VII SA/Wa 1915/25
WyrokWSA w Warszawie2025-12-04
Skład orzekający: Grzegorz Rudnicki, Leszek Kobylski, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który nie był stroną postępowania o pozwolenie na budowę, posiada legitymację procesową do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności. Brak legitymacji procesowej skutkuje umorzeniem postępowania.Stan faktyczny
Skarżący A. B. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z maja 2024 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Wojewoda Mazowiecki umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania pierwotnego i nie wykazał interesu prawnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Skarżący zaskarżył decyzję GINB do WSA w Warszawie, zarzucając m.in. nierozpoznanie istoty sprawy, nieprawidłowe ustalenie braku statusu strony oraz naruszenie przepisów k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 czerwca 2025 r. nr DOR.7110.151.2025.RKR w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z 10 czerwca 2025 r., nr DOR.7110.151.2025.RKR, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "GINB" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania A. B. (dalej również jako "skarżący" lub "wnioskodawca"), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej również jako "Wojewoda" lub "organ I instancji") z 27 lutego 2025 r., nr 470/OPO/2025, umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] , zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę.
Zaskarżona decyzja organu została wydana przy następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej sprawy.
Decyzją z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] , Starosta L. zatwierdził projekt budowalny i udzielił inwestorowi "N. " sp. z o.o. z siedzibą w L. pozwolenia na budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej: [...], [...], [...] i [...] , na terenie działki nr [...] , położonej w obrębie [...] w L. , Gmina L.
W dniu 23 grudnia 2024 r. do Wojewody wpłynął wniosek skarżącego domagającego się stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r., nr [...] . Wnioskodawca wskazał jako przesłanki stwierdzenia nieważności te wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzucił, że decyzja rażąco narusza art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, art. 28 k.p.a., oraz szereg innych przepisów Prawa budowlanego oraz prawa miejscowego, które szczegółowo opisał w uzasadnieniu wniosku.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego, Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r. w uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wyjaśnił, że skarżący nie został uznany za stronę postępowania zakończonego ww. decyzją Starosty L. . Wojewoda wskazał przy tym, że skarżący, pomimo wezwania, nie wykazał interesu prawnego w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Dlatego postępowanie nadzorcze należało umorzyć jako zainicjowane przez podmiot nie mający legitymacji procesowej.
Odwołanie od decyzji Wojewody wniósł skarżący.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, GINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Właściwy organ administracji publicznej rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Zgodnie zaś z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, stronami w sprawach pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei obszar oddziaływania obiektu definiuje art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
W pierwszej kolejności organ wskazał, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r.
Organ podniósł, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowo-administracyjnego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2989/18, wyrok WSA w Warszawie z 8 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1672/16, wyrok WSA w Warszawie z 30 września 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 588/10; wyrok WSA w Warszawie z 15 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 940/09), jak i poglądem nauki prawa (zob. J. Dessoulavy-Śliwiński [w:] Z. Niewiadomski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2007, s. 326), sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż podmiotowi takiemu przysługuje status strony postępowania dotyczącego decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie organu, obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie obejmuje swym zakresem działki nr [...] należącej do skarżącego. Usytuowane działki nr [...] , względem projektowanej inwestycji wyklucza, zdaniem organu, uznanie, iż sporna inwestycja niesie za sobą jakiekolwiek ograniczenia w korzystaniu z działki należącej do skarżącego, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Inwestycja nie powoduje również ograniczenia możliwości korzystania z szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia ww. działek dostępu do drogi publicznej. Organ podkreślił również, że roboty budowlane przewidziane w projekcie budowlanym z całą pewnością nie obejmują nieruchomości należącej do skarżącego. Natomiast samo uznanie, że działka znajduje się w obszarze oddziaływania immisji pośrednich (np. drgania, hałas, zapylenie), może świadczyć jedynie o interesie faktycznym skarżącego.
W ocenie GINB, sporne zamierzenie nie powoduje ograniczenia w zabudowie działki skarżącego w związku z treścią przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2022 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.), w tym w szczególności §12 ww. rozporządzenia (odległość budynków od granicy). Przedmiotowa inwestycja usytuowana jest w odległości od 6,22 m do 7 m od granicy z działką nr [...] ; w odległości 11,5 m od budynku usytuowanego w południowo- wschodniej części działki nr [...] oraz 13,8 m od budynku usytuowanego w południowo-zachodniej części działki. Takie oddziaływanie, zdaniem organu, nie wynika również z przepisów, tj.: §13 ww. rozporządzenia (przesłaniane obiektów budowlanych), czy też §19 rozporządzenia (odległość stanowisk postojowych od zabudowań). Z projektu zagospodarowania (nr rys. 7) wynika, iż zaprojektowane miejsca postojowe (oznaczone symbolami 6.1, 6.2, 6.3, 6.4) w liczbie 8 znajdują się w odległości ok. 20 m od granicy działki skarżącego nr [...] . Zdaniem organu, przedmiotowa inwestycja nie narusza § 23 ww. rozporządzenia (odległości miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe od okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi i granicy działki). Ponadto z § 23 ust. 4 tegoż rozporządzenia wynika, że w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, nie określa się. Organ wskazał, że przedmiotowa inwestycja nie narusza także § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi), § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych) oraz § 271 i n. (warunki ochrony przeciwpożarowej) ww. rozporządzenia. Oprócz powyższego, dokumentacja projektowa nie przewiduje zmiany spływu wód opadowych na nieruchomość należącą do wnioskodawcy (przepis § 29 ww. rozporządzenia). Jak wynika z opisu do projektu zagospodarowania terenu (3c - sposób odprowadzenia lub oczyszczania ścieków), projektuje się odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z nowobudowanych budynków na teren własny do gruntu. Teren zaprojektowany w taki sposób, aby umożliwić wpływ wód opadowych na własny teren biologicznie czynny.
Organ wskazał, że fakt występowania immisji pośrednich (typu hałas) z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia bowiem przyznania osobie poszkodowanej tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Są to bowiem okoliczności faktyczne mogące jedynie powodować zmniejszenie komfortu korzystania z nieruchomości, w żadnym wypadku nie powodują zaś ograniczeń w jej zabudowie. Skarżący może skorzystać ze środków prawnych przysługujących jej z mocy przepisów prawa cywilnego, które zapewniają ochronę przed różnego rodzaju immisjami (art. 222 § 2 k.c. w zw. z art. 144 k.c.). Nie jest zaś tak, że obszar oddziaływania to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamić z oddziaływaniem polegającym na wprowadzaniu ograniczeń prawnych w zabudowie.
Skoro inwestycja objęta decyzją Starosty L. z [...] maja 2024 r. nie oddziałuje w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego na działkę skarżącego, to stosowanie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego - nie może być on uznany za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia. Z tych przyczyn niemożliwe jest dokonanie merytorycznej oceny badanej decyzji organu powiatowego w aspekcie zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
Organ doszedł zatem do wniosku, że skarżący nie wykazał, aby posiadał legitymację procesową w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Natomiast, to na podmiocie żądającym podjęcia postępowania nieważnościowego spoczywa ciężar wykazania, że ma on legitymację materialno-prawną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Postępowanie wszczęte na wniosek podmiotu nieuprawnionego należało zatem umorzyć, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Z powyższych względów GING podzielił stawisko Wojewody.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez Wojewodę art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez "wydanie Decyzji Wojewody w sprawie nieważnościowej przez Kierownika Oddziału (...), podczas gdy ta sama osoba wydała w tej sprawie Decyzję Wojewody o odmowie uchylenia decyzji (...)", organ wskazał, że nie ma przeszkód, aby ten sam pracownik organu uczestniczył zarówno w postępowaniu wznowieniowym jak i w postępowaniu nieważnościowym. Zwłaszcza, że oba te postępowania dotyczą różnych decyzji Starosty L. - choć obie dotyczyły tej samej inwestycji. Mianowicie, w rozpoznawanej sprawie Wojewoda rozpatrywał odwołanie od ww. decyzji organu powiatowego z [...] maja 2024 r. udzielającej pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Z kolei, w innym postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody Mazowieckiego z 13 grudnia 2024 r., nr 1673/OPO/2024, znak: WIR-II.7840.20.22.2024.PL, rozpatrzono odwołanie od decyzji organu powiatowego z 30 października 2024 r., znak: [...] odmawiającej uchylenia (po wznowieniu postępowania) ww. decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r. Z powyższego wynika, zdaniem organu, iż przesłanka określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ziściła się, bowiem pracownicy Wojewody Mazowieckiego orzekający w tychże sprawach dokonywali oceny różnych decyzji Starosty L. , a zatem brak jest podstaw do uznania, iż brali udziału w wydaniu "zaskarżonej decyzji".
Skargę na powyższą decyzję GINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zaskarżając decyzję w całości, oraz podnosząc zarzuty:
1) nierozpoznania istoty sprawy związanej ze stwierdzeniem nieważności pozwolenia na budowę, poprzez brak jakiejkolwiek analizy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego podstaw wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., a poprzestanie na analizie kwestii formalnych w sprawie, które też ustalono nieprawidłowo;
2) nieprawidłowego ustalenia, iż skarżący nie jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę, a to z uwagi na fakt, iż stroną jest tylko podmiot będący stroną w postępowaniu, w którym wydano pozwolenie na budowę, podczas gdy legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ma każdy, kto posiada interes prawny, a ja mam interes prawny w tym, ażeby wyeliminować z obrotu prawnego pozwolenie na budowę, które zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP), co skutkowało bezpodstawnym obniżeniem wartości mojej nieruchomości gwarantowanej MPZP;
3) naruszenia art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przyjęcie przez GINB, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę było wszczęte "na wniosek", podczas gdy było ono wszczęte "z urzędu" co wynika wprost z "zawiadomienia o wszczęciu postępowania nieważnościowego z dnia 27 stycznia 2025 r.", w którym wskazano, że: "zawiadamiam o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie (...)", co skutkowało nie rozpoznaniem w toku postępowania niewaźnościowego przez GINB istoty zarzutów do pozwolenia na budowę, na które skarżący zwrócił uwagę GINB, co z kolei skutkowało nie rozpoznaniem przez GINB nieważności pozwolenia na budowę w warunkach, w których decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności wobec jej niezgodności z MPZP, a to mimo, że GINB był zobowiązany przeanalizować to zagadnienie z mocy prawa i obowiązku, gdyż dysponował tą wiedzą z urzędu i z urzędu wszczął postępowanie, będąc skutecznie powiadomionym z dowodami naruszeń prawa;
4) naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego, poprzez odmowę uznania skarżącego za stronę postępowania zatwierdzającego projekt budowlany i udzielającego pozwolenie na budowę w sytuacji, gdy należało uznać skarżącego za stronę postępowania, gdyż planowana inwestycja wpływa na prawo własności skarżącego do nieruchomości oraz korzystania z niej bez zakłóceń wykraczających ponad przeciętną miarę, jak również wpływa na wartość nieruchomości skarżącego poprzez bezpodstawne obniżenie jej wartości, co w konsekwencji oznacza, że w obrocie prawnym znajduje się pozwolenie na budowę, które zostało wydane bez udziału strony w postępowaniu, co oznacza rażące naruszenie prawa;
5) naruszenia przepisów dotyczących decyzji, które mogą zostać wydane w sprawie, poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, to jest decyzji Wojewody w sprawie nieważnościowej, z uwagi na to, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe wobec braku po stronie skarżącego interesu prawnego co do stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, a następnie wydanie decyzji GINB utrzymującej w mocy decyzję Wojewody w sprawie nieważnościowej, podczas gdy w toku postępowania nieważnościowego skarżący wykazał w jasny sposób interes prawny w zakresie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę oraz wskazał, że jest zainteresowany merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, a w konsekwencji organy obu instancji winny sprawę rozpatrzeć merytorycznie, co oznacza konieczność wydania decyzji stwierdzającej nieważność pozwolenia na budowę, bądź decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę;
6) naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez nie uwzględnienie przez GINB zarzutu, iż przy wydaniu decyzji Wojewody w sprawie nieważnościowej brała udział ta sama osoba, to jest Kierownik Oddziału - Małgorzata Poszwa, która to w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie, tyle że rozpatrywanej w procedurze wznowieniowej przewidzianej w k.p.a., brała udział w wydaniu wcześniej zaskarżonej decyzji;
7) naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez bliżej nieoznaczoną osobę, której inicjały "PL" znajdują się zarówno w decyzji Wojewody w sprawie nieważnościowej (znak sprawy: WIR-II.7840.20.27.2024.PL), jak i w decyzji Wojewody w sprawie wznowieniowej (znak sprawy: WIR-II.7840.20.22.2024.PL), co oznacza udział tej samej osoby przy wydaniu zaskarżonej decyzji, w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie, zaś GINB nie nadał temu zarzutowi żadnej wagi;
8) naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i § 2 k.p.a., poprzez wydanie decyzji GINB w oparciu o ustalenia faktyczne, które nie zostały dokładnie wyjaśnione, zebrane i rozpatrzone, wskutek czego doszło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie, który skutkował uznaniem w decyzji GINB, iż skarżący nie jest stroną postępowania zatwierdzającego projekt budowlany i udzielającego pozwolenia na budowę, a w konsekwencji nie jest stroną postępowania nieważnościowego, co skutkowało bezpodstawnym utrzymaniem w mocy umorzenia postępowania nieważnościowego;
9) naruszenia art. 10 § 1, § 2 i § 3 k.p.a., poprzez prowadzenie przez GINB postępowania w sposób naruszający prawo skarżącego do czynnego udziału w postępowaniu oraz do składania wniosków dowodowych, w tym na wykazanie, iż skarżący powinien zostać uznany za stronę postępowania nieważnościowego;
10) naruszenia art. 79a § 1 k.p.a., poprzez pozbawienie skarżącego przez GINB prawa do wykazania przesłanek zależnych od skarżącego, mimo że GINB sam uznał, iż postępowanie nieważnościowe było prowadzone na wniosek skarżącego (choć w rzeczywistości było prowadzone z urzędu).
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji oraz decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r., ewentualnie uchylenie decyzji GINB oraz Wojewody w całości, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Skarżący wniósł także o wstrzymanie wykonania decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] , zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Postanowieniem z 3 grudnia 2025 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] , zatwierdzającej projekt budowalny i udzielającej pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej.
Dokonując oceny legalności decyzji GINB, Sąd stwierdza przede wszystkim, że została ona wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 402/10, LEX nr 952029).
A zatem, wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia administracyjnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a. wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa. Ponadto zakres postępowania nadzorczego w sposób istotny odbiega od postępowania zwykłego, w którym gromadzi się materiał w celu rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W toku postępowania wywołanego wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, organ nadzoru nie prowadzi postępowania dowodowego mającego na celu ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Bada jedynie, czy przyjęty stan faktyczny rzeczywiście spełniał przesłanki pozwalające na zastosowanie przepisu przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Brak jest zatem podstaw do ponownego ustalania w toku takiego postępowania stanu faktycznego sprawy zakończonej wydaniem kontrolowanej decyzji, tym samym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 k.p.a. nie może bowiem zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Postępowanie prowadzone w trybie art. 156 k.p.a. nie jest "trzecią" instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji prawidłowości ustaleń faktycznych czy też wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przy wydaniu decyzji ostatecznej.
Wskazać należy przy tym, że aby można było zainicjować takie postępowanie, wnioskodawca musi wykazać interes prawny w jego wszczęciu i prowadzeniu.
W tym miejscu Sąd zauważa, że choć faktycznie w zawiadomieniu z 27 stycznia 2025 r. o wszczęciu postępowania, Wojewoda użył zwrotu "z urzędu", to już w kolejnym piśmie z tego samego dnia (wezwanie) wyjaśnił, że proceduje z związku z wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego z 23 grudnia 2024 r., inicjujący niniejsze postępowanie nadzorcze, z wyraźnym żądaniem wszczęcia postępowania. Z kolei, w komparycji decyzji z 27 lutego 2025 r., Wojewoda wyraźnie wskazał, że: "Działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "Kpa" oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 725), zwanej dalej "Prawem budowlanym", w związku z wszczęciem na wniosek Pana A. B. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. nr [...] z dnia [...] maja 2024 r., znak: [...] , zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej [...], [...], [...] i [...] na terenie działki nr ewid. [...] , położonej w obrębie [...] w L. , gmina L. , umarzam postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty L. nr [...] z dnia [...] maja 2024 r., znak: [...] .".
Niewątpliwie więc, postępowanie w niniejszej sprawie nieważnościowej zostało wszczęte na wniosek skarżącego, a nie z urzędu.
Przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie art. 156 § 1 k.p.a. była natomiast decyzja z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] , Starosty L. , którą zatwierdził projekt budowalny i udzielił inwestorowi "N. " sp. z o.o. z siedzibą w L. pozwolenia na budowę czterech budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych w zabudowie szeregowej: [...], [...], [...] i [...] , na terenie działki nr [...] , położonej w obrębie [...] w L. , Gmina L. .
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej również jako "Pr. bud." lub "ustawa").
Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 8 tejże ustawy, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, przez który zgodnie z art. 3 pkt 22 ustawy należy rozumieć - teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GINB, a które Sąd uznaje za prawidłowe, przede wszystkim należy zwrócić uwagę na pogląd judykatury zgodnie z którym, ograniczenia w zabudowie, o których mowa w art. 3 pkt 20 ustawy, odnoszą się zasadniczo do takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie robót budowlanych (w tym budowę obiektów budowlanych) z uwagi na niespełnianie przepisów techniczno-budowlanych i innych przepisów szczególnych, które stawiają wprost wymogi dotyczące zabudowy, w tym w szczególności wymogi dotyczące odległości obiektów budowlanych od innych obiektów lub od granicy, odpowiedniego nasłonecznienia czy zacieniania (por. wyrok WSA w Lublinie z 23 października 2025 r., II SA/Lu 416/25). Obecnie bowiem przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W dotychczasowym zaś brzmieniu był mowa o przepisach odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy. Dokonane zatem na skutek wspomnianej nowelizacji uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. W tym kontekście w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, będą mogły powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego (vide: wyrok WSA w Gliwicach z 23 października 2025 r., II SA/Gl 755/25).
W takiej zatem sytuacji, słusznie uznał organ, że w sprawie wydania pozwolenia na budowę dla inwestora, ani tym bardziej w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności tegoż pozwolenia, nie urzeczywistnił się interes prawny skarżącego do bycia stroną takiego postępowania.
Realizacja przedmiotowej inwestycji nie spowodowuje bowiem powstania dotychczas nieistniejących ograniczeń w zabudowie na działce stanowiącej własność skarżącego (działka nr [...] ). Organy prawidłowo rozstrzygnęły, że działka skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, którego dotyczyło ostateczne pozwolenie na budowę na mocy decyzji Starosty L. z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] .
Należy wskazać przy tym, czego skarżący zdaję się nie dostrzegać, że chodzi wyłącznie o takie ograniczenia, których źródłem jest wyraźny przepis odrębny. W tym zakresie nie mogą być brane pod uwagę inne ograniczenia lub oddziaływania ze strony planowanej inwestycji, w tym wszelkiego rodzaju uciążliwości, które ta inwestycja może powodować (np. immisje pośrednie). Istotne dla niniejszej sprawy ograniczenia w zabudowie odnoszą się bowiem tylko do takiego wpływu planowanej inwestycji na nieruchomość sąsiednią, który w przyszłości uniemożliwi lub ograniczy ewentualną budowę na niej obiektów budowlanych z uwagi na to, że nowa zabudowa na tejże sąsiedniej nieruchomości, po tym gdy planowana inwestycja zostałaby zrealizowana, nie spełniałaby wymagań statuowanych przez przepisy techniczno-budowalne, w szczególności rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2022 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.).
Nie powtarzając ustaleń organu w tym zakresie, zdaniem Sądu, z taką sytuacja nie mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy, co organ szczegółowo wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a które to ustalenia Sąd przyjmuje za własne.
W konsekwencji, za prawidłowe uznać należało stanowisko organów, że skarżącemu w odniesieniu do postępowania zakończonego wskazaną na wstępie decyzją ostateczną nie przysługuje status strony postępowania. Zarzuty skargi w tym zakresie nie potwierdziły się.
Chybiony jest również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 79a § 1 k.p.a. Stanowi on, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Jak wynika z akt sprawy, pismem z 27 stycznia 2025 r., Wojewoda wezwał wnioskodawcę do wykazania interesu prawnego w toczącym się postępowaniu, wyjaśniając, że niezastosowanie się do tego wezwania spowoduje rozstrzygnięcie sprawy na podstawie posiadanego materiału dowodowego. Skarżący pismem z 24 lutego 2025 r. wskazał, że swój interes prawny wywodzi przede wszystkim z przysługującego mu prawa współwłasności do działki nr [...] , obr. [...] , położonej przy ul. [...] w L. , jak też przedstawił dodatkową argumentacje na jego poparcie. Powyższe stanowisko konsekwentnie prezentował także na etapie postępowania odwoławczego. Wobec tego trudno uznać, że doszło do naruszenia wskazanego przepisu k.p.a.
Sąd nie dostrzegł również naruszenia przez organ art. 7, 77, 80 k.p.a., ponieważ z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 k.p.a. organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla racje decyzyjne i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Natomiast okoliczność, że nie doszło do merytorycznej kontroli decyzji Starosty L. wynika z faktu, że postępowanie nieważnościowe zostało umorzone z powodu braku legitymacji procesowej po stronie skarżącego, co nie oznacza, że doszło do naruszenia powyższych przepisów k.p.a.
Sąd stwierdza także, że w pełni zgadza się ze stanowiskiem GINB, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez Wojewodę art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Fakt, że nadzwyczajne postępowania w trybie wznowienia, oraz stwierdzenia nieważności, dotyczyły tej samej inwestycji (tego samego pozwolenia na budowę), nie oznacza jeszcze, że pracownik Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego, który brał udział przy wydaniu rozstrzygnięć w ich ramach – podlegał wyłączeniu. Zgodnie z brzmieniem zacytowanego przepisu, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem regulacji przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia organu drugiej instancji (w tym przypadku organu nadzoru) mogłaby być zdeterminowania wcześniejszym udziałem tej samej osoby w wydaniu decyzji w poprzedniej fazie postępowania (w tym przypadku postępowaniu zwykłym). Jak wynika z akt sprawy, żaden pracownik organu wojewódzkiego uczestniczący w wydaniu decyzji Wojewody, w szczególności wskazany przez skarżącego, nie brał udziału w postępowaniu zwykłym, w ramach którego wydano decyzję Starosty L. z [...] maja 2024 r., nr [...] , znak: [...] , zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą pozwolenia na budowę.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło stosownie do treści art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło