VII SA/Wa 1989/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]września 2009r. znak: [...] w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. J. H. wnioskiem z dnia 11 grudnia 2009r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2010r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 28 stycznia 2010r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Wspólnie utrzymują się z niskich emerytur. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że " absurdem jest by płacił za czyjeś błędy popełnione w tej sprawie, jak i to, iż kompostowniczek nie przedstawia wartości nawet 200 złotych". Wskazał, że z tych też względów nie podał informacji o stanie majątkowym jak i dochodach. W celu oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 24 grudnia 2009r. wezwano skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania dodatkowych wyjaśnień. W dniu 13 stycznia 2010r. wpłynęła do Sądu odpowiedź na powyższe pismo. W piśmie tym wnioskodawca stwierdził, że w nadesłanym oświadczeniu majątkowym wyraził się jasno. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy w zakresie całkowitym (a więc poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) może być przyznane osobie fizycznej wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Mając na uwadze powołany przepis stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie całkowitym (jak również w zakresie częściowym), ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 ustawy wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Warto zauważyć, że w urzędowym formularzu wniosku przewidziano odrębne rubryki w odniesieniu do różnego rodzaju nieruchomości, jakie mogą posiadać wnioskodawcy (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, inne nieruchomości), przy czym, jak wynika z jego treści, w przypadku domu lub mieszkania należy podać ich wielkość w m2 , formularz ten umożliwia więc stronom prawidłowe i szczegółowe opisanie posiadanego majątku. Z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego skarżącego na podstawie art. 255 ustawy, wezwano wnioskodawcę m.in. do wskazania, gdzie zamieszkuje i jakie ponosi koszty z tym związane; czy posiada nieruchomości (jeśli tak, jakie i o jakiej powierzchni); czy posiada oszczędności pieniężne lub czy podejmuje prace dodatkowe. Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, nie wyjaśniając przyczyn takiego zachowania. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na treść art. 255 ww. ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nieudzielenie pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie uniemożliwia dokonanie nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Informacje przedstawione w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikające z akt administracyjnych nie pozwalają na uznanie, że skarżący jest osobą ubogą, dla której poniesienie całości czy też części kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej, a strona nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o ograniczonych możliwościach płatniczych, nie poparte żadnymi dowodami. Pamiętać należy, iż wykazanie przesłanek określonych w art. 246 ustawy spoczywa na stronie występującej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji postanowienia.