VII SA/Wa 1875/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Z. i J. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić B. Z. i J. Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący B. Z. i J. Z. w dniu 29 września 2015 r. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku wynikało, że posiadają budynek mieszkalny o powierzchni 48 m2, mieszkanie o powierzchni 51 m2 oraz 5 garaży murowanych o łącznej powierzchni 75 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi pozostaje córka, łączna wysokość otrzymywanych przez B. Z., J. Z. oraz ich córkę wynagrodzeń wynosi 4536 zł netto miesięcznie. Skarżący wymieniając we wniosku z 29 września 2015 r. zobowiązania i stałe wydatki zaliczyli do nich: koszty leczenia – min. 800 zł, opłaty za media i za działkę – 700 zł, wydatki na opał – 400 zł, rata kredytu – 100 zł, wydatki na paliwo -100 zł, na żywność – min. 1300 zł, czesne córki za studia – 700 zł miesięcznie, koszty związane ze studiami córki (koszty dojazdów, wydatki na podręczniki, noclegi) – 500 zł. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, uznając, że nie wykazali w sposób dostateczny, poprzez nadesłanie stosownych dokumentów, aby uzyskiwane wynagrodzenia przy ponoszonych wydatkach nie pozwalały im na poniesienie kosztów sądowych i kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W postanowieniu wskazano m.in., że oświadczenia skarżących odnoszące się do wysokości wydatków rodziny związanych z leczeniem są niejasne i sprzeczne. Skarżący oświadczyli bowiem w rubryce nr 5 formularza, że wydatki wynoszą co najmniej 1000 – 1500 zł miesięcznie, natomiast w rubryce nr 11 formularza wskazali, że stałe koszty leczenia to kwota minimum 800 zł (500 zł na leczenie skarżących i 300 zł na leczenie córki), nie odnieśli się ponadto w żaden sposób do wezwania do udokumentowania wysokości wydatków rodziny związanych z leczeniem. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy stwierdził także, że posiadanie przez skarżących oprócz domu, w którym mieszkają, także mieszkania oraz 5 garaży stwarza możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. B. Z. i J. Z. złożyli sprzeciw od ww. postanowienia, wskazując m.in., że w mieszkaniu zamieszkuje ich rodzina z małym dzieckiem, która opłaca czynsz, ponadto skarżący nie chcą wynajmować mieszkania z obawy przed jego zniszczeniem i obniżeniem wartości. W pięciu garażach skarżący przechowują opał, rowery, narzędzia ogrodnicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprzeciwu postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd stwierdził, że wnioskodawców nie można zaliczyć do osób ubogich, wskazał, że posiadają oni dom oraz mieszkanie, a także pięć garaży. Wnioskodawcy oraz ich córka posiadają stały dochód, łączny dochód, z którego się utrzymują to 4536 zł netto. Sąd wskazał także, że trudno uznać, że skarżący wydają comiesięcznie kwoty rzędu 800-1500 zł na leczenie, skoro w ogóle nie udokumentowali swojego stanu zdrowia. Sąd podkreślił ponadto, że przy ocenie sytuacji finansowej strony bierze się pod uwagę nie tylko wysokość osiąganego dochodu, ale także posiadany majątek i to, czy strona może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. Sąd uznał też za mało wiarygodne oświadczenie wnioskodawców, że posiadając pięć garaży żadnego z nich nie wykorzystują na wynajem. Skarżący po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyli wniosek z dnia 6 maja 2016 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że B. Z. i J. Z. posiadają budynek o powierzchni 48 m2, w którym zamieszkują, a także mieszkanie o powierzchni 51 m2 oraz 4 garaże murowane o łącznej powierzchni 60 m2. Skarżący podnieśli, że obecnie córka nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego, wskazali, że J. Z. uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1355,69 zł, natomiast B. Z. – w wysokości 1802,89 zł miesięcznie. Skarżący oświadczyli jednocześnie, że faktycznie utrzymują się tylko z pensji skarżącej, bowiem wynagrodzenie uzyskiwane przez skarżącego przekazują córce, która się usamodzielniła i zamieszkuje w należącym do skarżących mieszkaniu. Pensja córki wystarcza jedynie na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania i wydatków związanych ze studiami. Skarżący wymieniając w złożonym wniosku zobowiązania i stałe wydatki zaliczyli do nich: opłaty za prąd - 80 zł, wodę – 110 zł, wydatki na opał – 350 zł, opłatę za działkę – 60 zł, ratę kredytu – 120 zł, koszty utrzymania samochodu - 120 zł, wydatki na żywność i odzież – 715 zł, koszty leczenia – 250 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą zatem budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Prawo pomocy winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 165 powołanej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Dokonując oceny wniosku skarżących z dnia 6 maja 2016 r. zauważyć należy, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożony w niniejszej sprawie. Poprzedni wniosek skarżących w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został już rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Podkreślenia zatem wymaga, że zmiana stanowiska i odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie aktualnie rozpatrywanego wniosku o przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie, jeśli nastąpiła zmiana okoliczności, które stanowiły podstawę wcześniejszego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Wniosek taki może być zatem uwzględniony tylko wówczas, gdy nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W pierwotnym wniosku skarżący wskazali, że posiadają budynek mieszkalny o powierzchni 48 m2, mieszkanie o powierzchni 51 m2 oraz 5 garaży murowanych. Z wniosku tego wynikało, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącymi pozostaje córka, a łączna wysokość otrzymywanych przez B. Z., J. Z. oraz ich córkę wynagrodzeń wynosi 4536 zł netto miesięcznie. W kolejnym wniosku złożonym w niniejszej sprawie skarżący podnieśli, że obecnie córka nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazali, że uzyskują wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 3158,58 zł netto miesięcznie. Oświadczyli jednocześnie, że faktycznie utrzymują się tylko z pensji skarżącej, bowiem wynagrodzenie skarżącego przekazują córce, która się usamodzielniła i zamieszkuje w należącym do nich mieszkaniu (a jej pensja wystarcza jedynie na pokrycie kosztów utrzymania mieszkania i wydatków związanych ze studiami). Oświadczenie to w ocenie referendarza sądowego budzi jednak wątpliwości. Takie samo oświadczenie skarżący zawarli we wniosku złożonym w sprawie VII SA/Wa 550/16 z dnia 24 marca 2016 r. Zauważyć wobec tego trzeba, że już po dacie złożenia wniosku w sprawie VII SA/Wa 550/16 córka skarżących nadesłała do akt niniejszej sprawy VII SA/Wa 1875/15 pismo z dnia 20 kwietnia 2016 r., w którym jako swój adres podała adres zamieszkania skarżących. Należy też zwrócić uwagę na kolejne oświadczenia składane przez skarżących w niniejszej sprawie. W formularzu z dnia 29 września 2015 r. B. Z. i J. Z. wskazali, że córka pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym, do swych comiesięcznych wydatków zaliczyli wówczas czynsz za mieszkanie w wysokości 350 zł (pismo z dnia 18 października 2015 r.). Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy, wskazując m.in., że posiadanie przez skarżących oprócz domu, w którym mieszkają, także mieszkania oraz 5 garaży stwarza możliwości uzyskania dodatkowych dochodów. Skarżący wnosząc pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. sprzeciw od ww. postanowienia oświadczyli, że wynajem mieszkania nie jest możliwy, bowiem zamieszkuje je rodzina skarżących z małym dzieckiem, która opłaca czynsz za to mieszkanie. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu ww. sprzeciwu odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Składając kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący oświadczyli, że obecnie nie prowadzą z córką wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazali, że córka się usamodzielniła i zamieszkuje należące do nich mieszkanie, a wnioskodawcy przekazują jej pensję skarżącego, gdyż wynagrodzenie córki wystarcza tylko na wydatki związane ze studiami i z utrzymaniem mieszkania. W ocenie referendarza sądowego z uwagi na zmienność oświadczeń skarżących co do sposobu wykorzystywania mieszkania oraz tego, kto opłaca za nie czynsz, trudno jest uznać za przekonujące oświadczenie skarżących, że przekazują jedną pensję córce, zamieszkującej obecnie należące do nich mieszkanie, której wynagrodzenie wystarcza tylko na wydatki związane ze studiami i z utrzymaniem mieszkania. Oświadczenie to budzi wątpliwości tym bardziej, że już po złożeniu identycznego oświadczenia we wniosku złożonym w sprawie VII SA/Wa 550/16 córka skarżących nadesłała do akt niniejszej sprawy VII SA/Wa 1875/15 pismo z dnia 20 kwietnia 2016 r., w którym jako swój adres podała adres zamieszkania skarżących. W ocenie referendarza sądowego B. Z. i J. Z. nie wykazali w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości, aby w okresie pomiędzy złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a wnioskiem z dnia 6 maja 2016 r. zaszły takie zmiany w ich sytuacji finansowej, które uzasadniałyby zmianę postanowienia wydanego w niniejszej sprawie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie udowodnili, że nastąpiło pogorszenie ich sytuacji finansowej w stosunku do sytuacji opisanej we wcześniejszym wniosku, brak jest więc podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 246 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.