VII SA/Wa 201/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej skargę oddala Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008r. odmawiającą umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 25 000,00 zł nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na wniosek zainteresowanego T. G. z dnia 28 kwietnia 2008 r. w którym wnosił o umorzenie nałożonej opłaty legalizacyjnej, jako uzasadnienie wskazując trudną sytuację materialną i rodzinną. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewoda [...] odmówił umorzenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej z wysokości 25 000,00 zł. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Minister Finansów uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na brak rozważenia okoliczności sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów wskazał na konieczność przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w zakresie: - określenia wysokości dochodów przypadających na jednego członka rodziny strony po odliczeniu wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; - ustalenia stanu posiadania przez stronę środków zgromadzonych na rachunkach bankowych. Z uwagi na to, że wniosek dotyczy strony prowadzącej działalność gospodarczą Minister Finansów zauważył, że organ I instancji powinien ustalić czy udzielenie ewentualnej ulgi w spłacie należności stanowić będzie pomoc publiczną. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzją z dnia [...] września 2008 r. Wojewoda [...] odmówił umorzenia należności z tytułu opłaty legalizacyjnej w wysokości 25 000,00 zł. Jednocześnie organ pierwszej instancji zaznaczył, że biorąc pod uwagę możliwości płatnicze zainteresowanego istnieje ewentualność zastosowania ulgi w postaci rozłożenia na raty płatności zobowiązania. Po rozpoznaniu odwołania zainteresowanego decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 67a Ordynacji podatkowej. Skargę sądową na powyższą decyzję wniósł zainteresowany. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez dokonanie niewłaściwej analizy zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji nie przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności mimo, iż stan faktyczny na to pozwalał. Wnosząc o uchylenie obu decyzji skarżący zarzucił Ministrowi Finansów, iż wskazane orzecznictwo sądów administracyjnych jest bezprzedmiotowe albowiem opłata legalizacyjna nie jest należnym podatkiem lecz " uznaniową opłatą quasi karną". Stąd też w ocenie skarżącego z uwagi na inny niż podatkowy charakter tej opłaty do ewentualnego jej umorzenia należy stosować odmienne kryteria w szczególności uwzględniając przyczynę powstania zobowiązania oraz porównując wartość obiektu z wysokością ustalonej opłaty. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrolą sądową objęta jest decyzja administracyjna wydana w postępowaniu wszczętym wnioskiem zainteresowanego o umorzenie należności wynikającej z opłaty legalizacyjnej w kwocie 25 000 zł nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2008 r. z tytułu wzniesienia kiosku handlowego na działce nr [...] w obrębie miasta S., bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę. Zainteresowany swój wniosek motywował trudną sytuacją materialną i rodzinną, jednakże organ uznał, iż sytuacja strony nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej, która to opłata, choć nie jest podatkiem jak podkreślił skarżący to jest należnością budżetową podlegającą przepisami Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 59 g ust. 5 w związku z art. 49b ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) tj. przepisy, które dotyczą zobowiązań podatkowych i tylko w takim zakresie w jakim uwzględnia się różnice zobowiązania o którym mówi ordynacja i kary, o której mowa w prawie budowlanym. Jak trafnie wskazał organ ulga w postaci umorzenia należności jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej zawartych w przepisach ustawy. Ordynacja podatkowa zakłada bowiem rezygnację z należnego prawem świadczenia czyli stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych. Dlatego też występujące w sprawie okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności, stąd też biorąc powyższe pod uwagę wskazano na możliwość ubiegania się przez skarżącego o inne rodzaje ulg w spłacie zobowiązań (odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie płatności na raty). Decyzja w przedmiocie ulgi opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego które sprowadza się do tego, że organ jest obowiązany ustalić w okolicznościach konkretnej sprawy czy zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie określonej ulgi w spłacie zobowiązania. Natomiast autonomicznym uprawnieniem organu administracji publicznej jest samodzielny wybór określonych kryteriów faktycznych udzielania uznaniowych ulg podatkowych ( por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/GL 39/2008). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż sama opłata legalizacyjna nie ma charakteru "uznaniowej opłaty quasi karnej" bo choć stawki opłat legalizacyjnych są bardzo zróżnicowane i zależne od kategorii obiektów budowlanych, to brak w tym względzie charakteru uznania administracyjnego. Wysokość opłaty legalizacyjnej oblicza się, stosując wzór dla danej kategorii obiektów budowlanych biorąc pod uwagę wysokość stawki opłaty, wysokość współczynnika kategorii obiektu budowlanego i współczynnika wielkości obiektu budowlanego. Wskazany sposób ustalania opłaty legalizacyjnej może czasem powodować sytuację w której wysokość opłaty przekroczy wartość obiektu w związku z budową którego została ustalona. Wydanie decyzji w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej (Dz. U. 8/2005, poz. 60 ze zm.) musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą - z zachowaniem wymogów proceduralnych, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Zgodnie z linią orzecznictwa należy brać pod uwagę sytuację w jakiej znajduje się podatnik w chwili gdy podejmowana jest decyzja w sprawie a zatem organy podatkowe powinny dokonać aktualnej, w odniesieniu do daty wydania decyzji, analizy zdolności płatniczej strony oraz aktualnych warunków jej egzystencji ( por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 marca 2008 r. I SA/Ke 582/07). W przedmiotowej sprawie analiza taka została przez organ przeprowadzona, a decyzja mająca charakter uznaniowy, podjęta po przeanalizowaniu sytuacji zobowiązanego i jego możliwości. Za trafne należy uznać stanowisko organu, iż ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej nie powinno być przenoszone na budżet państwa. Nie może zwalniać z obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej jedynie sam fakt istnienia przejściowych trudności finansowych w prowadzonym zakładzie, gdyż podejmowanie każdej działalności jest związane z ryzykiem powodzenia przedsięwzięcia a więc również ewentualnością istnienia gorszych i lepszych okresów w działalności. Zgodzić się też należ ze stanowiskiem organu, że umorzenie należności publiczno-prawnej jest instytucją nadzwyczajną a jej zastosowanie może mieć miejsce jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników na które strona nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Zbadana przez organ sytuacja zobowiązanego została uznana za wykluczającą jednorazową regulację zobowiązania, ale umożliwiającą zastosowanie ulgi w postaci spłaty zobowiązania w ratach, co pozwoliłoby uregulować stan prawny obiektu i uchronić się przed rozbiórką i likwidacją działalności. Całkowita rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem zainteresowanego zwłaszcza, że w szeroko pojętym interesie publicznym leży realizacja świadczeń publicznych. Szczegółowa ocena materiału i okoliczności tej sprawy oraz rozważenie ważnego interesu strony jak i interesu publicznego stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji a przeprowadzona przez organ analiza sytuacji zobowiązanego w kontekście wnioskowanego umorzenia należności powoduje, iż chybiony jest zarzut niezastosowania względem skarżącego dobrodziejstwa przepisu art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa. Nie znajdując podstaw do stwierdzenia, iż w toku postępowania administracyjnego naruszone zostały przepisy prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę jako bezzasadną w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270).