VII SA/Wa 1865/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż A. G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o pow. 12,55 ha w wysokości 15 000 zł. (sprzedaż mleka), a także z zasiłku macierzyńskiego 1 500 zł., oraz zasiłku rodzinnego 97 zł. i programu rządowego "500 plus". Łączny wskazany dochód rodziny to 17 097 zł. Wnioskodawca podał, że posiada poza ww. gospodarstwem rolnym, dom o pow. 50 m2 (dom jest drewniany i ma 100 lat), nieruchomość we współwłasności o pow. 0,7 ha, ciągnik rolniczy o wartości 60 tys. zł., bielarkę o wartości 10 tys. zł. Wskazał, że miesięczne stałe wydatki to: kredyt 300 zł., energia elektryczna 450 zł., telefon 100 zł., środki higieny 1 000 zł., żywność 1 000 zł;., woda 1 000 zł. (za pół roku), gaz 90 zł., paliwo 1 000 zł., pasza 3 00 zł., weterynarz 500 zł., pampersy i mleko dla dziecka 300 zł., szczepionki 300 zł., trawa do siania 200 zł (VII – VIII), nawozy 17 000 zł (rocznie). W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od części kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową A. G. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o pow. ponad 12 ha, prowadzi hodowlę zwierząt (dochody z produkcji mleka). Z gospodarstwa uzyskuje stały dochód, który, jak należy przyjąć, jest powiększony o dopłaty bezpośrednie z funduszy Unii Europejskiej, które nie zostały wskazane we wniosku. Wnioskodawca ponadto jest inwestorem budowy nowego domu (kredyt zaciągnięty na ten cel). Wnioskodawca zaznaczył wprawdzie, że jego sytuacja materialna jest trudna, gdyż musi spłacać kredyt na budowę domu, w niedługim czasie ma zostać obciążony kwotami za przekroczenie kwoty mlecznej, ma na utrzymaniu żonę i czteromiesięczną córkę. Jednakże z ogólnego obrazu sytuacji majątkowej wynika, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy. Wnioskodawca posiada stały dochód, ma dom, nowy dom buduje, posiada gospodarstwo rolne. Z wniosku nie wynika by wnioskodawcę dotknęły nadzwyczajne okoliczności które mogłyby mieć wpływ na sytuację materialną strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest stanowisko, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie orzekającego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Okoliczności sprawy wskazują, że strona posiada środki na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 500 zł. wpisu sądowego od skargi. Wydatek ten może pozostać jedynym wydatkiem strony w sprawie. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.