VII SA/Wa 185/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Aleksandra Młyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. i Z. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] marca 2002 r., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał W. i Z. Z. rozbiórkę ogrodzenia wykonanego z elementów słupów i płyt betonowych oraz siatki usytuowanego na działce nr ewid. [...] ark [...], przy granicy działki nr ewid. [...] ark [...] położonej w [...] przy ul. [...], na odcinku o długości 76,80 m. Odwołanie od w/w decyzji złożyli W. i Z. Z.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy w/w decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2002 r. W piśmie datowanym na dzień [...] lipca 2005 r. W. i Z. Z. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku w sprawie wznowienie postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 kpa odmówił W. i Z. Z. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż W. i Z. Z. w swoim piśmie z dnia [...] lipca 2005 r., zawierającym wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie tego postępowania stwierdzili, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania podyktowane jest faktem, że dopiero po wydaniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2005 r. uchylającej w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nastąpiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Organ I instancji wskazał również, że stosownie do art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W przedmiotowej sprawie odbiór decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2005 r. Z. Z. pokwitował w dniu [...] marca 2005 r., a zatem termin o którym mowa w art. 148 § 1 kpa upłynął w dniu [...] kwietnia 2005 r. Składając w dniu [...] lipca 2005 r. wniosek o wznowienie postępowania W. i Z. Z. uchybili więc terminowi do złożenia takiego wniosku o trzy miesiące. Zdaniem organu nie uprawdopodobnili oni, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nastąpiło bez ich winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do zwyciężenia. Zażalenie na w/w postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. złożyli W. i Z. Z. Postanowieniem z dnia [...] 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., którym odmówiono W. i Z. Z. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 28 czerwca 2002 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji powielił argumenty zawarte w postanowieniu organu I instancji. Odnosząc się zaś do argumentów zawartych w zażaleniu W. i Z. Z. wyjaśnił, że nie przedstawili oni okoliczności pozwalających uznać, aby istniała przyczyna uzasadniającą konieczność przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 kpa. Wnioskodawcy w zażaleniu podnieśli, że przekroczenie miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania spowodowane było brakiem ich wiedzy na temat dalszego postępowania w sprawie. W ocenie organu odwoławczego fakt nieznajomości prawa nie może być okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. W. i Z. Z. uchybili terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i nie wykazali, iż nie ponoszą winy za w/w uchybienie. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli W. i Z. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż organ administracji rozpatrując ich wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie odniósł się w ogóle do przedstawionych przez skarżących przesłanek merytorycznych uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Podnieśli, iż we wniosku tym jasno wskazali, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. został złożony przez nich z uchybieniem terminu ponieważ dopiero po wydaniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2005 r. uchylającej w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nastąpiło prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Ponadto wskazali, iż organ nadzoru budowlanego w decyzji z dnia [...] marca 2005 r. stwierdził, iż przepisy ustawy Prawo budowlane nie wskazują w jaki sposób należy ustalić wysokość ogrodzenia, dlatego też oczywistym jest, że powinien być to poziom gruntu, na którym realizowane jest ogrodzenie. Jeśli nawet wysokość ogrodzenia wykonanego na nieruchomości niegraniczącej z miejscem publicznym przekracza 2,20 m, to brak jest podstaw prawnych nakazania rozbiórki całego ogrodzenia. W takim przypadku istnieją przesłanki do nakazania rozbiórki tylko części ogrodzenia, przekraczającego wysokość 2,20 m. Według W. i Z. Z. wszystkie powyższe okoliczności, a przede wszystkim błędne ustalenie przez organ administracji stanu faktycznego przyczyniły się do tego, iż skarżący uchybili terminowi do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Jednakże ich zdaniem uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy, co zostało należycie przez nich uprawdopodobnione, dlatego też przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania jest jak najbardziej zasadne. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga W. i Z. Z. jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona. W niniejszej sprawie przedmiotem wyżej określonej kontroli sprawowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r., którym utrzymano w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., odmawiające W. i Z. Z. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. Organy obu instancji w uzasadnieniach swych rozstrzygnięć zasadnie podniosły, że zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten został uchybiony przez skarżących, którzy w ocenie organów nie uprawdopodobnili, iż uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy bądź zaniedbania. Fakt nieznajomości prawa na, który powoływali się skarżący nie może być zaś okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności. Jako nową, istotną dla sprawy okoliczność faktyczną mającą stanowić podstawę do wznowienia postępowania skarżący, wskazali fakt wydania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] decyzji z dnia [...] marca 2005 r. doręczonej im w dniu [...] marca 2005 r. To w tej decyzji organ odwoławczy nadzoru budowlanego zajął stanowisko w przedmiocie sposobu ustalenia wysokości ogrodzenia wzniesionego przez skarżących na ich posesji, które odpowiada przepisom prawa i wyklucza nakaz rozbiórki ogrodzenia. Jest to zatem okoliczność nowa stanowiąca podstawę wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy organ, który wydał decyzję w sprawie, w pierwszej instancji zobowiązany był zbadać, czy pomimo tego, że podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z uchybieniem terminu określonego w art. 148 kpa, to nie należy wznowić postępowania administracyjnego z urzędu w myśl art. 147 kpa. W niniejszej sprawie W. i Z. Z. w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. zawierającym wniosek o wznowienie postępowania podnieśli, że w jednej sprawie, w identycznym stanie faktycznym i prawnym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] raz decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2002 r. nakazująca W. i Z. Z. rozbiórkę ogrodzenia wykonanego przez skarżących, przy granicy z działką sąsiednią nr ewid. [...] ark. [...] położoną w [...] przy ul. [...], na odcinku o długości 76, 80 m, a drugą decyzją z dnia [...] marca 2005 r. tenże organ II instancji w postępowaniu odwoławczym od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nakazującej W. i Z. Z. rozbiórkę ogrodzenia wykonanego z elementów słupów i płyt betonowych oraz siatki na długości 28, 40 m usytuowanego wzdłuż granicy pomiędzy działką o nr ewid. [...] a działkami nr ewid. [...] i [...] ark. [...] położonych w [...] przy ul. [...] uchylił decyzję rozbiórkową organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania zajmując stanowisko braku podstaw do rozbiórki. Z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego bezspornie wynika, że w jednej sprawie wydane zostały przez ten sam organ – [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] - diametralnie różne od siebie rozstrzygnięcia tj. decyzja z dnia [...] czerwca 2002 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2002 r. oraz decyzja tego organu z dnia [...] marca 2005 r., którą uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W tej sytuacji zdaniem Sądu powyższe fakty, mimo braku zachowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 kpa, winny być dla organu impulsem przesądzającym o konieczności wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego z urzędu. To stanowisko zgłoszone w skardze jest zasadne. Zauważyć należy, iż organy obu instancji odmawiając w niniejszej sprawie W. i Z. Z. przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżących wniosku o wznowienie postępowania bez rozważenia wznowienia z urzędu tego postępowania naruszyły art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, zobowiązane są zaś zebrać i rozpatrzyć dostępny materiał dowodowy, tak aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Podkreślić trzeba także, iż organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 kpa). Zaprzeczeniem tej zasady jest zaskarżone postanowienie, gdzie organ ograniczył się do lakonicznych stwierdzeń, że skarżący nieuprawdopodobnili okoliczności uzasadniających przywrócenie uchybionego terminu. Organy obu instancji nie rozważyły celowości wznowienia postępowania z urzędu, doprowadzając do istnienia w jednej sprawie sprzecznych rozstrzygnięć. W tych okolicznościach nie można więc uznać, iż postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005 r. oraz poprzedzające je postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. nie naruszają prawa. Ujawnione naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, powoduje uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku.