VII SA/Wa 1987/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007 r. ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2006 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. skargę oddala [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia na wniosek J. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta K. z dnia [...] marca 2001 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego Ośrodka [...] oraz Przychodni [...] przy ul. [...] w K. wraz z infrastrukturą techniczną – część inwestycji "[...]". W uzasadnieniu organ podał, iż budowa [...] na osiedlu [...] w K. była prowadzona na podstawie ostatecznej decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego K. o pozwoleniu na budowę z dnia [...] marca 1983 r. przeniesionej na nowego inwestora [...] Fundację [...] decyzją nr [...] Prezydenta Miasta K. y dnia [...] lipca 1999 r. Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Prezydent Miasta K. udzieli pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego pn. "[...]". Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji wystąpił J. W., który nie był stroną w postępowaniu, zakończonym wydaniem decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie części obiektu, ani w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę inwestycji. Badając złożony wniosek wezwano J. W. do wykazania interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2001 r. Wnioskodawca nie wykazał własnego interesu prawnego, a jedynie wezwał organ do podjęcia postępowania z urzędu. Ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zgodnie z art. 157 § 2 kpa, może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu brak wykazania przez wnioskodawcę, iż posiada w tym postępowaniu przymiot strony pociąga za sobą skutek w postaci odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2001 r. Odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł J. W. podnosząc, iż jest byłym właścicielem wywłaszczonej nieruchomości, na której zrealizowano inwestycję. Od 2001 r. podejmuje starania o jej zwrot, a wybudowanie na tej nieruchomości inwestycji objętej pozwoleniem na użytkowanie uniemożliwia jej odzyskanie. Dodatkowo wskazał, iż jego intencją jest zapewnienie warunków pełnego bezpieczeństwa osób korzystających z tego obiektu. Bezpieczeństwo to jest zagrożone, gdyż Prezydent Miasta K. wydając pozwolenie na użytkowanie nie sprawdził zgodności oświadczenia kierownika budowy ze stanem faktycznym, przez co dopuszczono do użytkowania obiekt bez niezbędnego i wymaganego przepisami prawa zatwierdzenia projektu budowlanego przez organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego. Uzasadniając swój interes prawny wskazał na art. 21 Konstytucji RP, który chroni własność i prawo dziedziczenia a wywłaszczenie dopuszcza jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2006 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Niedopuszczalność wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych ma miejsce wówczas, gdy z żądaniem wszczęcia wystąpi osoba nie będąca stroną w sprawie. J. W. składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2001 r. nie wykazał, iż posiada interes prawny, wzywając jedynie wojewódzki organ nadzoru budowlanego do podjęcia postępowania z urzędu. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, która musi stanowić podstawę do sformułowania interesu bądź obowiązku obywateli. Ponadto interes prawny musi być interesem indywidualnym strony postępowania, musi zatem dotyczyć jej bezpośrednio. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes fizyczny, tj. sytuację, w której dana osoba jest wprawdzie zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W takim przypadku osobie tej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnioskodawca nie wykazał, iż posiada interes prawny w związku z czym organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2001 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie S.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł J. W. Ponownie podniósł, iż podstawowym przepisem prawa potwierdzającym jego interes prawny w niniejszej sprawie jest art. 21 Konstytucji RP. Organ badając złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku, gdy podmiot składający żądanie nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 kpa wadliwość decyzji administracyjnej powinien wszcząć postępowanie z urzędu. Zdaniem skarżącego jego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2001 r. powinien stanowić podstawę do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu, gdyż wskazywał w nim, że decyzja obarczona jest wadą powodującą jej nieważność z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie została uwzględniona. Jest bezsporne, że prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej przysługuje stronie. Wynika to z treści art. 157 § 2 kpa. Zgodnie zaś z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Należy przy tym uwzględnić, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki nieważności tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.01.1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32). Podkreślić także należy, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z wniosku osoby, która podaje się za stronę, nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, gdyż zgodnie z art. 157 § 3 kpa organ może odmówić wszczęcia postępowania. Wszczęcie i prowadzenie postępowanie zależy zatem od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Aby zatem mógł zostać skutecznie złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej musi zostać wykazane, że podmiot który go wniósł posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Pojęcie strony jakim posługuje się art. 28 kpa oraz pozostałe przepisy kodeksu może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, tj. konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku prawnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Podmiot dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 kpa i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracyjnego. Odnoszą powyższe uwagi do niniejszego postępowania uznać należy, iż decyzja odmawiająca wszczęcia, na wniosek skarżącego, postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2001 r. jest zgodna z prawem. Organy niewadliwie uznały, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji. W oceni Sądu, skarżący nie tylko ni wykazał posiadania interesu prawnego w żądaniu stwierdzeni nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie części obiektu S., ale nie posiada także interesu faktycznego w kwestionowaniu tej decyzji. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze, nie można uznać jej za trafną. Okoliczność, że skarżący jest byłym właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano inwestycję nie konstytuuje jego interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie inwestycji. Zasadnie podkreślił Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, iż skarżący nie był stroną zarówno postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, jak również postępowania w sprawi udzielenia pozwolenia na jej budowę. Także powoływanie się na konstytucyjną zasadę ochrony własności nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż skarżący nie wylegitymował się żadnym tytułem prawnym do tej nieruchomości. Zważywszy na powyższe Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu w związku z czym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.