VII SA/Wa 1944/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Protokolant ref. staż. Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz P. W. 1.441 zł (jeden tysiąc czterysta czterdzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. W dniu 1 stycznia 2012 r. należący do P. W. (dalej również jako Strona lub Skarżący) pojazd marki [...] nr rej. [...], nr [...] został usunięty z drogi na parking strzeżony położony w W.. Pomimo prawidłowego pisemnego powiadomienia o konieczności odbioru usuniętego pojazdu w terminie 3 miesięcy od daty usunięcia i pouczenia o skutkach nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie, pojazd nie został przez właściciela odebrany. W związku z tym Starosta [...] w dniu 26 maja 2014 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., sygn. akt [...] Sąd orzekł przepadek ww. pojazdu rzecz Powiatu [...]. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 15 lipca 2014 r. Po orzeczeniu przepadku pojazd został ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej i zlecone zostało biegłemu rzeczoznawcy wykonanie oględzin oraz opinii mającej na celu ustalenie jego stanu technicznego i wartości. Z wykonanych w dniu 4 maja 2015 r. oględzin potwierdzonych opinią nr [...] z dnia 8 maja 2015 r. wynika, iż stan techniczny pojazdu uzasadnia złomowanie a jego wartość rynkowa wynosi 250 zł. W związku z tym w dniu 24 czerwca 2015 r. został zlecony demontaż pojazdu, co nastąpiło w dniu 9 lipca 2015 r. II. Zawiadomieniem z dnia 31 października 2016 r. Starosta zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości opłat związanych z usunięciem pojazdu. Koszty powstałe w związku z usunięciem i przechowywaniem przedmiotowego pojazdu na parkingu strzeżonym oraz koszty wyceny pojazdu wyniosły łącznie 48.017,18 zł (czterdzieści osiem tysięcy siedemnaście złotych i osiemnaście groszy). Składają się na nie: 1. koszty usunięcia pojazdu - 459 zł; 2. przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym w okresie: a) od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2012 r. - 12.810 zł; b) od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2013 r. - 13.505 zł; c) od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2014 r. - 13.505 zł; d) od dnia 1 stycznia do dnia 9 lipca 2015 r. - 7.371 zł; 3. wykonanie opinii biegłego rzeczoznawcy - 327,18 zł; 4. opłata sądowa - 40 zł. III. Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] Starosta nałożył na Skarżącego obowiązek zapłaty kosztów w kwocie 48.017,18 zł związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu na parkingu strzeżonym. Decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Poza wskazaniem okoliczności faktycznych wymagających dokładniejszego wyjaśnienia, Kolegium podkreśliło również, iż obywatela nie mogą obciążać skutki oczywiście wadliwego działania organu, który przez ponad dwa lata nie występował do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na swoją rzecz. IV. Po ponownym rozpoznaniu sprawy i ponownym zawiadomieniu o wszczęciu postępowania (zawiadomienie z 3 kwietnia 2017 r., [...]), Starosta [...], działając na zasadzie art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. - dalej jako p.r.d.) decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] ponownie nałożył na Skarżącego obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem na parkingu strzeżonym pojazdu w łącznej kwocie 48.017,18 zł (czterdzieści osiem tysięcy siedemnaście złotych i osiemnaście groszy). W dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, jego właścicielem był Skarżący co wynika z akt sprawy. Przed złożeniem wniosku do Sądu o przepadek mienia, Skarżący był zawiadamiany przez poszczególne organy w tym policję o skutkach nieodebrania w terminie pojazdu, co zostało odnotowane w uzasadnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Okoliczność, że po wydaniu prawomocnego postanowienia o przepadku mienia własność samochodu przeszła na rzecz Powiatu nie ma znaczenia w sprawach o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. gdyż przepis ten wyraźnie wskazuje, że opłatę tę zobowiązany jest uiścić za cały okres, bez względu na datę przepadku tego pojazdu jego właściciel. V. W odwołaniu od powyższej decyzji P. W. wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Podniósł, iż z przyczyn niezależnych od siebie oraz z uwagi na poważne problemy osobiste i majątkowe nie miał możliwości odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego. Organ I instancji nieprawidłowo dokonał obliczenia wysokości oraz ustalenia terminu końcowego naliczenia kosztów. Nieprawidłowość polega na tym, iż organ za datę końcową przyjął dzień zdemontowania pojazdu, tj. dzień 9 lipca 2015 r., co nie uwzględnia opieszałego działania organu na wcześniejszym etapie tj. wystąpienia z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu po dwóch latach od jego odholowania. Od momentu uprawomocnienia się postanowienia o przepadu koszty obciążają Powiat. VI. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...], SKO w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję Starosty w mocy. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę podjął wszelkie działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a finalnie zajęcia stanowiska na podstawie całokształtu materiału dowodowego, zgodnie z zaleceniami wskazanymi w poprzedniej decyzji kasacyjnej SKO z dnia [...] stycznia 2017 r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zawiera dokumentację wskazującą, że we wskazanych w p.r.d. i przepisach wykonawczych okresach informowano Stronę o ciążących na niej obowiązkach związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdu, także o konsekwencjach jego nieodebrania. SKO wskazało, iż przepisy art. 130a p.r.d. nie zawierają regulacji, która umożliwiłaby uwzględnienie przy ustalaniu wysokości kosztów, o których mowa w ust. 10h takich okoliczności jak to, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru usuniętego pojazdu dołożono należytej staranności lub czy właściciel (osoba uprawniona) został prawidłowo i terminowo powiadomiony o możliwości odbioru tego pojazdu. Zgodnie z art. 130a ust. 10c p.r.d. okoliczności te są badane tylko przez sąd powszechny w sprawie o przepadek pojazdu. Kwestia przewlekłości organu, czy działania organów Policji po wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu nie jest przedmiotem badania w postępowaniu prowadzonym przez właściwego starostę w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów. Wysokość kosztów o których mowa w art. 130a ust. 10h p.r.d. nie została uzależniona od tego z uwagi np. na jakie okoliczności wydano dyspozycję usunięcia pojazdu, czy w niezwłocznym terminie czy też w okresie dłuższym niż "niezwłocznie" powiadomiono właściciela pojazdu (osobę uprawnioną do odbioru) o jego usunięciu i możliwości odbioru, a także z jakich przyczyn właściciel nie odebrał pojazdu w wyznaczonym terminie. VII. Skargę na wskazaną decyzję SKO wywiódł P. W., kwestionując w istocie to rozstrzygnięcie w całości. Zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 130a ust. 10h p.r.d. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, iż za zakończenie okresu naliczania kosztów objętych art. 130a ust. 10h tj. za zakończenie postępowania należy przyjąć datę demontażu pojazdu, podczas gdy za ostatni dzień naliczania kosztów należy przyjąć zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 12 w zw. z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej jako k.p.a.) poprzez rażące naruszenie zasad szybkości postępowania w ten sposób, że organ pomimo zmaterializowania się przesłanek ujętych w art. 130a ust. 10 p.r.d. nie wystąpił z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu po upływie 3 miesięcy od dnia usunięcia a dopiero po upływie 2 lat od dnia usunięcia pojazdu, narażając tym samym skarżącego na dodatkowe koszty za przechowywanie pojazdu; Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi ponowił argumenty podnoszone uprzednio w odwołaniu. VIII. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IX. Skarga jest zasadna. Na wstępie Sąd zwraca uwagę, iż w niniejszej sprawie niekwestionowana jest sama wysokość (rozumiana jako matematyczne wyliczenie) poszczególnych opłat ustalonych za odholowanie pojazdu, jego dozór na parkingu strzeżonym oraz sporządzenie opinii biegłego rzeczoznawcy i uiszczoną od wniosku o orzeczenie przepadku opłatę sądową. To co natomiast jest przedmiotem zasadniczych wątpliwości strony Skarżącej, to możliwość włożenia na nią tych opłat (w ustalonych przez organ kwotach), za okresy trwania całej sprawy od momentu odholowania do momentu przekazania pojazdu celem jego zutylizowania. Skarżący podnosi w istocie dwa uchybienia w tym zakresie. Pierwsze, dotyczy dopuszczalności obciążenia go ww. kosztami za okres po orzeczeniu przepadu pojazdu. Druga, dotyczy okresu przed orzeczeniem przepadku, jednakże na długość którego wpływ miało bezczynne zachowanie Starosty, a ściślej niewystępowanie z wnioskiem o przepadek w możliwie najkrótszym terminie. W kontekście powyższego Sąd zauważa, iż w myśl art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Nie ma wątpliwości, iż pojazd Skarżącego został słusznie odholowany na parking strzeżony. W powyższej sytuacji, na mocy art. 130a ust. 10 p.r.d. Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi (w warunkach takich jak zaistniałe w niniejszej sprawie), występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Nie ma więc sporu co do tego, iż P. W. został poinformowany o skutkach jakie mogą wyniknąć z nieodebrania w terminie odholowanego pojazdu i był świadom tak możliwości orzeczenia przepadku jak i konieczności ponoszenia stosownych kosztów. Ustawodawca w art. 130a ust. 10h p.r.d. ustanowił zasadę, iż koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Jest w związku z tym niewątpliwe, iż ciężary zaniechania odebrania pojazdu, co do zasady, obciążają Skarżącego. W ocenie Sądu organ błędnie jednak przyjmuje, iż należności te powinny zawsze obciążać Skarżącego również za okres po uprawomocnieniu się postanowienia orzekającego przepadek pojazdu. Wskazać należy, iż użyte w przepisie art. 130a ust. 10h p.r.d. określenie "zakończenia postępowania" odnosi się do postępowania w sprawie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, co jest też jednolicie przyjmowane w orzecznictwie sądowym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1959/15). Skarżącego mogą zatem obciążać, co do zasady, koszty wyliczone i powstałe do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu powszechnego o przepadku. Koszty powstałe po tym dniu, związane z przechowywaniem, sprzedażą i złomowaniem samochodu, powinien natomiast ponosić jego nowy właściciel, czyli powiat. Sąd zauważa, iż norma z art. 130a ust. 10h p.r.d. stanowi rozwinięcie i uzupełnienie normy wskazanej art. 130a ust. 10 p.r.d. mówiącej o uprawnieniu do żądania przepadku. Zastosowana technika legislacyjna (kolejne litery tego samego ustępu) wskazuje zatem dodatkowo, iż intencją ustawodawcy było dookreślenie w miarę precyzyjnej daty końcowej, którą w tym przypadku jest data uprawomocnienia się postanowienia o przepadku. Nie jest więc tak jak twierdzi organ, iż "zakończenie postępowania" to podjęcie ostatniej czynności związanej z przejętym na własność powiatu pojazdem (w tej sprawie jego zezłomowanie). Przeczy temu również brak jakiegokolwiek wpływu i uprawnienia dotychczasowego właściciela pojazdu na tenże pojazd. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o przepadku traci on bowiem tytuł prawny do danego samochodu. Trudno więc obciążać taką osobę, nie mająca jakiegokolwiek wpływu na rzecz, dalszymi kosztami związanymi z jej przechowywaniem i złomowaniem. Dodatkowym argumentem, wzmacniającym ten pogląd jest wyjątkowa opieszałość Starosty, który pomimo uprawomocnienia się postanowienia o przepadku w dniu [...] lipca 2014 r., czynności związane z oszacowaniem i złomowaniem pojazdu podejmuje dopiero w maju 2015 r. w żaden sposób nie wyjaśniając powodów zaistniałej zwłoki. Końcowo, podsumowując ten wątek rozważań Sąd zauważa także, iż nie są zasadne uwagi (formułowane przez Starostę), iż obciążanie powiatu kosztami sprzedaży pojazdu bądź jego zniszczenia po dniu przejścia własności na powiat powodują możliwość nadużycia prawa przez osoby, chcące w prosty sposób pozbyć się auta. Przede wszystkim Sąd podkreśla obowiązki powiatu sprawnego działania w tego rodzaju sprawie. Ponadto, odholowaniem i przepadkiem obejmowane są wszystkie pojazdy spełniające określone w prawie kryteria, a nie tylko pojazdy w złym stanie technicznym lub stare (co akcentuje Starosta). Wskazać wreszcie należy, iż koszty sprzedaży pojazdu (bądź jego pozostałości) mogą powstać przed formalnym przejściem własności na powiat tak jak i koszty jego zezłomowania. Nie można wykluczyć bowiem takiej sytuacji, iż pojazd może wymagać utylizacji przed przeniesieniem jego własności na powiat np. wymagają tego przepisy sanitarne (pojazd będzie skażony). Koszty z tego tytułu powstałe mogą więc obciążyć właściciela pojazdu w dniu wydania dyspozycji, bez konieczności przenoszenia własności. X. W ocenie Sądu, na tle niniejszej sprawy SKO co najmniej przedwcześnie akceptuje także stanowisko organu I instancji, iż Skarżącego winny obciążyć koszty związane z przechowywaniem pojazdu za okres od jego odholowania do uprawomocnienia się postanowienia o przepadku. Choć Sąd w niniejszym składzie podziela