VII SA/Wa 1991/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. W dniu 1 marca 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy D. S., w którym wniósł o ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, córką i synem. Podał, że posiada dom mieszkalny o pow. 120 m ² oraz nieruchomość rolną o pow. 14 ha. Zarządzeniem z dnia 9 marca 2012r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnienia wpłynęły do Sądu w dniu 26 marca 2012 r. Z nadesłanych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca z rodziną utrzymuje się z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej tj. Zakład Mięsny. Podał, że w ostatnich trzech miesiącach nie uzyskał dochodu lecz poniósł stratę w wysokości 196.358,99 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że jest zadłużony w bankach na kwotę 1.441.323,40 złotych (jeden milion czterysta czterdzieści jeden tysięcy trzysta dwadzieścia trzy złote czterdzieści groszy) i miesięczna rata spłaty zadłużenia wynosi 32.000,00 złotych. Wskazał, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą 2.870,00 złotych w tym w szczególności: opłata za gaz w wysokości 200,00 złotych, opłata za energię w wysokości 220,00 złotych, opłata za telefon 150,00 złotych, opłata za wodę 100,00 złotych, podatek od nieruchomości 2.200,00 złotych. Skarżący podał, że na bieżące potrzeby życia codziennego wydaje kwotę około 2.200,00 złotych miesięcznie. Dodał, że ponosi również koszty na edukację dzieci w wysokości 500,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że z posiadanych nieruchomości rolnych dochodów nie uzyskuje, dopłat do posiadanych nieruchomości rolnych nie posiada, nie posiada również inwentarza żywego ani pojazdów mechanicznych. Nie uzyskuje także pomocy ze strony rodziny. Przychody netto z prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej za rok 2009 r. wyniosły 27.531137,14 złotych, za rok 2010 r. 4.408087,10 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że w okresie ostatnich trzech miesięcy poniósł stratę w wysokości 196 358,99 złotych. Wysokość ponoszonych przez skarżącego miesięcznych wydatków na utrzymanie domu, bieżące potrzeby życia codziennego oraz edukację dzieci, po podsumowaniu wynosi 5.570,00 złotych miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2012 r. odmówiono D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Zdaniem skarżącego, fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej nie może być równoznaczny z tym, iż jest on w stanie ponosić wszelkie koszty sądowe. Podał, iż we wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazał, że prowadzona przez niego działalność przynosi obecnie straty, co powoduje, iż utracił płynność finansową. Ponoszone wydatki na dom uzależnione są od ww. działalności. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 17 maja 2012 r. wezwano skarżącego do wskazania kwoty, którą miesięcznie dysponuje wraz z osobami pozostającymi ze skarżącym w gospodarstwie domowym na utrzymanie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 30 maja 2012 r. poinformował, że miesięczne utrzymanie gospodarstwa domowego wynosi 2100 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wniosek o ustanowienie radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie - w zakreślonym terminie - dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ww. ustawy). W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał bezspornie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wprawdzie przedłożył informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej, z których wynika, że w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku poniósł stratę w wysokości 196 358,99 złotych, jest zadłużony na kwotę 1.441.323,40 złotych, a miesięczna rata zadłużenia w bankach wynosi 32.000,00 złotych. Ponadto, załączył dokumenty świadczące o tym, że umowa kredytu zawarta ze skarżącym została wypowiedziana przez PKO Bank Polski S.A. w związku z niedotrzymaniem warunków udzielenia kredytu, w szczególności niespłaceniem rat odsetkowych, jak również została wypowiedziana przez BRE Bank S.A. zawarta ze skarżącym umowa ramowa w sprawie zasad współpracy w zakresie transakcji rynku finansowego. Jednakże zauważyć trzeba, iż pomimo wezwania Sądu skarżący nie wskazał kwoty, którą miesięcznie dysponuje wraz z osobami pozostającymi z nim w gospodarstwie domowym na utrzymanie. W piśmie z dnia 30 maja 2012 r. stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie skarżący podał jedynie, iż miesięczne utrzymanie gospodarstwa domowego wynosi 2100 zł - co nie było przedmiotem zapytania Sądu. Brak możliwości jednoznacznego określenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie pozwala zatem na uwzględnienie wniosku skarżącego. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono, jak w sentencji postanowienia.