VII SA/Wa 195/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację dwóch zjazdów indywidualnych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi M.G., w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r., zwrócił się z prośbą o zwolnienie od kosztów sądowych, składając zaś wniosek na urzędowym formularzu wystąpił ponadto o ustanowienie radcy prawnego. Z treści wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Do swego majątku skarżący zaliczył działkę o powierzchni 860 m2, mieszkanie o pow. 130 m2 oraz "zabudowania mieszkalne i gospodarcze". M.G. wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług przewozowych, o bardzo niskim dochodzie, nierównomiernie rozłożonym w skali roku. Oświadczył, że spłaca kredyt w wysokości 25.000 zł, ponadto zalega z płatnościami innym wierzycielom, głównie za paliwo oraz części zamienne. Wskazał, że dochody z działalności gospodarczej wynoszą 1650 zł brutto miesięcznie. Żona skarżącego uzyskuje emeryturę w wysokości 980 zł brutto (762 zł netto) miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżący złożył dodatkowe wyjaśnienia zgodnie z którymi nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu najmu, a do wydatków związanych z utrzymaniem domu zaliczył: opłaty za energię elektryczną – 580 zł za 2 miesiące, za wodę – 410 zł za 2 miesiące, za telefon – 100 zł, inne – 160 zł, utrzymanie samochodu – ok. 360 zł. Skarżący nadesłał ponadto odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe, z których wynika, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą uzyskał w 2011 r. przychód w wysokości 158.381,13 zł, natomiast w 2012 r. – w wysokości 149.224,39 zł. Wprawdzie dochód we wskazanym okresie wyniósł: w 2011 r. – 28.684,70 zł, a w 2012 r. – 11.947,61 zł. Nadto z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na konto skarżącego wpływają znaczne kwoty. Pomijając już wpłaty od innych kontrahentów, wskazać trzeba, że tylko od Zespołu Obsługi Finansowej w [...] w ostatnim półroczu wpłynęły na rachunek skarżącego następujące kwoty: w październiku 2012 r. - 14.258,16 zł oraz 293,76 zł, w listopadzie - 16.494,26 zł, w grudniu 2012 r. - 14.258,16 zł oraz 10.693,62 zł, w lutym 2013 r. - 15.788,30 zł, w marcu 2013 r. - 7.268,18 zł. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 195/13 odmówiono przyznania M.G. prawa pomocy w zakresie całkowitym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 18 kwietnia 2013 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W sprzeciwie M.G. wskazał, że wskazany dochód oraz wydatki na utrzymanie domu wystarczają jedynie na bieżące potrzeby bytowe a ewentualne zgromadzenie dodatkowych środków na zatrudnienie i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika wymagałoby znacznego okresu czasu i jego koszt znacznie przekraczałby zakres przedmiotu zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznać należy, że nie wykazał on, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Podkreślić należy, że wnioskodawca wraz z żoną posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz emerytury w wysokości ok. 2600 złotych brutto miesięcznie. Taki dochód pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 130 m² oraz na zaspokojenie bieżących potrzeb życia codziennego. Na obecnym etapie postępowania jedyny koszt jaki skarżący musiałby ponieść wynosi 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi, zaś ewentualne wydatki na pełnomocnika w ocenie Sądu nie powinny być na tyle wysokie, by znacząco uszczuplić środki, które posiada Skarżący. Należy mieć także na względzie nie wyjaśnione przez skarżącego wpływy na konto znacznych kwot pieniężnych oraz brak wskazania w sprzeciwie jakichkolwiek argumentów przemawiających za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie sądu, M.G. nie znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zatem, że wnioskodawca jest w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowania sądowego i zastępstwa procesowego, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.