VII SA/Wa 1957/13

Maciej Majewski starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w sprawie odmowy wydania poświadczenia zgodności wyposażenia i warunków lokalowych dla stacji kontroli pojazdów postanawia: odmówić P. B. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na formularzu PPF wniosek P. B. o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. wnioskodawca sprecyzował, że wniosek został złożony w zakresie ustanowienia adwokata. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż P. B. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Utrzymuje się z pracy zarobkowej uzyskując dochód w wysokości 1 680 zł. Dodatkowo z wyjaśnień złożonych w piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 57,2452 ha, z którego uzyskał przychód roczny w wysokości około 100 000 zł (za rok 2013). Dodatkowo uzyskuje przychód z dzierżawy części budynków, w których wcześniej prowadził działalność gospodarczą. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada znaczących dochodów, ma zadłużenie około 900 tys. zł. W dodatkowym piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. złożonym na wezwanie Sądu wskazał, że w gospodarstwie rolnym uprawia pszenżyto na 25 ha i pszenicę na 20 ha. Uzyskał przychód w 2013 r. z płodów rolnych w wysokości 100 000 zł., natomiast poniósł koszty 33 000 zł na zasiewy, 29 000 zbiory, 59 000 uprawa, 12 000 środki ochrony roślin, 5 000 ubezpieczenie, 4 000 podatki. W 2014 r. poniósł następujące wydatki w gospodarstwie rolnym 30 000 zasiewy, 20 000 uprawa 15 000 środki ochrony roślin, 3 000 ubezpieczenie, 2 000 podatki. Wskazał, że posiada następujące zadłużenia kredytowe: kredyt obrotowy w [...] Bank SA ok. 103 700 zł., w [...] Bank [...]SA ok. 149 299 zł., w [...] Bank SA ok. 2 867 zł., w [...] Bank Polska SA 17 341 zł., w BS [...] 5 000 zł. Średnie wydatki gospodarstwa domowego wynoszą gaz i prąd – 460 zł., woda i kanalizacja 60 zł., ogrzewanie mieszkania 350 zł., telefon 150 zł., ubezpieczenie na życie 60 zł., ubezpieczenie mieszkania 70 zł., inne wydatki 1 500 zł. Do wniosku dołączono kopię dokumentu PIT 37 za 2013 r. z którego wynika, że wnioskodawca osiągnął dochód 16 374 zł. oraz PIT 36L z którego wynika, ze wnioskodawca poniósł stratę z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 215 488 zł. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową P. B. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Wnioskodawca jest wprawdzie osobą zadłużoną, jednakże posiada stały dochód z tytułu umowy o pracę, ponadto posiada gospodarstwo rolne o pow. 57 ha, które uprawia i które przynosi przychody. Uzyskuje także dochody z tytułu wynajmu pomieszczeń. Zaznaczyć trzeba, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Pamiętać należy, że prawo pomocy może być przyznane tylko w wyjątkowych przypadkach. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek opłat czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że udzielenie prawa pomocy jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie orzekającego, w sprawie niniejszej taka sytuacja nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący uzyskuje stały dochód miesięczny. Ponadto jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które uprawia. W tej sytuacji, uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie własnym staraniem ponieść kosztów opłacenia pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Wnioskodawca nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, a w związku z tym pozyskanie przez skarżącego środków na pokrycie kosztów sądowych jest obiektywnie możliwe. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada pracę oraz gospodarstwo rolne. Nie ma przy tym znaczenia, że wnioskodawca posiada kredyty w banku bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków strona przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenia spraw sądowych. Należy również zauważyć, że wnioskodawca w formularzu PPF wskazał odmienną kwotę zadłużenia, niż w piśmie z dnia 28 lipca 2014 r. W formularzu PPF wskazano zadłużenie na 900 tys. zł. a z ww. pisma wynika zadłużenie w wysokości około 277 tys. zł. Wprawdzie nadal jest to znaczna kwota, jednakże rozbieżność ta osłabia wiarygodność oświadczenia wnioskodawcy. Z tych względów wniosek nie został uwzględniony. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).