VII SA/Wa 1933/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2017r. po rozpoznaniu wniosku I. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skarg S. S. i I. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić I.J. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. umorzyć postępowanie w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 5 grudnia 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy I. J. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci i mężem. Wspólnie z rodziną utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez męża z pracy dorywczej " za granicą" w wysokości około 2500 złotych. Podała, że posiada dom o pow. 180 m² obciążony hipoteką powyżej wartości rynkowej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest matką wychowującą obecnie dwójkę małych dzieci l. 1 i 5, małżonek przebywa za granicą, gdzie pracuje dorywczo lub poszukuje pracy. Oświadczyła, że jest na zasiłku dla osób bezrobotnych. Zaznaczyła, że zobowiązana jest spłacać dług wspólniczce z którą prowadziła działalność gospodarczą. Zadłużenie jest egzekwowane przez komornika po około 3000 złotych miesięcznie. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: raty do komornika około 2500 zł, utrzymanie mieszkania 500 zł, media 250 zł, leczenie 250 zł. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 19 stycznia 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 17 stycznia 2017r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie z rodziną na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, itp.), - na jaką kwotę jest zadłużona z jakiego tytułu i ile wynosi miesięczna rata spłaty zadłużenia, czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, - czy posiada z mężem oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość, - czy pobiera świadczenia na dzieci (500 plus), zasiłki rodzinne, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości, - wyjaśnienie z czego lub w jaki sposób pokrywa koszty bieżącego utrzymania, które są znacznie wyższe od podanych w formularzu dochodów, - oraz do nadesłania: - zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną i przyznaniu zasiłku, -wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawczyni i jej małżonka z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli je posiadają, bądź złożenia oświadczenia, że ich nie posiadają. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni pismem z dnia 30 stycznia 2017r. ( data wpływu do Sądu 3 lutego 2017r. ) udzieliła odpowiedzi na powyższe. W nadesłanym piśmie wnioskodawczyni wskazała, że miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny wynoszą w przybliżeniu około 3000 złotych ( żywność, odzież, utrzymanie mieszkania, media, leczenie itp.). Wyjaśniła, że posiada zadłużenie w egzekucji komorniczej w wysokości jeszcze około 40.000 złotych, dokładnie nie była w stanie podać, gdyż komornik nie przesłał jeszcze salda zadłużenia i nie były jej znane jakie pobiera koszty egzekucyjne z rat, które płaci w miarę możliwości od 2000-3000 miesięcznie. Wyjaśniła także, że brakujące koszty utrzymania pokrywa z finansowej pomocy drugiej żony jej ojca. Oświadczyła, że nie posiadają z mężem oszczędności pieniężnych. Nie pobierają żadnych zasiłków, ani 500+, gdyż jej wniosek nie został jeszcze rozpatrzony. Do ww. pisma załączyła decyzję Starostę Wadowickiego z dnia 25 sierpnia 2016r. o uznaniu jej z dniem 24 sierpnia 206r. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. Przesłała także wyciąg z rachunku bankowego 1.04.2015r.- 31.12.2016r. Wyjaśniła przy tym, że nie może przy jego pomocy prowadzić żadnych operacji finansowych, gdyż obawia się zajęcia środków przez komornika. W tym stanie sprawy zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i nie wystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego też względu wezwaniem z dnia 19 stycznia 2017r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Wnioskodawczyni wprawdzie nadesłała w dniu 3 lutego 2017r. odpowiedź na powyższe wezwanie, jednakże analiza wniosku i złożonych dodatkowych informacji nie pozwala na stwierdzenie, że skarżąca kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na rozbieżności pomiędzy uzyskiwanym dochodem przez małżonka wnioskodawczyni w wysokości ok. 2500 złotych miesięcznie, a zadeklarowanymi we wniosku miesięcznymi wydatkami. Wnioskodawczyni oświadczyła, że miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny (tj. żywność, odzież, utrzymanie mieszkania, media, leczenia itp.). w przybliżeniu wynoszą około 3000 złotych. Oprócz wydatków na bieżące utrzymanie wnioskodawczyni oświadczyła, że w miarę możliwości spłaca zadłużenie w wysokości od 2000-3000 złotych miesięcznie. Po podsumowaniu wydatki te wynoszą ok. 5000-6000 złotych miesięcznie. Powyższe rozbieżności podważają wiarygodność przedstawionych informacji. Wnioskodawczyni wprawdzie w piśmie z dnia 30 stycznia 2016r. wyjaśniła, że brakujące koszty utrzymania pokrywa z finansowej pomocy "drugiej żony ojca". Powyższe jednak uznano za mało wiarygodne. Wnioskodawczyni bowiem nie uprawdopodobniła ww. okoliczności chociażby w postaci oświadczenia ww. osoby co do wysokości udzielanej pomocy finansowej, okresu uzyskiwanej pomocy (czy była jednorazowa, czy też otrzymuje ją comiesięcznie, od jakiego okresu itp.). Ogólnikowe wyjaśnienia wnioskodawczyni w tym zakresie nie są wystarczające do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że rozbieżność między uzyskiwanymi przez małżonka dochodami a wskazywanymi wydatkami jest znaczna dochody ok. 2500 miesięcznie natomiast miesięcznie wydatki ok. 3000 na utrzymanie rodziny plus spłata długów w wysokości ok. 2000 lub 3000 złotych. Zaznaczyć nadto należy, że wśród ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatków nie zostały uwzględnione niezbędne koszty utrzymania małżonka, który jak wynika z wniosku pracuje "za granicą", gdzie niewątpliwie ponosi koszty utrzymania, przejazdów itp. Powyższe nasuwa wątpliwości co do wiarygodności złożonych wyjaśnień o uzyskiwanej pomocy. Zauważyć należy, iż wprawdzie wnioskodawczyni nie wskazała wysokości w jakiej walucie małżonek uzyskuje dochody uznano, jednak, że skoro nie podała innej waluty, to dochody we wniosku wskazywane są w przeliczeniu na złotych polskich. Podkreślić należy, iż sam fakt bycia przez wnioskodawczynię osobą bezrobotną nie przesądza niejako automatycznie o możliwości skorzystania z instytucji prawa pomocy. Przypomnieć trzeba, że z treści art. 246 p.p.s.a wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Strona występująca z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z tego obowiązku, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała w przekonujący sposób, nie budzący wątpliwości, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W aktach sądowych sprawy znajduje się pełnomocnictwo z dnia 18 sierpnia 2016r. udzielone przez wnioskodawczynię adwokatowi J. D. do występowania w postępowaniu sądowo-administracyjnym przed WSA w Warszawie sygn. akt VII SA/Wa 1935/15 w sprawie ze skargi na decyzję GINB z dnia [...] lipca 2015r.w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...]. Pełnomocnictwo obejmuje umocowanie do reprezentowania także przed NSA z prawem substytucji. Z akt sprawy wynika, że ww. pełnomocnictwo nie zostało wypowiedziane w toku tego postępowania, w aktach sprawy nie ma bowiem żadnego dowodu złożenia takiego oświadczenia. Oczywiste jest, że sam zamiar zakończenia stosunku prawnego łączącego mocodawcę i pełnomocnika nie wywołuje skutków póki nie zostanie należycie uzewnętrzniony przez tego mocodawcę (art. 42 p.p.s.a.). Wobec powyższego brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku wnioskodawczyni o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W toczącym się postępowaniu jest już bowiem reprezentowana przez fachowego pełnomocnika z wyboru, co stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy. Pozostawanie przez wnioskującą w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że postępowanie w zakresie ustanowienia adwokata jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249 a, art. 246 § 3 w związku z art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.