VII SA/Wa 1946/07

WyrokWSA w Warszawie2008-02-05

Skład orzekający: Bożena Więch-Baranowska, Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Dariusz Turek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wadliwą decyzję administracyjną, wydana na podstawie art. 160 k.p.a. po 1 września 2004 r., jest obarczona wadą nieważności z powodu braku podstawy prawnej?
Ratio decidendi
Decyzja o przyznaniu odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wadliwą decyzję administracyjną, wydana na podstawie art. 160 k.p.a. po 1 września 2004 r., jest obarczona wadą nieważności z powodu braku podstawy prawnej. Po tej dacie, w przypadku szkód wynikających z wadliwych decyzji administracyjnych, właściwe jest postępowanie przed sądem powszechnym na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, a nie postępowanie administracyjne oparte na uchylonym art. 160 k.p.a. lub zmienionym art. 287 p.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się odszkodowania od Prezydenta Miasta B. za szkodę wynikłą z wadliwej decyzji o pozwoleniu na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) przyznał odszkodowanie decyzją z grudnia 2005 r., opierając się na art. 160 k.p.a. i art. 287 p.p.s.a. Następnie GINB stwierdził nieważność własnej decyzji z 2005 r., uznając, że została wydana bez podstawy prawnej po zmianach wprowadzonych ustawą z 17 czerwca 2004 r. Skarżący zaskarżyli decyzję GINB z sierpnia 2007 r. utrzymującą w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. M. K. sprawy ze skargi U. i Z. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o przyznaniu odszkodowania od organu skargę oddala Decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, z póżn. zm.) w związku z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 162 poz. 1692) po rozpatrzeniu wniosku U. i Z. M. z dnia 25 marca 2002r. o przyznanie odszkodowania od Prezydenta Miasta B. - przyznał wnioskodawcom odszkodowanie w kwocie 274.080,59 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt cztery tysiące osiemdziesiąt złotych i 59 groszy) od tegoż organu. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że podstawą wszczęcia postępowania jest - oprócz przepisów wskazanych w sentencji - również art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lipca 1999 r. (utrzymaną w mocy przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] października 1999r.) udzielił Z. i U. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem wraz z instalacjami wewnętrznymi na działkach nr 518/11 i 518/12 położonych w B. przy ul. [...]. Decyzje te w wyniku zaskarżenia do sądu zostały uchylone wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2001r. przez Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w K.. Na skutek tego wyroku Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] stycznia 2002r. umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002r. stwierdził z urzędu nieważność w/w decyzji Prezydenta Miasta B., natomiast GINB w postępowaniu odwoławczym uchylił w/w decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. W związku z powyższym PINB w B. wszczął postępowanie w sprawie nieużytkowanych i niewykończonych fundamentów spornego budynku, a następnie po dokonaniu analizy ekspertyz stanu technicznego i opinii uprawnionych osób, z uwagi na konieczność usunięcia ewentualnego zagrożenia bezpieczeństwa dla zdrowia i życia, decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nakazał U. i Z. M. dokonanie ich rozbiórki i uporządkowanie terenu. Zdaniem organu wobec wskazanych okoliczności, na podstawie art. 160 § 3 kpa w związku z art. 415, 416 oraz art. 417 Kodeksu cywilnego, a także art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej: ppsa) zasadne są co do istoty roszczenia wnioskodawców o odszkodowanie, przy czym odszkodowanie to jest należne od Prezydenta Miasta B. z tytułu wydania decyzji z dnia [...] lipca 1999r. znak: [...] (na której organ w dniu 17 sierpnia 1999r. bezprawnie nałożył klauzulę ostateczności bez uwzględnienia złożonego odwołania) o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego dla Z. i U. M.. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że roszczenie odszkodowawcze wnioskodawcy zawarte we wniosku z dnia 25 marca 2002r. (przekazanym do GINB w dniu 28 maja 2004r.) wynosi 354.876,28 zł, jednakże w ocenie organu łączna kwota odszkodowania uznana za uzasadnioną wynosi 274.080,59 zł (słownie: dwieście siedemdziesiąt cztery tysiące osiemdziesiąt złotych i 59 groszy). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z art. 7, 8 i 9 kpa organy stoją na straży przestrzegania prawa i mają obowiązek dbać o słuszny interes obywateli oraz dbać o to, aby strona nie poniosła szkody, co w tym wypadku nastąpiło. Do uchylenia decyzji przez NSA doszło z powodu niewłaściwego wypełnienia swych obowiązków przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Pismem z dnia 10 lipca 2006r. Prezydent Miasta B. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji GINB z dnia [...] grudnia 2005r. orzekającej o przyznaniu na rzecz U. i Z. M. odszkodowania, podnosząc, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 kpa) i z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Wnioskodawca podniósł, że zgodnie z art. 160 § 4 kpa o odszkodowaniu orzeka organ administracyjny właściwy do stwierdzenia nieważności lub niezgodności z prawem, a więc organ wyższego stopnia. W przedmiotowej sprawie w stosunku do organu architektoniczno-budowlanego I instancji organem wyższego stopnia jest wojewoda. W złożonym wniosku wskazano ponadto, że zgodnie z art. 287 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stronie, która poniosła szkodę służy odszkodowanie, gdy sąd uchyli zaskarżoną decyzję, a organ rozpatrując ponownie sprawę umorzy postępowanie. Prezydent Miasta B. podniósł, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania określona w art. 105 kpa (bezprzedmiotowość postępowania). Zdaniem wnioskodawcy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pominął ponadto kwestię odpowiedzialności solidarnej Skarbu Państwa i bezpodstawnie pominął w sprawie odszkodowawczej Wojewodę [...], który jako organ odwoławczy niewłaściwie zweryfikował decyzję I instancji. Prezydent Miasta B. stwierdził też, że GINB nie wziął pod uwagę decyzji i postanowień podejmowanych w przedmiotowej sprawie przez inne organy, a mających wpływ na zakres i sposób realizacji inwestycji przez U. i Z. M. (wstrzymania robót przez organ nadzoru budowlanego, wstrzymania wykonania decyzji przez sąd administracyjny). W ocenie wnioskodawcy sam inwestor poprzez nienależyte działanie przyczynił się do powstania szkody, a organ orzekający o odszkodowaniu naruszył art. 160 kpa, który nakazuje badać, czy strona dochodząca odszkodowania nie ponosi winy za powstanie szkody. Prezydent Miasta B. zakwestionował ponadto sposób wyliczenia odszkodowania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007r. Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2005r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż bezsporny jest fakt, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy wypełnia hipotezę normy prawnej wyrażonej w art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270), ale jednocześnie podniósł, że zgodnie z art. 3 obowiązującej od 1 września 2004r. ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, w art. 287 ppsa wykreślono zapis o odpowiednim stosowaniu art. 160 kpa, natomiast art. 2 pkt 2 wskazanej nowelizacji uchylił art. 160 kpa. Jednocześnie powołany w decyzji GINB z dnia [...] grudnia 2005r. jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 5 nowelizacji, wskazujący przepisy, które obowiązują w dotychczasowym brzmieniu w stosunku do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, nie wymienia art. 287 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem organu z powyższego jednoznacznie wynika, iż z dniem 1 września 2004r. nie ma zastosowania dotychczasowy zapis art. 287 ppsa wskazujący na odpowiednie stosowanie - w sytuacjach określonych w tym przepisie - art. 160 kpa. W ocenie organu decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2005r. orzekająca o przyznaniu odszkodowania, na podstawie art. 160 kpa, została wydana bez podstawy prawnej. Właściwy w sprawie przyznania odszkodowania jest sąd powszechny. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007r. Nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa po rozpoznaniu wniosku U. i Z. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2007r., podtrzymując wnioski i argumentację w niej zawartą. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007r. złożyli U. i Z. M.. Zdaniem skarżących decyzja GINB z dnia [...] grudnia 2005r. o przyznaniu stronie odszkodowania nie jest obarczona żadnymi wadami kwalifikowanymi, a więc takimi, które pozwalałyby na stwierdzenie jej nieważności, decyzja wydana [...] czerwca 2007r. oraz decyzja z [...] sierpnia 2007r. są więc niezgodne z prawem. Skarżący wskazali, że decyzja o odszkodowaniu wydana została w oparciu o stan prawny sprzed dnia 1 września 2004r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. Bezspornym jest bowiem, że szkoda została wyrządzona przed wejściem w życie wskazanej ustawy. Ustawa z 17 czerwca 2004r. wprowadza nowe regulacje dotyczące odpowiedzialności za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej, ale jednocześnie stosownie do art. 5 tej ustawy zmiany w niej wprowadzone nie będą miały zastosowania do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy. W tym zakresie bowiem stosuje się przepisy art. 417, 419, 420, 4201 , 4202 , 421 kc oraz art. 153, 160 oraz 161 § 5 kpa w brzmieniu dotychczasowym. Skarżący zwrócili też uwagę, że – z uwagi na treść w/w art. 5 - przepisy obecnie obowiązujące, a zwłaszcza art. 4171 § 2 kodeksu cywilnego, nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Skarżący wskazali też na treść art. 421 kodeksu cywilnego, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2004r., który stanowił, że przepisów art. 417-4202 kc o odpowiedzialności Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza nie stosuje się, jeżeli odpowiedzialność ta jest uregulowana w przepisach szczególnych. Skarżący wskazali, że taką szczególną regulację stanowił więc m.in. art. 160 kpa, a także art. 287 ppsa. Autor skargi zwrócił też uwagę na zasadę tempus regit actum, zgodnie z którą każdy przepis prawa znajduje zastosowanie do tych faktów prawnych, które zdarzyły się pod jego rządami (niezależnie od tego, kiedy dochodzi do formalnej oceny tych skutków). Wskazano w skardze, iż w doktrynie prawa przyjmuje się, że "także w przypadkach, gdy nie wynika to z żadnego wyraźnego przepisu prawa ten sposób działania prawa uznawany bywa za swego rodzaju domniemane rozstrzygnięcie problemu intertemporalnego. Ciężar argumentacji ciąży zatem na tym, kto wywodzi, że w przypadku określonego faktu prawnego z takich czy innych powodów nie ma ona zastosowania. Jeżeli natomiast żadne tego rodzaju powody nie zostaną wskazane, wybór przepisu merytorycznego, przy pomocy którego określać należy skutki prawne danego faktu zależeć będzie od tego, pod rządami jakiego prawa nastąpił". Skarżący wskazali, że podstawą prawną dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu decyzji administracyjnych, wydanych przez dniem 1 września 2004r., był, a w związku z przepisami intertemporalnymi jest w dalszym ciągu, mimo jego uchylenia, art. 160 kpa. Nie ma w tym zakresie żadnego znaczenia fakt, że art. 5 nowelizacji wśród przepisów, które należy stosować w dotychczasowym brzmieniu nie wymienia art. 287 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł 5 wymienia bowiem jedynie te przepisy, które stanowiły samodzielną podstawę prawną dochodzenia roszczeń, a art. 287 ppsa takowym nie był, jedynie odsyłał do art. 160 kpa. Skarżący zwrócili uwagę, że nowela czerwcowa, ta sama, w której zamieszczony został budzący wątpliwości art. 5, poprzez przepis art. 3 zmieniła treść art. 287 ppsa usuwając zdanie: "Przepis art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio". Zdaniem skarżących nie może budzić wątpliwości fakt, iż również art. 287 ppsa w przedmiotowej sprawie należy zastosować w brzmieniu sprzed wejścia w życie noweli czerwcowej. Skoro bowiem oba przepisy (art. 160 kpa i art. 287 ppsa) zostały przez tę nowelę zmodyfikowane - art. 160 kpa uchylono i zmieniono treść art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak również nie ma wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 160 kpa, to zgodnie ze słusznym poglądem doktryny art. 287 ppsa w brzmieniu dotychczasowym również będzie miał zastosowanie. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje więc jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Jedną z przesłanek wyeliminowania decyzji ostatecznej z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez "brak podstawy prawnej" należy rozumieć sytuacje, gdy decyzja wydana została poza sferą regulacji prawnej; gdy wydanie decyzji administracyjnej nastąpiło w sferze stosunków cywilnoprawnych; gdy przy wydawaniu decyzji administracyjnej oparto się na przepisach materialnych odnoszących się do stanów faktycznych zupełnie odmiennych od występujących w danej sprawie; gdy wydano decyzję w sprawie, w której przewidziana jest inna forma działania; gdy wydanie decyzji zostało oparte na akcie nie będącym aktem powszechnie obowiązującym; gdy decyzja została podjęta w sferze regulowanej przepisami prawa administracyjnego kształtującego sytuację prawną adresatów w sposób bezpośredni (ex lege). Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo ocenił, że decyzję z dnia [...] grudnia 2005r. przyznającą U. i Z. M. odszkodowanie wydano bez podstawy prawnej, została ona bowiem podjęta w sferze regulowanej przepisami prawa cywilnego, a zatem jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Bezspornym jest, iż stan faktyczny przedmiotowej sprawy wyczerpuje hipotezę art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak również dawnego art. 60 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, nie zaś art. 160 kpa. Te dwa przepisy stanowią dwie różne i odrębne podstawy dochodzenia odszkodowania od organu za szkody spowodowane wadliwymi decyzjami administracyjnymi, które nie mogą być stosowane zamiennie. Art. 287 ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi obejmuje przypadki, gdy w następstwie uchylenia decyzji przez sąd administracyjny organ ponownie rozpatrując sprawę umorzy postępowanie lub gdy sąd administracyjny stwierdzi nieważność aktu albo ustali przeszkodę prawną uniemożliwiającą stwierdzenie nieważności. Zawarte w tym przepisie uregulowanie dotyczy więc sytuacji, gdy szkoda jest następstwem aktu, pozbawionego bytu prawnego w drodze wyroku sądu administracyjnego. Przepis art. 160 kpa dotyczy natomiast sytuacji, gdy nie sąd, lecz organ administracji publicznej stwierdził nieważność decyzji lub stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem art. 156 § 1 kpa (wynika to z treści § 4 art. 160 kpa), a więc przypadków, gdy wadliwość decyzji została stwierdzona w trybie administracyjnym. Nie może więc budzić wątpliwości, że stan faktyczny niniejszej sprawy wyczerpuje hipotezę art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie art. 160 kpa, skoro decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1999r. udzielająca Z. i U. M. pozwolenia na budowę oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 1999r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego wyrokiem NSA z dnia 6 sierpnia 2001r., w następstwie którego Prezydent Miasta B. w dniu [...] stycznia 2002r. umorzył postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę. Zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie ma fakt, że w okresie pomiędzy złożeniem przez inwestorów wniosku o odszkodowanie a wydaniem decyzji w tym przedmiocie na mocy ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162 poz. 1692) uległ zmianie stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem władzy publicznej, powstałe przy wydawaniu decyzji administracyjnych. Na skutek tejże nowelizacji uchylony został art. 160 kpa, jednakże z mocy jej art. 5 stosuje się go nadal do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jego uchylenia. Uchylenie tego przepisu oznacza, że w sprawach uprzednio w nim uregulowanych stosuje się obecnie przepisy Kodeksu cywilnego, chyba że szkoda powstała w wyniku wydania decyzji (decyzji nieważnej lub decyzji stwierdzającej nieważność) przed dniem 1 września 2004 r. W wyniku omawianej nowelizacji (z mocy art. 3) z art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wykreślone zostało zdanie drugie w brzmieniu: "Przepis art. 160 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio". Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż w odniesieniu do sytuacji faktycznych wyczerpujących hipotezę art. 287 ppsa ustawodawca nie wprowadził żadnych regulacji intertemporalnych, tak jak uczynił to w odniesieniu do art. 160 kpa. Oznacza to więc, iż po dniu 1 września 2004r., kiedy to weszła w życie wskazana nowelizacja, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło zdarzenie powodujące szkodę, przewidziane w art. 287 ppsa przepis art. 160 kpa nie ma w żadnym zakresie zastosowania do dochodzenia odszkodowania za powstanie szkody wywołanej niezgodną z prawem decyzją. W obowiązującym stanie prawnym, po dniu 1 września 2004r. strona może więc dochodzić odszkodowania w sytuacjach przewidzianych w art. 287 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym na podstawie przepisów art. 417-4172 kodeksu cywilnego. Tylko w odniesieniu do sytuacji przewidzianych w art. 160 kpa i pod warunkiem, że zdarzenie powodujące szkodę miało miejsce przed dniem 1 września 2004 r. ustawodawca pozostawił dawny, dwuetapowy tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (polegający na tym, że o odszkodowaniu orzeka w postępowaniu jednoinstancyjnym organ administracji publicznej, a decyzja odmowna lub budząca niezadowolenie strony z wysokości przyznanego odszkodowania legitymuje stronę do wniesienia powództwa do sądu powszechnego). Nie można ponadto zgodzić się z zaprezentowanym w skardze poglądem, iż w niniejszej sprawie nie jest możliwe stosowanie przepisów kodeksu cywilnego, z uwagi na treść art. 421 wykluczającego ich stosowanie, jeżeli odpowiedzialność za szkodę spowodowaną przy wykonywaniu władzy publicznej jest uregulowana w przepisach szczególnych. Zauważyć trzeba, że art. 287 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest i nie był wyczerpującą podstawą dochodzenia odszkodowania, nie zawiera on pełnego unormowania zasad odpowiedzialności za szkody spowodowane decyzjami wyeliminowanymi przez sąd administracyjny, nie wskazuje podmiotów właściwych do orzekania w tego rodzaju sprawach, nie określa zakresu tej odpowiedzialności i zasad wymiaru odszkodowania. Treść tego przepisu ogranicza się jedynie do oznaczenia adresata roszczenia i wskazania swoistej przesłanki odpowiedzialności, którą jest uchylenie decyzji przez sąd administracyjny i umorzenie postępowania przez organ ponownie rozpatrujący sprawę bądź stwierdzenie nieważności aktu przez sąd administracyjny lub ustalenie przeszkody prawnej uniemożliwiającej stwierdzenie nieważności. Do dnia 1 września 2004r. do spraw toczących się w przedmiocie odszkodowania za szkody spowodowane aktem wyeliminowanym z obiegu prawnego na skutek wyroku sądu administracyjnego stosowało się odpowiednio art. 160 kpa (a w zakresie nieuregulowanym w tym przepisie – przepisy kodeksu cywilnego), który określał m.in. podmioty właściwe do orzekania w przedmiocie odszkodowania, określał zakres odpowiedzialności organu (ograniczając ją do poniesionej rzeczywistej szkody – damnum emergens), przewidywał termin przedawnienia roszczenia. Skoro więc obecnie, jak już wyjaśniono wcześniej, tego odesłania nie ma, odpowiedzialność za szkody spowodowane aktem wyeliminowanym przez sąd administracyjny nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, a więc zastosowanie mają ogólne reguły kodeksu cywilnego. Potwierdzeniem faktu, iż obecnie orzekanie w tego rodzaju sprawach zostało przekazane do kompetencji sądownictwa powszechnego jest wprowadzenie do kodeksu cywilnego – na skutek tej samej nowelizacji z 17 czerwca 2004r. - art. 4171 § 2, wskazującego, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2005 r. przyznająca U. i Z. M. odszkodowanie wydana została bez podstawy prawnej, decyzje tegoż organu z dnia [...] czerwca 2007r. i z [...] sierpnia 2007r. są więc zgodne z prawem. Z tych względów, wobec bezzasadności skargi, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło