VII SA/Wa 1981/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi B. Spółka Akcyjna na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia (...) czerwca 2011 r. znak (...) w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisu rozporządzenia skargę oddala. VIISA/Wa 1981/11 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją znak (...) wydaną (...) czerwca 2011r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku Publicznej Spółki Akcyjnej B. z siedzibą w H. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) marca 2011r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu (...) listopada 2010r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęło podanie, którym A. W. zwrócił się do Prezesa Urzędu o stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej, iż przy wykonywaniu przez Publiczną Spółkę Akcyjną B. w dniu (...) października 2010r. operacji lotniczej na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym (...) doszło do naruszenia prawa, w szczególności, iż spółka ta naruszyła dyspozycje rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Na podstawie danych biletu nr (...) ustalono, iż A. W. miał odbyć podróż lotniczą na trasie W. – L. – S. – C. odpowiednio lotami o oznaczeniach kodowych (...) oraz (...). Z C. A. W. miał dotrzeć do W.. Na podstawie zgodnych wyjaśnień wszystkich stron postępowania Prezes Urzędu ustalił, iż w dniu (...) października 2010r. start lotu na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym (...) nastąpił dwie godziny po czasie planowanego startu, co było powodem niemożności realizacji przez A. W. planu podróży do C., który to port wskazano w bilecie nr (...). A. W. zaoferowano podróż do G. lotami na trasie L.– T. – G., która rozpoczęła się w dniu (...) października 2010r. i skąd A. W. miał kontynuować swoją podróż do W. A. W. propozycję tą przyjął. A. W. otrzymał voucher na hotel oraz śniadanie oraz wskazano mu przystanek z którego autobusem linii (...) może dotrzeć do hotelu. Pasażer nie dotarł jednakże do hotelu. Podczas podróży lotniczej zagubiono bagaż A. W. Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu wydał w dniu (...) marca 2011r. decyzję znak: (...), którą stwierdził naruszenie przez Publiczną Spółkę Akcyjną B. przepisu art. 7 ust. 1 lit. c w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty A. W. odszkodowania w wysokości 600 € tytułem opóźnienia w dniu (...) października 2010r. lotu na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym (...), ustalił termin usunięcia w/w nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na Publiczną Spółkę Akcyjną B. karę pieniężną za naruszenie rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w wysokości 2.000 PLN (słownie: dwa tysiące złotych). Motywem takiego rozstrzygnięcia było to, iż przewoźnik nie dowiódł, że w przedmiotowej sprawie miały miejsce nadzwyczajne okoliczności uzasadniające opóźnienie w dniu (...) października 2010r. operacji lotniczej na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym (...). Ponadto Prezes Urzędu wskazał, iż w myśl wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009r. w sprawach połączonych C 402/07 i C 432/07 w postępowaniach Christopher Sturgeon, Gabriel Sturgeon, Alana Sturgeon przeciwko Condor Flugdienst GmbH (C 402/07) oraz Stefan Böck, Cornelia Lepuschitz przeciwko Air France SA (C 432/07) odszkodowanie przysługuje również pasażerom lotów opóźnionych, jeżeli w następstwie opóźnienia ponieśli stratę czasu wynosząca trzy lub więcej godzin. We wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy pełnomocnik spółki wskazał, iż powodem opóźnienia lotu były niekorzystne warunki atmosferyczne w dniu (...) października 2010r. w Londynie ponadto podał, iż w tym dniu na lotnisku trwały prace, które swoim zakresem obejmowały m.in. modernizację pasów startowych oraz przebudowę drogi kołowania (...). Przewoźnik powołał się na bliżej nieokreśloną decyzję organu ruchu lotniczego w sprawie ograniczenia w dniu (...) października 2010r. ilości dopuszczonych lądowań na lotnisku L., której skutkiem było opóźnienie lotu nr (...). Przy ocenie wskazanych przez przewoźnika przyczyn opóźnienia lotu organ powołał opinię Dyrektora Departamentu Operacyjno - Lotniczego Urzędu sporządzoną na podstawie złożonych przez przewoźnika komunikatów METAR, TAF - EGILL, uznającą że warunki atmosferyczne panujące w dniu (...) października 2010r. na lotnisku L. nie miały bezpośredniego wpływu na przebieg przedmiotowego lotu a fakt istnienia decyzji brytyjskiego organu kontroli ruchu lotniczego w sprawie ograniczenia ilości dopuszczalnych lądowań nie został potwierdzony. Organ przeanalizował niniejszą sprawę w świetle przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i wskazał, że stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości : 1) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; 2) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrz wspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; 3) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b). Przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowanego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmowa przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu." W myśl art. 2-lit. h rozporządzenia "miejsce docelowe" oznacza miejsce lądo- wania określone na bilecie przedstawionym na stanowisku kontrolnym lub, w przypadku lotów łączonych, miejsce lądowania ostatniego lotu. Z uwagi na okoliczność, iż Publiczna Spółka Akcyjna B. w żaden sposób nie dowiodła, iż opóźnienie w dniu (...) października 2010r. lotu na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym (...) spowodowane było zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego - Prezes Urzędu uznał, że był zobowiązany stwierdzić, iż na przewoźniku lotniczym ciążył w przedmiotowym przypadku obowiązek wypłaty A. W. zryczałtowanego odszkodowania. Z uwagi na fakt, iż z danych biletu nr (...) wynika, iż umownym miejscem docelowym podróży A. W. było C., gdzie pasażer nie dotarł w ogóle, a do rzeczywistego miejsca docelowego podróży, tj. W., dotarł z opóźnieniem wynoszącym więcej niż trzy godziny, tym samym A. W. poniósł stratę czasu wynoszącą ponad trzy godziny, należało stwierdzić, iż przewoźnik był zobowiązany wypłacić nu odszkodowanie w kwocie 600€. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przewoźnik nie wypłacił A. W. powyższego odszkodowania, w związku z czym należało stwierdzić naruszenie art. 7 ust. lit. c rozporządzenia 261/2004 w stosunku do A. W. Zgodnie z art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze: "Kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów: 1) rozporządzenia nr 261/2004/WE, 2) rozporządzenia nr 2111/2005/WE - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 8 000 zł." W myśl art. art. 209b ust. 2 w/w ustawy: "Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy." Kary pieniężne o których mowa w art. 209b Prawa lotniczego, stosownie do art. 209e ust. 1 w/w ustawy, Prezes Urzędu wymierza w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do pkt 1.5 załącznika nr 2 do w/w ustawy naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia podlega karze pieniężnej od 1.000 do 2.500 zł. Z uwagi na okoliczność, iż lot został opóźniony, a w jego następstwie A. W. poniósł stratę czasu wynoszącą ponad trzy godziny, oraz fakt, iż przewoźnik w toczącym się postępowaniu nie dowiódł, iż opóźnienie to spowodowane było zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, należało nałożyć na przewoźnika karę pieniężną za naruszenie obowiązków wspólnotowych względem A. W.. W cenie Urzędu zasadnym jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za naruszenie obowiązku wypłaty odszkodowania w wysokości 600€ na rzecz A. W. W ocenie Prezesa Urzędu kara pieniężna w wysokości 2000 zł za stwierdzony przypadek naruszenia obowiązków wynikających z rozporządzenia 261/2004/WE, którego beneficjentem był pasażer spełni przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia 261/2004/WE, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia prawa wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka B. Oddział w W. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił organowi: art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004r. oraz art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zaznaczyć, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 18 kwietnia 2003r. (Dz. U. z 2004r., nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się członkiem Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z (...) czerwca 2011r. nie narusza prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 ( Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c pkt I, II, III rozporządzenia nr 261/2004 stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 w którym wskazano, że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepisy omawianego rozporządzenia mają nie tylko zapewniać wysoki poziom świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty, ale nade wszystko mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw. Stosownie do treści postanowień pkt 14 preambuły do rozporządzenia nr 261/2004, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem, nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewożnika, przy czym to przewoźnik ma obowiązek dowieść, że odwołanie lub opóźnienie lotu zostało spwodowane okolicznościami które zwalniają go z obowiązku ponoszenia odpowiedzialności. Według wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009r. (w sprawach połączonych C 402/07 i C 432/07 mających za przedmiot wnioski o wydanie na podstawie art. 234 WE, orzeczeń w trybie prejudycjalnym, złożone w postępowaniu Christopher Sturgeon, Gabriel Sturgeon, Alana Sturgeon przeciwko Condor Flugdienst GmbH (C 402/07) oraz Stefan Böck, Cornelia Lepuschitz przeciwko Air France SA (C 432/07)) "Artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania, pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynosząca trzy godziny lub więcej, czyli przybędą do miejsca docelowego trzy godziny lub więcej po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej, takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego." Stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) 261/2004: W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości: 1) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; 2) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrz wspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; 3) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub B). Przy określaniu odległości, bierze się pod uwagę ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowanego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. W myśl art. 2 lit. h rozporządzenia (WE) nr 261/2004 "miejsce docelowe" oznacza miejsce lądowania określone na bilecie przedstawionym na stanowisku kontrolnym lub, w przypadku lotów łączonych, miejsce lądowania ostatniego lotu. Wobec tego organ prawidłowo uznał, że ponieważ umownym miejscem docelowym podróży A. W. było C. (do którego w ogóle nie dotarł), a do W. (rzeczywistego miejsca zakończenia podróży) dotarł z opóźnieniem wynoszącym więcej niż 3 godziny - przewoźnik winien wypłacić mu odszkodowanie w kwocie 600 euro. Przy czym - w ocenie Sądu - organ prawidłowo uznał iż przewoźnik nie dowiódł, aby opóźnienie lotu w dniu (...) października 2010r. (lot (...)) było spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność wobec pasażera. Z pewnością nie można za taką okoliczność uznać prac modernizacyjnych pasa startowego oraz drogi kołowania na lotnisku L., gdyż wszelkie roboty na lotniskach są wcześniej planowane a o planach związanych z ograniczeniami spowodowanymi koniecznością ich wykonania informowani są przewoźnicy, przy czym skarżąca nie wykazała aby wskazane prace były wykonywane bez wcześniejszego powiadomienia. Także nie wykazała, że niesprzyjające warunki atmosferyczne (silny wiatr) miały wpływ na opóźnienie przedmiotowego lotu nr (...). Z dokumentów które przedstawiła spółka wynika jedynie to, że w dniu (...) października 2010r. w L. panowały (z uwagi na silny wiatr) trudne warunki atmosferyczne których skutkiem była mniejsza przepustowość pasa a co za tym idzie opóźnienia w lotach, przy czym przewoźnik nie wykazał, że opóźnienie z tego powodu dotyczyło również lotu z W. do L. - tj. (...). Poza powyższym należy podnieść, wbrew ustaleniom organu podanym w zaskarżonej decyzji, iż zgodnie z art. 9 w/w rozporządzenia przewoźnik winien zapewnić pasażerowi trzy posiłki oraz zakwaterowanie w hotelu w przypadku, gdy występuje konieczność pobytu przez jedną lub więcej nocy lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera, a także transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (v. wyrok C 444/04). W rozpoznawanej sprawie - biorąc pod uwagę niekwestionowane wyjaśnienia uczestnika postępowania A. W. - skarżąca spółka zaoferowała mu nocleg w odległym od lotniska hotelu ale nie zabezpieczyła dojazdu (otrzymał voucher na nocleg, bilet autobusowy) z tym, że z uwagi na późną porę i brak związku z tym połączenia autobusowego (po długim czekaniu na przystanku autobusowym) A. W. nie był w stanie skorzystać z zaproponowanego noclegu - a więc przewoźnik naruszył również przepis art. 9 rozporządzenia. Z tych wszystkich względów uznając ustalenia organu były prawidłowe, iż z danych biletu nr (...) wynika, iż umownym miejscem docelowym A. W. było C., gdzie pasażer nie dotarł w ogóle, a do rzeczywistego miejsca docelowego podróży, tj. W., dotarł z opóźnieniem wynoszącym więcej niż 3 godziny, a tym samym poniósł stratę czasy wynoszącą trzy godziny, należało stwierdzić, iż przewoźnik był zobowiązany wypłacić mu odszkodowanie w kwocie 600 €. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przewoźnik nie wypłacił A. W. powyższego odszkodowania, w związku z czym należało stwierdzić naruszenie art. 7 ust. 1 lot. c rozporządzenia 261/2004 w stosunku do A. W. Ponadto organ prawidłowo podał, że zgodnie a rt. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze: "Kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów: 1) rozporządzenia nr 261/2004/WE, 2) rozporządzenia nr 2111/2005/WE - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 8 000 zł.", a nadto, iż w myśl art. art. 209b ust. 2 w/w ustawy: "Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy." Kary pieniężne o których mowa w art. 209b Prawa lotniczego, stosownie do art. 209e ust. 1 w/w ustawy, Prezes Urzędu wymierza w drodze decyzji administracyjnej, a stosownie do pkt 1.5 załącznika nr 2 do w/w ustawy naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia podlega karze pieniężnej od 1.000 do 2.500 zł. Z uwagi na okoliczność, iż lot został opóźniony, a w jego następstwie A. W. poniósł stratę czasu wynoszącą ponad trzy godziny, oraz fakt, iż przewoźnik w toczącym się postępowaniu nie dowiódł, że opóźnienie to spowodowane było zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, należało nałożyć na przewoźnika karę pieniężną za naruszenie obowiązków wspólnotowych względem A. W. Stąd zasadnym jest nałożenie kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł za naruszenie obowiązku wypłaty odszkodowania, zaś wysokość kary jest adekwatna do zakresu naruszenia prawa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.