnięć.
W niniejszej sprawie prawidłowy odczyt map faktycznie wskazuje na zabudowę sąsiadujących z działkami skarżącej dz. nr [...] i dz. nr [...] oraz dz. nr [...]. Niezależnie jednak od tego, podejmując jakiekolwiek zamierzenie budowalne każdy inwestor musi brać pod uwagę istniejący stan prawny, w tym również w zakresie udokumentowanych złóż kopalin. Natomiast właściwy organ administracji geologicznej, jest zobligowany zapewnić aby ochrona tychże złóż miała charakter realny, co niekiedy wymaga odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Ochrona złoża piasku i żwiru "[...]" KM [...]zlokalizowanego w granicach dz. nr [...] i dz. nr [...]jest mimo istniejącej zabudowy zarówno realna, jak i konieczna.
Zasadnie twierdzą organy, że aktualny stan prawny oraz ustawowy obowiązek przedmiotowego uzgodnienia w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin istnieje od 2015 r. (w związku z wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2014 r. poz. 1133 ze zm.), wobec czego, na dzień wydania decyzji Wójt Gminy [...]zobowiązany był do uzgodnienia projektu decyzji z właściwym organem administracji geologicznej. Z uwagi na występujące na terenie planowanej inwestycji złoże piasku i piasku ze żwirem "[...]" KN [...], organem właściwym w postępowaniu uzgodnieniowym jest Marszałek Województwa Śląskiego.
W związku z faktem, iż decyzja, na którą powołuje się skarżąca (dla przedmiotowej nieruchomości zostało przeprowadzone już postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy zakończone ostateczną decyzją Wójta Gminy [...]z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] dla inwestycji pod nazwą " Budowa dwóch suszarni do drewna" na dz. nr [...]w [...] w rejonie ul. [...]) została wydana bez uzgodnienia z właściwym organem administracji geologicznej i tym samym pozostaje w obrocie prawnym obarczona wadliwością, pozytywne uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji pod nazwą: "Zmiana sposobu użytkowania jednej hali produkcyjnej na budynek biurowo-produkcyjny wraz z rozbudową oraz budowa zbiornika na wodę dla celów przeciwpożarowych" na "terenie inwestycji" obejmującym dz. nr [...] i dz. nr [...] w [...]przy ul. [...]jest pozbawione zasadności.
5. Przechodząc do wyrażonego przez skarżącą stwierdzenia, że "(...) organ powinien był ustalić jaki jest stan faktyczny w zakresie przedmiotowej nieruchomości oraz czy odmowa uzgodnienia przedmiotowych warunków zabudowy pozwoli na eksploatację tego złoża na nieruchomości Skarżącej w przyszłości", należy wskazać, że znaczna część uzasadnienia zaskarżonego postanowienia odnosi się właśnie do tych kwestii.
Stan faktyczny w zakresie przedmiotowej nieruchomości wskazuje na to, że znajduje się ona na udokumentowanym złożu piasku i piasku ze żwirem "[...]" KN [...]podlegającym ustawowej ochronie. Kolejną kwestią pozostaje fakt, iż nieruchomość niniejsza, na skutek wydanej z naruszeniem prawa decyzji Wójta Gminy [...]została zabudowana budynkami produkcyjno-magazynowymi. Problematyka dostępności złoża na potrzeby eksploatacji została również szeroko omówiona w zaskarżonym postanowieniu. Organ bowiem wskazał wprost, że nie chodzi tu o takie przekształcenie terenu, które obiektywnie trwale uniemożliwi eksploatację złoża. Rzecz sprowadza się do realizacji zasady ochrony racjonalnej dostępności złoża w przyszłości, czemu na przeszkodzie mogą stawać m.in. koszty ekonomiczne związane z usunięciem istniejącej zabudowy, w tym koszty odszkodowań dla właścicieli lub inwestorów.
Z uwagi na planowany sposób zagospodarowania terenu działki ponad złożem budynkami magazynowymi, zasadnie organy uznały, że złoże piasku i żwiru "[...]" KN [...] będzie trwale niedostępne dla eksploatacji, a co za tym idzie zostanie utracona będzie możliwość jego gospodarczego wykorzystania w przyszłości. Pozytywne uzgodnienie spornego projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby zatem naruszenie zasady szczególnej ochrony złóż kopalin oraz zasady racjonalnej gospodarki złożem. W ocenie Sądu, mając na uwadze opisany stan faktyczny i prawny, organy w sposób zgodny z prawem odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla omawianej inwestycji.
6. Skarżąca upatruje dla siebie pozytywnych skutków prawnych w postaci uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na dalszej zabudowie nieruchomości, która została zabudowana na skutek uprzednio wadliwie wydanej decyzji Wójta Gminy [...].
Zdaniem Sądu, nie sposób zatem przychylić się do stanowiska skarżącej i uznać, że dalsza zabudowa działek obejmujących swoim terenem obszar prawnie chronionego złoża kopaliny nie stoi w opozycji z dyspozycją art. 125 p.o.ś. i nie narusza wyrażonej w nim zasady racjonalnej gospodarki złożem kopaliny.
Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, iż "(...) ewentualne usunięcie zabudowy objętej wnioskiem skarżącego z pewnością będzie dużo łatwiejsze niż usunięcie istniejącej zabudowy należącej do PGG. Tym samym, w identycznym stanie faktycznym następuje nieuzasadnione różnicowanie sytuacji dwóch podmiotów, co w sposób oczywisty stanowi naruszenie art. 31 ust. 3, art. 31 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., a w szczególności art. 32 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne".
Wskazać należy, że zgodnie z ogólnodostępnymi informacjami na temat zakładu P S.A. sąsiadującego z działką skarżącej (na które powołuje się organ), nowa linia do produkcji ekogroszku znajduje się w Zakładzie [...] z siedzibą w [...] (gmina [...]). Zakład powstał z wykorzystaniem infrastruktury tzw. ruchu [...], należącego do kopalni [...] (teren dawnej kopalni [...]). Tym samym zabudowa tej nieruchomości dokonała się w innym stanie prawnym niż oceniane zamierzenie skarżącej.
Należy wskazać, że właściciel nieruchomości gruntowej, w sprawie którego odmawia się, dla planowanej przez niego inwestycji, uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wprawdzie doznaje ograniczenia prawa własności, ale nie narusza to istoty tego prawa i wynika z ustawy. To z kolei pozostaje w zgodności z art. 64 ust. 3 Konstytucji, który przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności, w tym przypadku ograniczenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest zapewnienie dostępności do surowców, co z punktu widzenia gospodarki ma kluczowe znaczenie. Dopuszczalność ograniczenia prawa własności może nastąpić w wyniku działania organów władzy publicznej, podjętego w ustanowionych w ustawach formach prawnych (por. wyrok NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 543/14). Taki przypadek odnosi się chociażby do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Dokonując tym samym oceny konkretnej inwestycji planowanej na określonej granicami nieruchomości, w aktualnym stanie prawnym dokonując analizy jej wpływu na zalegające w jej granicach złoże i możliwość podjęcia jego eksploatacji organ prawidłowo wskazał, że trwała zabudowa uniemożliwi jej podjęcie.
7. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło