VII SA/Wa 1920/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. i E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2011 r., którym przyznano B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zakresie wniosek zaś oddalono, 2. przyznać B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, w pozostałym zaś zakresie wniosek oddalił. Na powyższe postanowienie wnioskodawcy nie wnieśli zażalenia. W dniu 17 lutego 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek wnioskodawców o przyznanie prawa w którym wnieśli o ustanowienie adwokata i ponownie o zwolnienie z kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 1 marca 2012 r. przyznano B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia poinformowano wnioskodawców, że postanowieniem z dnia 15 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, w zakresie pozostałych kosztów wniosek został oddalony. Z uwagi na fakt, iż sytuacja strony nie uległa zmianie, wniosek rozpoznano tylko w zakresie ustanowienia adwokata. Na powyższe postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 marca 2012 r. wnioskodawcy wnieśli sprzeciw podnosząc, iż ich wniosek został rozpoznany tylko w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast w zakresie zwolnienia od kosztów nie został rozpoznany. Skarżący podnieśli, że od czasu wydania wcześniejszego postanowienia rozstrzygającego wniosek o prawo pomocy nastąpiła zmiana w ich sytuacji materialnej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszym wniosku podali, że w listopadzie "saldo zadłużenia z tytułu kredytu gotówkowego i zakupów ratalnych wynosiło 1.500 złotych, a termin spłaty mijał w lutym 2012 r. Natomiast w drugim wniosku wskazali, że "obecnie saldo wynosi ponad 6.500 złotych, a zadłużenie obciążać będzie ich budżet do końca bieżącego roku. Podnieśli, że sytuacja materialna zmusiła ich, aby po spłacie poprzednich kredytów zaciągnąć nowe w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Wobec faktu, że strona we wniesionym piśmie zatytułowanym "sprzeciw na postanowienie" wnioskuje o zmianę postanowienia Sądu z dnia 15 listopada 2011 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, jak również wnosi sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 marca 2012 r. w takim też zakresie został wniosek rozpoznany. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, jednakże muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie. Jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia, iż okoliczności sprawy uległy zmianie ( tj. że istotnemu pogorszeniu uległa sytuacja materialna), kolejny wniosek tej samej strony, dotyczący przyznania prawa pomocy w tym zakresie, nie może zostać uwzględniony. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 12 września 2011 r. oraz nadesłanych do Sądu wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy B. K. i E. K. prowadzą gospodarstwo domowe wraz z synem. Wspólnie utrzymują się z emerytury E. K. w wysokości 3.374,77 złotych brutto miesięcznie. B. K. i S. K. są osobami bezrobotnymi, co potwierdza nadesłane zaświadczenie. Wnioskodawcy posiadają dom o pow. 63, 92 m ². Wnioskodawcy wyszczególnili stałe miesięczne wydatki jakie ponoszą tj. opłatę za energię w wysokości 100,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 300,00 złotych, opłatę za telefon TV i internet 150,00 złotych, wywóz szamba 100,00 złotych, opłatę za wodę 50,00 złotych, podatki 50,00 złotych, ubezpieczenia 150,00 złotych, korespondencja z urzędami 50,00 złotych, utrzymanie 5 psów 200,00 złotych. Po podsumowaniu podali, że wydatki te wynoszą 1.150 złotych. Dodatkowo strona podała, że ponosi koszty związane ze spłatą trzech kredytów zaciągniętych na: 1) cele mieszkaniowe (kredyt odnawialny) -13.000 złotych 2) sprzęt sportowy ( stół do tenisa ) kredyt ratalny – 554,00 złotych 3) na cele bieżące 5.000, 00 ( do spłaty pozostało 1.700,00 złotych ) Wnioskodawcy dodali, że nie korzystają ze świadczeń pomocy społecznej. Do wniosku dołączyli kopie wyciągu bankowego za miesiące czerwiec-sierpień 2011r. Z wyciągów bankowych wynika, że strona posiada debet na koncie wahający się w kwotach około 10.000 -12.000 złotych. Z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy jak z wcześniejszego wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe z synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów się z emerytury E. K. w wysokości 3.374,77 złotych brutto miesięcznie. B. K. i S. K. nadal są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Nie wykazano żadnych zmian w zakresie posiadanego majątku nieruchomego jak i ruchomości. Wnioskodawcy nadal wykazują dom o pow. 63,92 m ² oraz działkę siedliskową o pow. 0,44 ha. Dodatkowo w drugim wniosku wnioskodawcy wyszczególnili, że spłacają kredyty na 1) cele mieszkaniowe (kredyt odnawialny) -13.000 złotych 2) kredyt gotówkowy - saldo 5489,64 złotych na bieżące potrzeby, naprawa samochodu, 3) kredyt ratalny – saldo 1.036,80-sprzęt AGD. Porównując kwoty spłacanych kredytów do wymienionych w pierwszym wniosku należy stwierdzić, iż wysokość spłaty (kredytu gotówkowego i ratalnego ) uległa zmianie. Wnioskodawcy podali, że dużą część dochodu przeznaczają na spłatę kredytów ok. 900,00 złotych. Okoliczność ta, w ocenie Sądu nie wpływa jednak na zmianę postanowienia Sądu z dnia 15 listopada 2011 r. Fakt, że wnioskodawcy zobowiązani są do spłacania kredytów nie może przesądzać o przyznaniu wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie całkowitym. Obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ustępuje bowiem obowiązkowi spłaty innych zobowiązań. Należności stanowiące koszty sądowe stanowią dochody z budżetu państwa i podlegają zaspokojeniu na równi z innymi zobowiązaniami strony. Zatem ich uiszczenie skarżący powinni traktować równorzędnie z opłaceniem innych swoich zobowiązań. To skarżący decyduje o hierarchii swoich zobowiązań. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż spłata wykazanych przez skarżących kredytów nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Ponadto zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych , a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy (post. NSA z dnia 28 czerwca 2005 r. II GZ 56/05). Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową liczyć się musi z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Reasumując stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do przyjęcia, że sytuacja wnioskodawców uległa istotnemu pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem badania w związku ze wcześniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego nie ma podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 15 listopada 2011 r. Jednocześnie oceniając sytuację majątkową wnioskodawców uznano, że uzasadnione jest przychylenie się do wniosku skarżących w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Stwierdzono, że poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika przekracza możliwości finansowe wnioskodawców. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i 260 należało orzec jak w sentencji postanowienia.