VII SA/Wa 1861/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi R. M. i K. M. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia skargę oddala Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 205b ust. 5, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013r. poz. 1393) w zw. z art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8 ust. 1 lit. b, art. 9 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 2 i 16 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r., dalej: rozporządzenie) po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], stwierdzającą naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. postanowień art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia względem K. M. i R. M. występującej w imieniu własnym oraz małoletniej Z. M., w związku z odwołaniem lotu o numerze rejsu [...] na trasie [...] - [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., i stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. przepisów rozporządzenia w związku z odwołaniem lotu [...] na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z dnia [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż K., R. i Z. M. mieli na podstawie potwierdzonych rezerwacji w dniu [...] sierpnia 2012 r. odbyć podróż na trasie [...] - [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Jak wynika z materiału dowodowego, lot ten został odwołany. Stosownie do art. 2 lit. I rozporządzenia "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Z uwagi na okoliczność, iż strona skarżąca posiadała potwierdzoną rezerwację oraz fakt, iż przedmiotowy lot się nie odbył, organ stwierdził, iż lot ten był lotem odwołanym w rozumieniu rozporządzenia. Lot [...] nie odbył się. Skarżący odbyli podróż do [...] lotem [...] o godzinie 20:40 czasu lokalnego. Organ wyjaśnił, że przewóz lotniczy na podstawie umowy czarteru różni się od przewozu rozkładowego m.in. tym, że nie ma ogłaszanego z wyprzedzeniem rozkładu lotów jak również tym, że przewoźnik nie posiada danych pasażerów w systemie rezerwacyjnym, gdyż są one dostarczane przez organizatora wycieczki przed odlotem. Ponieważ w imieniu przewoźnika umowę z pasażerem zawiera biuro podróży, to również ono ponosi odpowiedzialność umowną za zmianę terminu imprezy turystycznej. Nie oznacza to jednak, że loty czarterowe nie są lotami zaplanowanymi z zarezerwowanymi miejscami, jak również nie można uznać, że odpowiedzialność umowna może zastąpić przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w tym prawa unijnego. Punkt 5 Preambuły rozporządzenia wskazuje wprost, że ochrona powinna obejmować nie tylko pasażerów lotów regularnych, ale również pasażerów lotów nieregularnych, w tym także loty stanowiące część zorganizowanych wycieczek. W niniejszej sprawie pasażerowie złożyli skargę na lot [...] na trasie [...] - [...] z [...] sierpnia 2012 r. z planową godziną startu 12:30, lądowania 16:20. Faktyczne godziny operacji rejsu wskazane w skardze to 20:40 - 01:30. Pasażerowie wskazali, że lot był opóźniony. Czarterowy bilet pasażerski przedłożony przez pasażerów dotyczy lotu [...] na trasie [...] - [...] z [...] sierpnia 2012 r. z planową godziną startu 12:30, lądowania 16:20. Jednak karty pokładowe pasażerów zostały wystawione na rejs [...], na tej samej trasie, ale na godzinę 20:40. Zarówno przewoźnik, jak i biuro podróży potwierdziły kilkukrotnie, że rejs [...] nie obył się ogóle. Jak wynika z rozkładów lotów przedłożonych przez przewoźnika, pierwotnie w rozkładzie istniały dwa rejsy na trasie [...] – [...]:[...] o godz. 12:30 i [...] o 19:40. Jak wynika z pisma przewoźnika z [...] października 2012 r., rejs [...] odwołano [...] sierpnia 2012 r., tj. cztery dni przed planowym startem, co oznacza, że nie był on opóźniony. W wyniku odwołania rejsu pasażerowie zostali przeniesieni na inny rejs w tym samym dniu, tj. rejs [...] o godzinie 20:40. W przedmiotowej sprawie nie można zatem stosować przepisów dotyczących opóźnienia lotu, ale przepisy dotyczące odwołania lotu. Stosownie do art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia pasażerowie odwołanego lotu otrzymują odszkodowanie w wysokości 400 euro w przypadku lotów o długości od 1500 kilometrów do 3500 kilometrów. Odległość z lotniska w [...] ([...]) do lotniska w [...] ([...]) mierzona metodą trasy po ortodromie mieści się w podanym przedziale odległości, bowiem wynosi 1767 kilometrów. W myśl przepisów rozporządzenia przewoźnik ponosi odpowiedzialność z tytułu odwołania lotu, chyba że zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność. Organ wskazał, że pasażerowie o zmianie zostali poinformowani w okresie krótszym niż 7 dni (dwa dni przed wylotem), a zmieniony plan podróży nie umożliwiał im wylotu nie więcej niż godzinę przed planowanym czasem odlotu ani przylotu najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu, wobec czego mają prawo do odszkodowania od przewoźnika. Stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W sprawie żadna ze stron nie podniosła, że lot został odwołany z przyczyn nadzwyczajnych. Zgodnie z art. 3 ust. 6 in fine rozporządzenia nie ma ono zastosowania w przypadkach, gdy zorganizowana wycieczka jest odwołana z przyczyn innych niż odwołanie lotu. W przedmiotowej sprawie co prawda nie odwołano wycieczki a opóźniono jej zakończenie, niemniej jednak stosując analogicznie wykładnię, dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07, w postępowaniu Christopher Sturgeon, Gabriel Sturgeon, Alana Sturgeon przeciwko Condor Flugdienst GmbH (C-402/07) oraz Stefan Bock, Cornelia Lepuschitz przeciwko Air France S.A. (C-432/07), artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą trzy godziny lub więcej, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego trzy godziny lub więcej po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej, takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Zastosowana przez Trybunał wykładnia, porównuje ze sobą sytuacje odwołań i opóźnień lotów, zatem analogicznie art. 3 ust. 6 powinien być stosowany nie tylko do odwołań, ale również do opóźnień wycieczek. Organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, w tym korespondencję e-mail, ustalił, że przewoźnik lotniczy [...] S.A. nie brał udziału w podejmowaniu decyzji o odwołaniu rejsu. W ocenie organu przewoźnik [...] S.A. udowodnił, że to nie on był inicjatorem zmian rozkładu, a odwołanie lotu [...] było wynikiem decyzji organizatorów wycieczki, a nie przewoźnika lotniczego. W takim przypadku rozporządzenie nie ma zastosowania, a przewoźnik nie ma obowiązku wypłaty odszkodowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego potwierdził, że strony nie zostały ponownie zawiadomione o zebraniu materiału dowodowego po [...] kwietnia 2014 r., stanowiło to naruszenie procedury administracyjnej, co nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. i K.M., dochodząc jej uchylenia. Wskazali, że w sprawie P., E., M. i P. K., którzy razem z nimi byli uczestnikami lotu [...]na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z dnia [...] sierpnia 2012 r. zapadła decyzja znak: [...] z dnia [...] września 2013 r., która zobowiązała linie lotnicze [...] do wypłaty odszkodowania. Przewoźnik złożył odwołanie od tej decyzji, w związku z czym została wydana decyzja znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., która utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] września 2013 r. Na mocy tej decyzji nastąpiła wypłata odszkodowania na rzecz P., E., M. i P. K. Skarżący podkreślili, że niezrozumiałe jest dla nich wydanie dwóch różnych decyzji w tej samej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wskazał, że we wcześniejszym postępowaniu, zakończonym decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] przewoźnik lotniczy nie włączył do swoich wyjaśnień korespondencji e-mail, która zawierała rozkłady planowanych lotów. Z tego powodu nie dano wiary przewoźnikowi lotniczemu, gdyż przesłany materiał dowodowy nie wskazywał jednoznacznie, żeby biuro podróży [...] sp. z o.o. skutecznie i jednoznacznie domagało się odwołania lotu [...]. Dopiero materiał dowodowy załączony do niniejszego postępowania pozwolił na ustalenie, iż rozkład lotów został zmieniony na prośbę biura podróży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. przepisów rozporządzenia w związku z odwołaniem lotu [...] na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) z dnia [...] sierpnia 2012 r. w stosunku do pasażerów K. M., R. M. oraz małoletniej Z. M. W sprawie niesporne jest, że pasażerowie ci mieli wykupioną wycieczkę do [...] w biurze podróży [...] z planowanym powrotem rejsem lotniczym o numerze [...] na trasie [...] - [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r., z godziną startu 12:30, lądowania 16:20. Faktyczne godziny operacji rejsu to 20:40 - 01:30. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności znajdujących się w aktach administracyjnych wydruków wiadomości e-mail, zawierających korespondencję między pracownikami touroperatora – biura podróży [...] i przewoźnika – [...] (w szczególności k. 76 akt administracyjnych) oraz między pracownikami [...] i [...] (firmą odpowiedzialną za planowanie i organizację lotów; k. 84-88 akt administracyjnych) wynika jednoznacznie, że doszło do zmiany warunków imprezy organizowanej przez [...], na co przewoźnik lotniczy nie miał żadnego wpływu. Zgodnie z art. 3 ust 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r., dalej: rozporządzenie) nie ma ono zastosowania w przypadkach, gdy zorganizowana wycieczka zostaje odwołana z przyczyn innych niż odwołanie lotu. W świetle przedstawionego przez organ wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 analogicznie powinno traktować się opóźnienie zakończenia imprezy turystycznej, z którym w istocie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem wykupiona w biurze podróży wycieczka zakończyła się o innym czasie niż pierwotnie planowany. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego niewadliwie uznał, że przewoźnik lotniczy nie był odpowiedzialny za powyższą zmianę, w związku z czym nie dopuścił się naruszenia przepisów rozporządzenia i nie można obciążać go obowiązkiem wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących. Kwestię rozbieżności decyzji organu wyjaśniono w odpowiedzi na skargę. Organ orzeka na podstawie całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Ponieważ w materiale zgromadzonym w sprawie, na którą powołują się skarżący, nie było wydruków wiadomości e-mail i przewoźnik nie podnosił kwestii zmiany godziny odlotu przez biuro podróży, organ nie mógł mieć wiedzy o tej okoliczności, w związku z czym zapadła decyzja przyznająca odszkodowanie. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.