VII SA/Wa 1892/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), Protokolant Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. i J. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia budynku oraz nakazu wykonania doraźnych zabezpieczeń I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego W. S. kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, IV. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych), oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanych utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. z dnia [...] maja 2009 r. nakazującą W. S., J. S. oraz spółce P. – właścicielom budynków przy ul. [...] w W. opróżnienie budynku gospodarczo-mieszkalnego (budynek wschodni) oraz zarządzającą wykonanie doraźnych zabezpieczeń uniemożliwiających dostęp osób trzecich do strefy zagrożonej i pozostałych dwóch budynków znajdujących się na posesji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podczas oględzin 3 marca 2009 r. stwierdzono w budynku mieszkalnym zawalenie się dachu konstrukcji drewnianej oraz częściowe stropów oraz klatki schodowej, liczne spękania ścian zewnętrznych i ściany kominowej ze stanem technicznym grożącym zawaleniem się; w budynku gospodarczo-mieszkalnym (wschodnim) stwierdzono ubytki w murze, silne zawilgocenie, skorodowane obróbki blacharskie, zły stan techniczny pokrycia dachowego, co przy braku dalszej konserwacji i remontów może spowodować zagrożenie dla ludzi i mienia. Taki stan obiektu (budynku wschodniego) uzasadniał w ocenie organu odwoławczego – zastosowanie art. 68 Prawa budowlanego. Zgromadzony materiał w sprawie (dwie opinie biegłych i złożona w toku postępowania opinia) pozwalał na kwalifikację obiektu do opróżnienia, bowiem jego zły stan techniczny stwarza rzeczywiste zagrożenie dla ludzi w nim przebywających (zagrożona konstrukcja budynku może w konsekwencji prowadzić do zawalenia budynku). Stwierdzenie niebezpieczeństwa zawalenia budynku obliguje organ do podjęcia działań przewidzianych w art. 68 Prawa budowlanego. Skargę sądową na powyższą decyzję wnieśli W. S. i J. S., domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucili naruszenie art. 68 Prawa budowlanego podnosząc, że do jego zastosowania musi istnieć bezpośredniość zagrożenia zawaleniem się, a ani to, ani samo zagrożeniem nie wynika z protokołu oględzin, ani opinii rzeczoznawców. Dokumenty te wskazują na możliwość naprawy budynku, a dopiero ich brak mógłby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa. W ocenie skarżącego S., brak dowodów na bezpośredniość zagrożenia zawaleniem, ale istnienie dowodów na zagrożenie ludzi mogłoby ewentualnie prowadzić do wydania decyzji z art. 66 Prawa budowlanego. Nadto zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego ze wskazaniem dlaczego organ oparł się na jednej opinii, pomijając inną oraz oględziny. Skarżący S. podniósł, że ekspertyza inż. H. stwierdza wprost, że prace zabezpieczające można przeprowadzić bez konieczności opróżniania budynku, a prace naprawcze pozwolą bezpiecznie eksploatować ten budynek przez okres 5 lat – do czasu przeprowadzenia jego remontu kapitalnego lub zmiany sposobu wykorzystania nieruchomości. Skarżący wskazał dalej, ze protokół Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i jego wnioski są zbieżne z zaleceniami rzeczoznawcy i tylko developerem kierują nieczyste intencje, bo chce on przy pomocy organów państwowych pozbawić własności zamieszkujących budynek. A posiłkuje się przy tym brakiem działania właścicieli budynku nr [...], którego nadal nie zabezpiecza przed dostępem osób trzecich i jeszcze sam dokonuje zniszczeń w budynku nr [...] (wschodnim) będącym miejscem zamieszkania skarżącego. W odpowiedzi na skargi organ wnosił o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi podlegają uwzględnieniu, gdyż organy w postępowaniu naruszyły przepisy prawa. Stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 68 Prawa budowlanego odnosi się do stanu technicznego budynku stwarzającego bezpośrednie zagrożenie zawaleniem. Decyzja nakazująca właścicielowi opróżnienie budynku lub jego wyłączenie z użytkowania w określonym terminie, powinna być poprzedzona dokonaniem przez organ nadzoru oględzin stanu budynku i protokolarnym stwierdzeniem wystąpienia realnego i bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi. W przedmiotowej sprawie kontrola organu nadzoru wykazała brak tynków na ścianie południowo-wschodniej obiektu, popękane tynki kominów i widoczne ubytki muru, a także zacieki z nalotem wilgoci na odeskowaniu dachu drewnianego i w dachu nad częścią gospodarczą otwór przy rynnie. W zakresie istnienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi w protokole kontroli zawarte zostało stwierdzenie, iż brak dalszej konserwacji i remontów ścian stropów, kominów może spowodować zagrożenie dla ludzi i mienia. Stwierdzenie to nie jest równoznaczne z wystąpieniem bezpośredniego i realnego zagrożenia. Również znajdująca się w aktach ocena techniczna dr. inż. L. H. z lipca 2009 r. nie zawiera stwierdzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa, a we wnioskach zawiera wskazanie, iż budynek wschodni dla bezpiecznego zachowania swojej funkcji mieszkalnej w części parterowej wymaga wykonania prac zabezpieczających według wskazanych zaleceń. Z kolei w opinii technicznej mgr. inż. A. S. z lutego 2009 r. wskazano zły stan techniczny budynku i nieopłacalność ekonomiczną jego naprawy. Ocena ta określa budynek jako będący w stanie przedawaryjnym i kwalifikującym go do rozbiórki, stanowiącym zagrożenie dla bezpieczeństwa. Jak wynika z zaskarżonej decyzji organ odwoławczy z zaleceń i wniosków zawartych w opiniach wywiódł, że dach budynku mieszkalno-gospodarczego bezpośrednio grozi zawaleniem, a jego zły stan techniczny stwarza rzeczywiste zagrożenie dla ludzi. Z tym stanowiskiem trudno się zgodzić. Przesłanką wydania nakazu opróżnienia budynku w oparciu o art. 68 Prawa budowlanego jest bezpośrednie zagrożenie zawalenia się budynku, w którym przebywają ludzie. Jest to więc sytuacja zaistnienia stanu nagłej konieczności, w którym stan techniczny budynku stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, lub może grozić niepowetowaną stratą. Organ nadzoru budowlanego w czasie oględzin obiektu takiego zagrożenia bezpośredniego nie stwierdził, co zresztą przyznał organ wojewódzki w uzasadnieniu swojej decyzji. Zły stan techniczny obiektu, jego szpecący wygląd, usterki czy też stan kwalifikujący do rozbiórki nie są tożsame ze stanem realnego, bezpośredniego zagrożenia zawaleniem. Organy nadzoru budowlanego, aby zastosować art. 68 Prawa budowlanego, zważywszy jego konsekwencje muszą stwierdzić wystąpienie przesłanek objętych tym przepisem. Jeżeli zatem istnieją jakiekolwiek wątpliwości, organ winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie dowodowe celem ustalenia stanu technicznego obiektu. Wbrew twierdzeniu organu wojewódzkiego, nie można przyjąć, że materiał dowodowy sprawy wskazuje na taki stan obiektu, do którego miałby zastosowanie art. 68 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy, mający obowiązek z art. 138 kpa rozpoznania ponownego sprawy w jej całokształcie, miał możliwość skorzystania z art. 136 kpa i uzupełnienia postępowania dowodowego w zakresie opinii technicznych zwłaszcza wobec kwestionowania jednej z nich przez skarżących. Skoro zatem nie zostały spełnione przesłanki z art. 68 Prawa budowlanego, wydanie decyzji administracyjnych na jego podstawie stanowiło naruszenie przepisu prawa materialnego oraz zasad postępowania zawartych w art. 7 i 77 kpa, co z kolei, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania, jest podstawą w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylenia obu decyzji administracyjnych. Przy orzekaniu zastosowano art. 152 i 200 powoływanej ustawy.