ogólną zasadę odpowiedzialności dotychczasowego właściciela za koszty wynikłe z odholowania i przechowywania jego auta do dnia prawomocnego orzeczenia przepadku, to jednak nie może zaakceptować sytuacji, w której koszty generowane do daty prawomocnego orzeczenia przepadu są niejako a limine i bez zastrzeżeń przenoszone na Stronę. W ocenie Sądu, właściciel pojazdu winien ponosić koszty przechowywania na parkingu strzeżonym, ale tylko uzasadnione a więc takie, które są normalnym następstwem jego niewłaściwego zachowania a nie takie, które są spowodowane bezczynnością uprawnionego organu w uregulowaniu zaistniałej sytuacji. Jest rzeczą oczywistą, iż przechowywanie pojazdu na parkingu strzeżonym pociąga za sobą określone koszty. Organ powinien zatem podjąć wszelkie działania, aby koszty te, pomimo braku aktywności dotychczasowego właściciela, minimalizować. Wniosek o przepadek samochodu powinien więc zostać złożony w możliwie najkrótszym terminie, uwzględniającym normalne funkcjonowanie organu. Nie do zaakceptowania jest pogląd, iż organ może w dowolnym, dla siebie wygodnym, terminie wystąpić z wnioskiem o przepadek. Świadczyłoby to o świadomym przerzucaniu na właściciela pojazdu kosztów przechowywania, wywołanych na skutek bezczynność innego podmiotu. Sąd podkreśla, iż przepisy prawa nie przewidują wyraźnego terminu na wystąpienie przez Starostę z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu nieodebranego w zakreślonym czasie od dnia jego odholowania. Ta swoista elastyczność w tym względzie jest niemniej uzasadniona okolicznościami, w szczególności trudnościami, jakie mogą wyniknąć po stronie organu w realizacji obowiązków. Przepisy prawa zakreślają jednak pewne minimalne terminy, a przez to wskazują na standardy jakie powinny zostać dochowane w procedurze przejęcia pojazdu na własność powiatu, której towarzyszą koszty powstające z tytułu odholowania i przechowywania. Otóż w art. 130a ust. 10a p.r.d. wskazano, iż starosta występuje z wnioskiem o przepadek nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia właściciela. Nadto Sąd zwraca uwagę, iż z art. 130a ust. 10g p.r.d. wynika, iż jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu. Z powyższych przepisów można zatem wywieść obowiązki starosty w zakresie właściwego przygotowania się do procedury orzeczenia przepadku pojazdu. W kontekście tego nie można zatem przyjąć, iż wnioskowanie o przepadek jest nieograniczone jakimkolwiek terminem, a w postępowaniu dotyczącym ustalenia kosztów odholowania i przechowywania pojazdu bezczynność organu nie ma żadnego znaczenia. W niniejszej sprawie SKO w ogóle nie wyjaśniło, dlaczego wystąpienie z wnioskiem o przepadek zajęło organowi I instancji ponad dwa lata od momentu upływu 3-miesięcznego terminu na odebranie auta. Nie odniosło się przy tym do uwag zawartych w swojej wcześniejszej decyzji, akcentujących tę problematykę. Końcowo Sąd zauważa także, iż organ nie ocenił tego, czy Starosta mógł obciążyć Skarżącego kosztami opłaty od wniosku o orzeczenie przepadu w kwocie 40 zł, pomimo tego, że w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014 r., Sąd Rejonowy orzekł o tym, iż strony ponoszą we własnym zakresie koszty związane z ich udziałem w sprawie (o przepadek). Stanowi to naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, w ponownym postępowaniu organ uwzględni wykładnię art. 130a ust. 10h p.r.d. co do braku możliwości obciążenia Skarżącego kosztami powstałymi po dniu przejścia własności jego pojazdu na powiat. Ponadto organ oceni, czy w działaniu Starosty [...] w sprawie orzeczenia przepadku można doszukać się cech opieszałego działania. W tym względzie organ może zażądać stosownych wyjaśnień od organu I instancji. W zależności od poczynionych ustaleń w tym zakresie SKO podejmie stosowną decyzję. Końcowo Sąd zauważa, iż uchylenie samej tylko decyzji organu II instancji ma uzasadnienie w treści art. 130a ust. 10k p.r.d. Zgodnie z tym przepisem decyzji, o której mowa w ust. 10h, nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu (15 lipiec 2014 roku) upłynęło 5 lat. Z uwagi na niedaleki termin przedawnienia, a także realną możliwość poprawienia stwierdzonych błędów w ramach postępowania odwoławczego i orzeczenia reformatoryjnego, zasadne jest uchylenie jedynie decyzji SKO i powrót sprawy na etap postępowania odwoławczego. Reasumując, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania, na które składał się wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.