VII SA/Wa 2005/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nielegalnego użytkowania podziemnego obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K. G. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), w związku z wnioskiem K. G. o "wszczęcie postępowania w sprawie użytkowania bez pozwolenia na użytkowanie podziemnego obiektu budowlanego - stalowej rury użytkowanej podobno jako "magistrala gazowa", zlokalizowanie na działce nr [...] w obrębie [...] gmina [...]" - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie użytkowania bez pozwolenia na użytkowanie ww. inwestycji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. przekazał [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego wniosek K. G. z dnia [...] stycznia 2012 r. "o wszczęcie postępowania w sprawie użytkowania bez pozwolenia na użytkowanie podziemnego obiektu budowlanego - stalowej rury użytkowanej podobno jako "magistrala gazowa", zlokalizowanie na działce nr [...] w obrębie [...] gmina [...]". Organ wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, stosownie zaś do art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz.U. z 2010 r. Nr 243 poz.1623 ze zmianami, zwanej dalej Prawo budowlane) stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Organ podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż K. G. nie jest inwestorem podziemnego obiektu budowlanego - stalowej rury zlokalizowanej na działce nr [...] w obrębie [...] gmina [...] Zdaniem organu żądanie wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie zostało zatem wniesione przez osobę niebedącą stroną. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia K. G., uchylił zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji dotyczące rozpatrzenia wniosku K. G. z dnia [...] stycznia 2012 r. w całości. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego do zadań organów nadzoru budowlanego należy kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego, która obejmuje m.in. kontrolę zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego, projektem budowlanym i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ zauważył, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prowadzi obecnie postępowanie dotyczące realizacji magistrali gazowej przebiegającej od W. do [...], a zlokalizowanej na działce o nr ew. [...] obręb [...], gm. [...]. Prowadzenie postępowania przez organ stopnia powiatowego jest złożonym i wielowątkowym postępowaniem administracyjnym, w którym podejmowane są przez organ różne działania. Organ prowadząc postępowanie dotyczące "realizacji magistrali gazowej" jest zobowiązany do sprawdzenia legalności budowy przedmiotowego gazociągu, jak również legalności jego użytkowania. W sytuacji natomiast stwierdzenia samowoli budowlanej organ zobligowany jest do podjęcia określonych działań, zmierzających do jej wyeliminowania. Organ odwoławczy podkreślił, że rozpatrywanie wniosku K. G. z dnia [...] stycznia 2012 r. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie ustalenia faktu nielegalnego użytkowania gazociągu, w sytuacji, gdy organ powiatowy nie zakończył postępowania dotyczącego legalności realizacji przedmiotowej inwestycji należy zatem uznać za bezprzedmiotowe. W rozpatrywanej sprawie wniosek taki nie może być uznany za samoistne żądanie wszczęcia nowego postępowania przed organem wojewódzkim, a powinien być on włączony do postępowania prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], dotyczącego realizacji przedmiotowego obiektu, tym bardziej, że zarzuty podnoszone w przedmiotowym wniosku stanowią powtórzenie zarzutów skierowanych do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na etapie prowadzonego przez ten organ postępowania. Z uwagi na wskazane okoliczności organ odwoławczy uznał za stosowne uchylenie postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji w całości. Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. G. Skarżąca wskazała, że w istocie od [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prowadzi wszczęte z jej wniosku postępowanie w sprawie samowoli budowlanej, zaistniałej przy realizacji inwestycji bez uzyskania pozwolenia na budowę. Postępowanie to wszczęte jest z wniosku strony, a tym samym przedmiot tego postępowania zdeterminowany jest przedmiotem i zakresem wniosku strony. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie zatem stwierdził, że jest to "złożone, wielowątkowe postępowanie". Podniosła, że zarzut zaistnienia samowoli budowlanej nie jest tożsamy z zarzutem nielegalnego użytkowania. Można bowiem wybudować obiekt legalnie i nielegalnie go użytkować, bez uzyskania wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Nie jest więc bezprzedmiotowy wniosek o zbadanie legalności użytkowania, gdy równolegle organ bada wniosek o zbadanie legalności realizacji budowy. Skarżąca stwierdziła, że gdyby nawet inwestor uzyskał ponad 40 lat temu pozwolenie na budowę, to nie oznaczałoby, że obecnie użytkuje obiekt legalnie. Taki obiekt usytuowany pod działką strony wymaga ciągłego dozoru urzędu Dozoru Technicznego i prowadzenia odpowiedniej dokumentacji eksploatacyjnej. Zbadanie takiej dokumentacji nie mieści się w zakresie postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Skarżąca wskazała, że po legalnym wybudowaniu obiektu budowlanego inwestor może uzyskać ograniczone w czasie pozwolenie na użytkowanie, a ograniczenie to może wynikać z konieczności zabezpieczenia bezpieczeństwa obiektu przemysłowego. Jest więc możliwe, iż niezależnie od legalności wykonania obiektu pozwolenie na użytkowanie obiektu wygasło. Organ powinien to sprawdzić na wniosek strony. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn, aniżeli w niej przedstawione. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r., którym organ uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2012 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie użytkowania bez pozwolenia na użytkowanie podziemnego obiektu budowlanego - stalowej rury, zlokalizowanej na działce nr [...] w obrębie [...] gmina [...] i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Zgodzić się należy z wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stanowiskiem, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie zgodności z prawem użytkowania spornej inwestycji, skoro przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] toczy się postępowanie w sprawie legalności jej realizacji. Zauważyć trzeba, że decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., umarzającej postępowanie w sprawie realizacji magistrali gazowej przebiegającej od [...] do [...], a zlokalizowanej na działce nr ew. [...] obręb [...] gm. [...], uchylił ww. decyzję z [...] sierpnia 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Wprawdzie decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2011 r. była przedmiotem kontroli w postępowaniu nieważnościowym, jednak decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia jej nieważności. A zatem, na skutek decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] listopada 2011 r. przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] prowadzone jest ponownie postępowanie, w którym organ badać będzie zarówno zgodność z prawem zrealizowania magistrali gazowej, jak i legalność jej użytkowania, na co wskazują zarówno przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r. (art. 37, art. 40 oraz art. 42), jak i art. 51 Prawa budowlanego. Jednakże, pomimo podzielenia przez Sąd wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2012 r. stanowiska, iż, z uwagi na wskazane wyżej okoliczności, brak jest podstaw do prowadzenia odrębnego postępowania w kwestii zgodności z prawem użytkowania inwestycji, postanowienie to podlega uchyleniu. Zauważyć bowiem trzeba, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2012 r. odmawiające wszczęcia takiego postępowania i jednocześnie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Instytucja umorzenia postępowania może natomiast mieć zastosowanie tylko w sytuacji, gdy toczy się postępowanie. Skoro zaś organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, postępowanie nie toczyło się, a zatem nie było możliwe jego umorzenie przez organ odwoławczy. Przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego doszło zatem do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Ujawnione naruszenie powoduje uchylenie zaskarżonego postanowienia z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Na mocy art. 152 ustawy orzeczono jak w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.