VII SA/Wa 1901/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2014r. po rozpoznaniu wniosku K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1) przyznać K. N. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżąca K. N. do skargi wniesionej na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] załączyła wypełniony wniosek PPF wnosząc w nim o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni przedstawiła we wniosku swoją sytuację finansową i materialną. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 26 września 2014r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - czy małżonek pomimo wskazywanego we wniosku PPF stanu zdrowia, nadal prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak, - jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi małżonek należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy, - czy samodzielnie małżonek prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób; - czy małżonek uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej dochody, jeśli tak należało wskazać wysokość dochodów z trzech ostatnich miesięcy, - czy małżonek otrzymuje okresowe świadczenia np. zasiłek chorobowy, jeśli tak należało podać jego wysokość. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 23 października 2014r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawczyni na powyższe. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając dane przedstawione w formularzu jak i piśmie wyjaśniającym uznano, że uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku wnioskodawczyni i zwolnienie od części kosztów tj. wpisu sądowego od skargi. Z treści nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawczyni gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem. Podała, że utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez nią z tytułu emerytury w wysokości 844,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podkreśliła, że małżonek od kilku miesięcy jest przewlekle chory i nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej. Poinformowała, że jest po amputacji nogi i koniecznym będzie zakup protezy, która jest bardzo droga. Zaznaczyła, że z uwagi na stan zdrowia mąż będzie wnioskował o przyznanie renty. Wnioskodawczyni dodała, że od kilku miesięcy korzysta z doraźnej pomocy rodziny. Podała, że miesięczne wydatki na media i leki to koszt około 450,00 złotych. Oświadczyła, że posiada ½ współwłasności domu o pow. 128 m². Nadto, że nie posiada, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W piśmie wyjaśniającym z dnia 19 października 2014r. (data wpływu do Sądu 23 października 2014 r. ) wnioskodawczyni podała, że małżonek pomimo stanu zdrowia aby nie utracić praw do wynajmu lokalu nadal prowadzi działalność gospodarczą. Wskazała, że jest to działalność gastronomiczna – mały bar restauracyjny. Wnioskodawczyni nadmieniła, że usług ślusarskich na które mąż ma również zezwolenie nie jest w stanie wykonywać. Dalej, wnioskodawczyni wskazała, że z uwagi na duże koszty utrzymania lokalu i zmniejszenia się obrotów mąż nie zatrudniał w swojej firmie od dłuższego czasu pracowników. Skarżąca podała, że pomaga mężowi w prowadzeniu działalności na ile pozwala jej zdrowie. Dodała, że jest poważnie chora i musi zachowywać szczególne środki ostrożności, gdyż jej choroba jest cały czas aktywna. Wnioskodawczyni poinformowała, że choroba i nieobecność w pracy męża spowodowały, że firma podupadła. Zaznaczyła, że obecnie firma jest zadłużona i nie przynosi dochodu. Następnie podała, że od stycznia do sierpnia 2014r. firma wykazała stratę w wysokości minus 953.07 złotych. Wnioskodawczyni poinformowała także, że małżonek nie otrzymuje żadnego świadczenia okresowego z tytułu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Biorąc po uwagę sytuację finansową wnioskodawczyni i jej małżonka uznać należy, iż uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku i zwolnienie z wpisu sądowego od skargi, który jest obecnie jedynym kosztem jakim wnioskodawczyni jest zobowiązana ponieść. Wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść tego wydatku. Uznano, zatem, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałyby faktyczne zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nie naruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie na podstawie powyższych danych stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni, jest na tyle osobą ubogą, iż jej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają jej wywiązanie się z obowiązku partycypowania w pozostałych kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni, której małżonek prowadzi działalność gospodarczą ma realną możliwość zgromadzenia środków finansowych na poniesienie pozostałych kosztów sądowych nie objętych zwolnieniem. Wskazać należy, że pozostałe koszty, jeżeli się w sprawie pojawią, będą odległe w czasie (mogą pojawić się za kilka miesięcy), stąd wnioskodawczyni będzie mogła się do ich poniesienia odpowiednio wcześnie przygotować. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Co do zasady bowiem strona winna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jak wskazano wyżej jest formą dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli. Uznano, że ponoszenie ewentualnie pozostałych kosztów sądowych nie objętych zwolnieniem przez wnioskodawczynię nie spowoduje jej utraty płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.