VII SA/Wa 1960/06

WyrokWSA w Warszawie2007-02-15

Skład orzekający: Bożena Więch – Baranowska, Bogusław Cieśla, Mariola Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę linii energetycznej, wydana na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie ustalił prawidłowo stron postępowania i nie przeanalizował wystarczająco przesłanek z tego przepisu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, w szczególności art. 7 i 77 § 1 kpa, co skutkowało naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. Organ nie ustalił prawidłowo stron postępowania, co miało kluczowe znaczenie dla ustalenia adresata decyzji. Ponadto, organ nie przeanalizował wystarczająco przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w kontekście samowoli budowlanej. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki linii energetycznej średniego napięcia, wybudowanej na podstawie decyzji z 1987 r. bez pozwolenia na budowę i zgody właściciela działki. Organ pierwszej instancji nakazał rozbiórkę, uznając samowolę budowlaną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję i sam nakazał rozbiórkę na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., wskazując na uniemożliwienie zabudowy działki. Skarżąca spółka (następca prawny inwestora) zarzuciła m.in. skierowanie decyzji do nieistniejącego podmiotu oraz naruszenie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi K. S.A. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki linii energetycznej średniego napięcia. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K. .S.A. w [...] kwotę 800 (osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] wydaną dnia [...] lutego 2005 r. na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał Zakładowi Energetycznemu w [...] Rejon Energetyczny [...]rozbiórkę wybudowanej linii energetycznej średniego napięcia przechodzącej przez działkę stanowiącą własność T. K. w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ podał, że linia została wybudowana na podstawie decyzji Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1987 r. w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego modernizacji urządzeń energetycznych w [...] przy ul. [...]. Wobec tego, ze przedmiotowa linia została wybudowana przed 1 stycznia 1995 r., bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, nadto, że przebiega przez środek działki o szerokości 23m i została wybudowana bez zgody właściciela działki, a jej istnienie powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych nieruchomości poprzez uniemożliwienie jej prawidłowej zabudowy – brak było podstaw do legalizacji dokonanej samowoli. Odwołanie od tej decyzji złożył K. SA w [...]– Oddział Zakład Energetyczny [...]w [...] następca prawny zakładu Energetycznego [...], zarzucając organowi naruszenie art. 7, 77 i 107 kpa i art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane. Odwołujący się podniósł, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ swoje rozstrzygniecie oparł na przepisie art. 37 ust. 1 pkt 2, a wobec tego winien wykazać, że pogorszenie warunków użytkowych jakie ewentualnie spowodowała dla otoczenia przedmiotowa inwestycja było niedopuszczalne, gdyż wystąpienie tylko takiego pogorszenia uzasadnia nakazanie rozbiórki. Zdaniem odwołującego się stwierdzenie, że budowa linii energetycznej spowodowała niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, wymaga wykazania, że budowa tego obiektu narusza obowiązujące w dacie budowy przepisy techniczno-budowlane i normy. W sytuacji, gdy obiekt odpowiada wymaganiom techniczno-budowlanym i normom nie można uznać, że narusza on uzasadnione interesy osób trzecich. Jednocześnie odwołujący się podniósł, że w związku z połączeniem się w dniu 31.12.2004 r. ośmiu spółek dystrybucyjnych adresat decyzji Zakład Energetyczny [...] przestał istnieć jako osoba prawna, we wszystkie prawa i obowiązki tej spółki zgodnie z art. 494 Kodeksu spółek handlowych wstąpił K. . SA Oddział Zakład Energetyczny [...]w [...]. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania i rozpatrzeniu odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] sierpnia 2006 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24.10.1974 r. nakazał Zakładowi Energetycznemu w [...] Rejon Energetyczny [...] rozbiórkę wybudowanej linii średniego napięcia przechodzącej prze działkę stanowiącą własność T. K.. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przedmiotowa linia posiada 3 przewody energetyczne, usytuowany najbliżej budynku mieszkalnego przewód znajduje się w odległości 4,7m. Konieczność zachowania 3m odległości projektowanej zabudowy od skrajnych przewodów istniejącej linii energetycznej powoduje uniemożliwienie zabudowy środkowej części działki na szerokości 39,6m. Organ podniósł, że jego zdaniem w niniejszej sprawie samowolna budowa linii energetycznej uniemożliwia prawidłową zabudowę działki należącej do T.K. i stanowi ważną przyczynę uzasadniającą nakazanie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł K. . Spółka Akcyjna w [...]. Wnosząc o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż decyzja została skierowana do nieistniejącego podmiotu mimo, że w odwołaniu skarżący poinformował o przekształceniu spółek i przedstawił odpis dokumentujący te zmiany z Krajowego Rejestru Sądowego. Skierowanie decyzji nakazującej rozbiórkę do nieistniejącego podmiotu wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, a ponieważ decyzja nie może być przez nieistniejący podmiot wykonana i niewykonalność ta ma charakter trwały została także spełniona przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Nadto skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 2 w/w ustawy możliwość nakazania rozbiórki obiektu budowlanego istnieje jedynie wówczas, gdy jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. A zatem mogą być to wszelkie przyczyny poza naruszeniem przepisów o planowaniu przestrzennym (art. 37 ust. 1 pkt 1) lub spowodowaniem niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust.1 pkt 2), pod warunkiem, że zostaną one wykazane jako ważne przyczyny. Biorąc jednak pod uwagę cele prawa budowlanego, można przyjąć, że chodzi o takie skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1. Do skutków tych należy w szczególności naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, zabytki itp. Ważne przyczyny w takim rozumieniu muszą wynikać z ustaw lub wydanych na ich podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. Powołując się na ważne przyczyny, o których mowa w art. 37 ust. 1 w/w ustawy organ powinien wskazać konkretny przepis prawa, który wskutek samowoli budowlanej został naruszony. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ przyznał, że obowiązek wynikający z zaskarżonej decyzji nałożony został na podmiot, który w chwili rozstrzygnięcia miał następcę prawnego. Następca ten brał udział w postępowaniu i winien wykonać wadliwie nałożony na Zakład Energetyczny w [...] obowiązek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiDz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana dnia [...] sierpnia 2006 r. uchylająca decyzję organu I instancji nakazującej rozbiórkę części linii energetycznej na podstawie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane i nakazująca rozbiórkę tej linii Zakładowi Energetycznemu w [...] Rejon w [...] na podstawie art. 37 ust. 2 w/w ustawy. Zdaniem Sądu skarga jest zasadna bowiem decyzje organów zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 80 kpa. Ponadto uzasadnienia decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta w art. 77 § 1 kpa, nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, obowiązek ustalenia prawdziwego stanu rzeczy na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Jak wskazuje art. 80 kpa, tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenie całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena konkretnej sprawy i prawidłowe rozstrzygniecie o prawach strony. Należy również zauważyć, iż zgodnie z art. 140 kpa organ odwoławczy tak samo, jak organ I instancji związany jest przepisami art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa i art. 107 § 3 kpa. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy uznać, że organ rozpatrując sprawę nie ustalił w sposób właściwy stron postępowania, co spowodowało nieustalenie prawidłowego adresata decyzji oraz nie przeanalizował w sposób właściwy przesłanek z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Wobec tego przy ponownym rozpatrzeniu spawy organ winien w pierwszej kolejności ustalić strony postępowania biorąc pod uwagę fakt połączenia się Spółek Energetycznych zgłoszony przez SA [...] w odwołaniu i potwierdzony złożonym odpisem rejestru przedsiębiorstw z Krajowego Rejestru Sądowego, co ma podstawowe znaczenie tak z punktu widzenia procesowego charakteru funkcji pojęcia strony w postępowaniu administracyjnym, jak i pozwoli na prawidłowe ustalenie adresata rozstrzygnięcia. Nadto wobec ustalenia daty zrealizowania inwestycji i braku pozwolenia na jej budowę organ winien przeanalizować, czy zachodzą przesłanki określone w ust. 1 czy ust. 2 art. 37 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., a przypadku ustalenia zaistnienia którejś z nich, w podjętym rozstrzygnięciu wymienić szczegółowe okoliczności faktyczne uzasadniające jego podjęcie, z uwzględnieniem stanowiska utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż przez określenie "inna przyczyna" w rozumieniu art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 24.10.1974 r. należy rozumieć taką przyczynę, której ustalenie i jej ocena prawna mieści się w zakresie działania organu administracji, właściwego w sprawach nadzoru budowlanego (patrz. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.09.1987 r., sygn. akt IV SA 430/87). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło