VII SA/Wa 1997/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej skargę oddala Główny Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011r.,znak: [...] na podstawie art. 138 1 pkt 1 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960r., Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz art 103 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914, z późn. zm.), po rozpoznaniu odwołania W. L. J. prowadzącego działalność [...] ul. A., [...] G., od decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] wymierzającej karę pieniężną w wysokości 2000 zł, w związku z uniemożliwieniem przeprowadzenia urzędowej kontroli żywności w zakładzie - bloku żywieniowym Gospodarstwa Agroturystycznego [...],[...] W. - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji . W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił przebieg postępowania administracyjnego w sprawie Organ wskazał, że w dniu 18 lutego 2011 r. upoważnieni przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. zaplanowali przeprowadzenie kontroli sanitarnej w zakładzie - bloku żywieniowym Gospodarstwa Agroturystycznego [...],[...] W.. Kontrola nie doszła jednak do skutku. Właściciel zakładu, który zamierzano poddać kontroli – W. J., uniemożliwił przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności w swoim zakładzie. Powyższą okoliczność upoważnieni przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. odnotowali w protokole kontroli Nr [...], który bez wniesienia uwag został podpisany przez W. J.. W tych okolicznościach Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. pismem znak: [...] z dnia [...] lutego 2011 r. zwrócił się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. o wymierzenie kary pieniężnej W. J.. W dniu [...] kwietnia 2011 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W., wydał decyzję znak: [...] wymierzającą karę pieniężną w wysokości 2000 zł, w związku z uniemożliwieniem przeprowadzenia opisanej wyżej urzędowej kontroli. W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego odwołanie W. J. od ww. decyzji nie zawiera uzasadnionych podstaw, a decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Jak stanowi przepis art. 3 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr [...] Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żyiynościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt "Państwa Członkowskie zapewniają, aby kontrole urzędowe były przeprowadzane regularnie, w oparciu o zagrożenie oraz z właściwą częstotliwością tak, aby osiągnąć cele niniejszego rozporządzenia (...)". Z kolei art. 3 ust. 2 ww. rozporządzenia przewiduje, że "kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być również przeprowadzone ad hoc". Z kolei art. 76 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi, że organom urzędowej kontroli żywności, w związku z przeprowadzaniem urzędowych kontroli, przysługuje prawo: 1) wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze; 2) badania procesów technologicznych i receptur w zakresie niezbędnym do zrealizowania celu kontroli; 3) przeglądania ksi i innych dokumentów kontrolowanego zakładu, jeżeli jest to niezbędne ze względu na cel przeprowadząnej kontroli; 4) podejmowania innych czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy, zgodnie zakresem uprawnień w ramach urzędowych kontroli żywności, w tym nieodpłatnego pobierania próbek środków spożywczych lub materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w celu wykonania badań laboratoryjnych. Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że odwołanie wniesione przez W. J.o opiera się na błędnym założeniu, że działalność przezeń prowadzona nie podlega urzędowym kontrolom żywności. Jak bowiem utrzymuje strona w odwołaniu, "rolnik prowadzący gospodarstwo agroturystyczne nie prowadzi przedsiębiorstwa spożywczego i nie jest podmiotem działającym na rynku spożywczym". Ta błędna teza doprowadziła odwołującego się do kuriozalnego wniosku, że w zasadzie nie podlega on w żadnej formie urzędowym kontrolom, ergo kontrole takie są bezprawne, a zatem odwołujący się jest uprawniony do tego, ani nie dopuścić właściwych organów do kontroli prowadzonej przezeń działalności. Główny Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że to, jakie podmioty podlegają urzędowym kontrolom żywności, wynika z bezpośrednio obowiązujących przepisów prawa Unii Europejskiej, a także z przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, które do tego prawa odsyłają. Zgodnie z art. 3 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr [...] "kontrole urzędowe przeprowadza się na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji pasz lub żywności oraz zwierząt i produktów zwierzęcych. Obejmują one kontrole przedsiębiorstw paszowych i żywnościowych, wykorzystania pasz i żywności, magazynowania pasz i żywności, wszelkich procesów, materiałów, substancji, działań lub czynności, łącznie z transportem stosowanym w odniesieniu do pasz lub żywności, oraz żywych zwierząt, wymagane do osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia". Z powyższego przepisu wynika zatem, że urzędowe kontrole żywności obejmują wszystkie przedsiębiorstwa żywnościowe, działające na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności. Definicja "przedsiębiorstwa żywnościowego (spożywczego)", jak trafnie zauważyła sama strona w odwołaniu, zawarta została w art. 3 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr [...]. Zgodnie z tą definicją "przedsiębiorstwo spożywcze" oznacza przedsiębiorstwo publiczne lub prywatne, typu non-profit lub nie, prowadzące jakąkolwiek działalność związaną z jakimkolwiek etapem produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności. W ocenie organu drugiej instancji prowadzona przez stronę działalność niewątpliwie mieści się w zakresie powyższej definicji. Działalność ta obejmuje bowiem blok żywienia, a więc jest działalnością związaną co najmniej z końcowym etapem przetwarzania i dystrybucji żywności - w Gospodarstwie Agroturystycznym [...] prowadzone jest bowiem żywienie pensjonariuszy (gości) przebywających w tym gospodarstwie. Dla tej kwalifikacji nie ma żadnego znaczenia, ani fakt wyłączenia działalności agroturystycznej z zakresu podmiotowego ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (ustawa ta bowiem w ogólne nie reguluje kwestii urzędowych kontroli żywności, przeprowadzanych w oparciu o bezpośrednio obowiązujące przepisy prawa Unii Europejskiej), ani fakt podlegania bądź nie podlegania zatwierdzeniu lub rejestracji przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Brak obowiązku rejestracji w żadnej mierze nie byłby równoznaczny z brakiem obowiązku poddania się kontroli przez podmiot działający na rynku spożywczym. Zgodnie z art. 63 ust. 2 pkt 4 w zw. z ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, podlegają obowiązkowi wpisu do rejestru prowadzonego przez właściwe organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej - są więc objęte nadzorem sanitarnym. Odnosząc się do zarzutu odwołania, zgodnie z którym przedstawione przez osoby kontrolujące upoważnienie zawierało błędy formalne tj. brak podstawy prawnej i błędne oznaczenie podmiotu kontrolowanego Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że zarzut nie jest uzasadniony. W upoważnieniu nr [...] powołano się na art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851, z późn. zm.) oraz 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 2009 r. w sprawie zasad i trybu upoważniania pracowników stacji sanitarno - epidemiologicznych lub Głównego Inspektoratu Sanitarnego do wykonywania określonych czynności kontrolnych i wydawania decyzji w imieniu państwowych inspektorów sanitarnych lub Głównego Inspektora Sanitarnego (Dz. U. z 2010 r. Nr. 2, poz. 10), co trafnie wyjaśnił organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Upoważnienie w sposób jednoznaczny i nie mogący budzić wątpliwości określało również zakład, mający być przedmiotem kontroli oraz jego lokalizację. Zarzut naruszenia wymagań formalnych nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia wysokość kary może sięgać trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, a więc kwoty ok. 105 tys. zł. Oznacza to, że utrudnianie lub uniemożliwienie przeprowadzenia urzędowej kontroli zostało uznane przez ustawodawcę za bardzo poważne naruszenie wymagań prawa żywnościowego. W tym kontekście kara miarkowana przez organ pierwszej instancji w wysokości 2000 zł musi być uznana za relatywnie bardzo niską i nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby dalsze obniżenie wymierzonej kary. Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że miał na uwadze znaczny stopień szkodliwości czynu ukaranego. W czasie, gdy W.J. uniemożliwił przeprowadzenie urzędowej kontroli w obiekcie, na zimowym wypoczynku przebywały dzieci i młodzież. a więc osoby w odniesieniu do których żywienie zbiorowe wymaga zapewnienia skrupulatnego nadzoru sanitarnego. Organ II instancji podkreślił, że stopień zawinienia i zakres naruszenia również należało uznać za znaczny. Okoliczności sprawy świadczą o tym, że W. J. i w toku prowadzonej działalności nie tylko nie przywiązuje należytej uwagi do przestrzegania wymagań prawa żywnościowego, lecz przeciwnie, w istotnym stopniu lekceważy wspomniane wymagania i uporczywie odmawia poddania się jednemu z podstawowych obowiązków każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym, tj. urzędowej kontroli. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł W. J.. Dochodząc uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 1 i art. 8 k.p.a. W uzasadnieniu skargi wskazał, że niesporna jest dyspozycja przepisu art. 103.1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia ale żeby mówić o uniemożliwia przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności musi zostać ustalone "że taka kontrola miałaby być legalną, zgodną z prawem kontrolą przeprowadzoną przez uprawnione osoby. Tymczasem, taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. Organy Inspekcji Sanitarnej nie mają podstaw prawnych do przeprowadzenie kontroli w prowadzonym gospodarstwie agroturystycznym, a tym samym skarżący miał prawo w takiej sytuacji odmówić przeprowadzenia kontroli. Zdaniem skarżącego, w sprawie nie rozstrzygnięto jaki podmiot miał być kontrolowany, a jaki podmiot został ukarany za odmowę przeprowadzenia kontroli. Firma [...] W. J., to podmiot gospodarczy, który ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a która nie powadzi żadnej działalności związanej z obrotem, produkcją żywności, czy też materiałami będącymi w kontakcie z żywnością. Inspekcja nie ma żadnych podstaw prawnych do przeprowadzania w nim kontroli. Ten podmiot nie został w żaden sposób zawiadomiony o kontroli Inspekcji Sanitarnej, czyli mógł odmówić takiej kontroli. Gospodarstwo Agroturystyczne [...] również nie podlega kontroli przez Inspekcję Sanitarną. Skarżący wskazał, że analiza przepisu art. 3 ustawy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzi do wniosku, że katalog działań z zakresu nadzoru zapobiegawczego nie jest wyczerpujący. W katalogu tym mieścić się będą więc jeszcze inne działania organu Inspekcji Sanitarnej, przy czym, muszą one mieć charakter i znaczenie prawne równorzędne do wskazanych w art. 3 ww. ustawy. Do tego jednak ostatniego aspektu związanego z charakterem i znaczeniem prawnie równorzędnym innych działań, nie przywiązali należytej wagi prowadzący postępowanie. Nadto, przy dokonywaniu wykładni tego przepisu nie można również pominąć faktu, że przepis ten dotyczy kompetencji nadzorczych organu administracji publicznej. Normy kompetencyjne, muszą być interpretowane w sposób ścisły i literalny. Prawo do przeprowadzania kontroli w gospodarstwie agroturystycznym nie zostało wymienione w katalogu działań z zakresu nadzoru zapobiegawczego przedstawionym w art. 3 i nadzoru bieżącego w art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nie było żadnej podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli w ww. gospodarstwie. Taka kontrola byłaby dopuszczalna tylko w sytuacjach, gdy zajdzie okoliczność określona w ustawie o Inspekcji Sanitarnej tj, zagrożenia życia, zdrowia i środowiska. Taka sytuacja zagrożenia nie miała miejsca. Wreszcie skarżący stwierdził, myląc jak się wydaje sprawy, w których prezentuje swoje stanowisko, że cyt. "Prokurator bezpodstawnie oceniając zgromadzony materiał dowodowy oparł swe ustalenia jedynie chyba na swoim "prywatnym odczuciu " i założeniu "że pewnie są jakieś przepisy które nakazują czy też umożliwiają Inspekcji Sanitarnej przeprowadzania kontroli w gospodarstwie agroturystycznym". Skarżący wskazał także, że pracownicy organu naruszyli ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, ustawę o usługach turystycznych " ustawę o systemie oświaty oraz rozporządzenie MEN w sprawie warunków jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dzieci i młodzieży " a także zasad jego organizowania i nadzorowania " ustawę o bezpieczeństwie żywności i żywienia, ustawę o państwowej Inspekcji Sanitarnej, Konwencje o prawach dziecka - ponieważ wszystkie te przepisy wykluczają możliwość przeprowadzenia przez Inspekcję Sanitarną kontroli w gospodarstwie agroturystycznym. Skarżący reasumując podkreślił, że czuje się zupełnie bezradny zachowaniem Inspekcji Sanitarnej w G., która od kilku lat przeprowadzała u niego złośliwie kontrole i został zmuszony do podjęcia kroków prawnych związanych z uniemożliwieniem przeprowadzenia kolejnej bezpodstawnej kontroli. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Sąd w pełni podziela argumentacje prawną organu drugiej instancji, z której wynika uprawnienie właściwego podmiotu do przeprowadzenia przedmiotowej dla sprawy kontroli. Organy urzędowej kontroli żywności posiadają szerokie kompetencje kontrolne, wynikające z krajowego oraz wspólnotowego prawa żywnościowego. Zakres kompetencji kontrolnych w obszarze bezpieczeństwa żywności jest ściśle związany z celem tych kontroli, jakim jest zapewnienie zdrowia i życia konsumentów. Szerokie kompetencje kontrolne przyznane organom urzędowej kontroli żywności mają na celu zapewnić skuteczność kontroli, a w konsekwencji umożliwiać realizację wspomnianego celu.Jak stanowi przepis art. 103 ust 1 pkt 7 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności karze pieniężnej podlega ten, kto uniemożliwia przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności. Prowadzona przez skarżącego działalność w ramach, której uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, jak to zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, objęta jest zakresem definicji przedsiębiorstwa żywnościowego – spożywczego w rozumieniu art. 3 pkt 2 opisanego wyżej rozporządzenie (WE) nr [...] do której odsyła art. 3 ust 3 pkt 54 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zgodnie z tą definicja przedsiębiorstwem spożywczym jest to, które prowadzi działalność związaną z jakimkolwiek etapem produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności. Skarżący prowadząc żywienie przebywających w tym czasie w gospodarstwie agroturystycznym dzieci niewątpliwie prowadził działalność w zakresie dystrybucji żywności, tym samym prowadził przedsiębiorstwo spożywcze. Nie może budzić wątpliwości, to że kontrola miała mieć miejsce w zakładzie podlegającym nadzorowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wywody skarżącego, co do wyłączenia gospodarstwa agroturystycznego od ww. kontroli są bezpodstawne. Zgodnie z art. 61 inspektorzy sanitarni są organami właściwymi w sprawach rejestracji zakładów ora zatwierdzenia zakładów w tym przepisie wymienionych. Na mocy art. 63 ust 2 ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia w odniesieniu do gospodarstwa agroturystycznego nie jest wymagane zatwierdzenie. Powyższa regulacja dotyczy rozpoczęcia działalności podmiotu nie zwalnia zaś go od podległości kontroli sanitarnej, jak wywodzi skarżący. Organom urzędowej kontroli określonymi w art. 73 ww. ustawy przysługuje prawo wstępu do pomieszczeń zakładu o każdej porze – art. 76 ust 1 ww. ustawy. Gospodarstwo agroturystyczne podlega nadzorowi ww. Inspekcji, nie tylko nie zostało wyłączone spod nadzoru, ale wprost takiemu nadzorowi poddane. Jak zasadnie wskazał organ II instancji powyższe regulacje pozostają w zgodzie z aktami wspólnoty europejskiej. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej z jednej strony egzekwują obowiązek wpisu do rejestru gospodarstw agroturystycznych, prowadzą taki rejestr i sprawują nadzór sanitarny, a z drugiej strony zostały uprawnione do przestrzegania w tychże gospodarstwach wymagań higieniczno-sanitarnych. Sąd podziela stanowisko zgodnie z którym, organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej przysługuje w świetle ww. przepisów oczywista kompetencja do przeprowadzania urzędowych kontroli żywności w gospodarstwach agroturystycznych. W sprawie niniejszej bezsprzeczne jest, że w podmiocie prowadzonym przez skarżącego, w okresie, gdzie miało miejsce zbiorowe żywienie w związku ze zorganizowanym wypoczynkiem młodzieży, skarżący nie dopuścił do kontroli sanitarnej. Nie są zrozumiałe wywody skarżącego, co do braku określenia podmiotu kontrolowanego i odpowiedzialnego za uniemożliwienie kontroli. Kontrola miała być przeprowadzona w bloku żywieniowym gospodarstwa agroturystycznego stajnia [...], tam udali się inspektorzy, legitymujący się właściwymi upoważnieniami. Tam też nie dopuścił do kontroli, prowadzący ten podmiot gospodarczy, W. J.i. W następstwie on też został adresatem decyzji w przedmiocie wymierzenia kary, w związku z uniemożliwieniem urzędowej kontroli żywności. Jak stanowi przepis art. 103 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia kto cyt.: "utrudnia lub uniemożliw ja przeprowadzenie urzędowej kontroli żywności, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Karę pieniężną, na podstawie art. 104 ww. ustawy, w drodze decyzji wymierza właściwy państwowy wojewódzki inspektor sanitarny przedsiębiorcy, który prowadzi działalność w zakresie produkcji lub obrotu żywnością i jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo żywności. Wskazać należy, że kontrolowane orzeczenie w przedmiocie wysokości kary zapadły w warunkach uznania administracyjnego. Orzeczenia, wydane w powyższym trybie, wymagają w szczególności kontroli zgodności z prawem w zakresie tego, czy dopuszczalne było uznanie administracyjne, czy nie przekroczono jego granic oraz, czy prawidłowo uzasadniono wybór danego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcia pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż podejmowane w warunkach ustawowego skrępowania. Zdaniem Sądu, organy tym wymogom sprostały - nie przekroczyły granic uznania administracyjnego wysokość miarkowanej kary została wyczerpująco uzasadniona. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, uniemożliwienie przeprowadzenia kontroli należy uznać za szczególnie szkodliwe i nie do zaakceptowania. Nie może budzić zastrzeżeń, w świetle wyczerpującej argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, miarkowanie kary na kwotę 2000zł. Na marginesie Sąd zauważa, że uwagi skarżącego, co do nadmiernych kontroli mogły zostać kierowane do organu, który te kontrole kierował, do organu nadrzędnego, jednak w żadnym razie nie uzasadniały uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli przez upoważnionych do tego inspektorów sanitarnych. Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.( Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.).