VII SA/Wa 1948/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.F. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1948/12 w sprawie ze skargi E.F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić E.F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 17 października 2012 r. wpłynął nadesłany przez skarżącą E.F. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż oraz syn. Wnioskodawczyni wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez siebie oraz męża z tytułu zatrudnienia w wysokości 7.200,00 złotych brutto miesięcznie, posiada dom w zabudowie szeregowej o powierzchni 190 m ², lokal usługowo-handlowy będący w budowie, oszczędności pieniężne w wysokości 2.000,00 złotych oraz samochód osobowy marki Toyota Avensis, rok produkcji 2007 o wartości rynkowej około 25.000,00 złotych. Dodała, iż z kasy zapomogowej dla pracowników oświaty udzielono jej pożyczki w wysokości 24.000,00 złotych. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną w wysokości około 200,00 złotych, na opłaty za ogrzewanie i ciepłą wodę w wysokości 1.200,00 złotych, za telefon w wysokości 200,00 złotych, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.400,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że na bieżące potrzeby życia codziennego przeznacza kwotę w wysokości 1.000,00 złotych miesięcznie, a koszty związane z utrzymaniem samochodu wynoszą 600,00 złotych. Oświadczyła, że spłaca pożyczkę rozłożoną na 30 rat do lipca 2014 r. w wysokości 800,00 złotych miesięcznie, a koszty związane z budową budynku usługowo-handlowego wynoszą 2.000,00 złotych miesięcznie. Łącznie miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą 6.000,00 złotych tyle, co wysokość uzyskiwanego w sumie przez nią, męża i syna dochodu, tj. 6.000,00 złotych netto miesięcznie. Uzasadniając wniosek wnioskodawczyni wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z trudną sytuacją materialną związaną z prowadzeniem inwestycji budowlanej, która wymaga dużych nakładów finansowych. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1948/12 odmówiono E.F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 19 listopada 2012 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W sprzeciwie E.F. wskazała, że "jeszcze raz prosi o zwolnienie z kosztów sądowych, gdyż sytuacja rodzinna się pogorszyła. Mąż miał wypadek w związku z czym wymaga długiej rehabilitacji, a przebywając na zwolnieniu zmalały także jego zarobki. Zapłacenie tej kwoty naraża wnioskodawczynię na kolejne pożyczki." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zw. dalej "p.p.s.a.") postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznać należy, że nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, a więc wyjątkowo ubogą. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni wraz z mężem i synem posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu zatrudnienia w wysokości 7.200,00 złotych brutto miesięcznie. Taki dochód pozwala na zaspokojenie nie tylko podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem domu o powierzchni 190 m², na bieżące potrzeby życia codziennego, ale także na utrzymanie samochodu oraz spłatę pożyczki, jak również na poczynienie oszczędności pieniężnych w wysokości 2.000,00 złotych oraz poniesienie kosztów związanych z budową budynku usługowo-handlowego, które wynoszą 2.000,00 złotych miesięcznie. Zdaniem Sądu, wnioskodawczyni uzyskując stały dochód miesięczny nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. W niniejszej zaś sprawie na dzień dzisiejszy jedynym kosztem jaki skarżąca E.F. musiałaby ponieść jest koszt wpisu od skargi w wysokości 500 złotych, ale także ewentualne inne opłaty lub wpisy znajdują się, w ocenie Sądu, w zakresie możliwości finansowych skarżącej. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego, np. przez jeden miesiąc wstrzymać prowadzenie budowy budynku usługowo-handlowego zawieszając spłatę jednej raty związanej z jego budową. Ponownie Sąd podkreśla, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Prawo pomocy powinno być udzielane w szczególności osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawczyni zaś do grona takich osób nie należy. Uzyskując wraz z mężem stały miesięczny dochód w wysokości 7200,00 złotych brutto, posiadając oszczędności i nieruchomości - nie można uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, bądź też za osobę zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby ją do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów zgromadziła oszczędności pieniężne i prowadzi budowę budynku handlowo-usługowego. Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić zatem należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i jest w stanie ponieść koszty sądowe. Podkreślić należy, że strona winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.