VII SA/Wa 2033/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Daria Gawlak – Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy sprawy ze skargi E. F. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia choroby zawodowej postanawia : odmówić E. F. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Pismem z dnia 9 marca 2010 r. wnioskodawczyni wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2010 r. odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2010 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje : W dniu 10 lutego 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze względu na ustawowe zwolnienie skarżącej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosek rozpoznano w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Przepisy ww. ustawy, zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie ustanowienia radcy prawnego z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.228,59 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą samotną i schorowaną. Oświadczyła, że po opłaceniu wszystkich świadczeń stałych pozostaje jej na zakup lekarstw, wyżywienia, potrzeby gospodarstwa domowego i osobiste, kwota 583,74 złotych. Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie o powierzchni 27,26 m ² oraz zasoby pieniężne w wysokości 7.051,01 złotych i 5.871,05 USD. Po przeliczeniu kwoty 5.871,05 USD na złotówki z uwzględnieniem średniego kursu waluty w dniu 26 marca 2010 r. który kształtuje się 1 USD w cenie 2.9399 złotych, daje to kwotę w wysokości 17.258, 682 złotych. Wnioskodawczyni dodała, że ww. środki finansowe zgromadziła na wypadek zachorowania na ciężką chorobę, starość, pogrzeb lub inny wypadek losowy, gdyż jest osobą samotną i może liczyć tylko na siebie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie nie można natomiast uznać, że wnioskodawczyni nie posiada środków na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego stałego dochodu pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków pozwoliła wnioskodawczyni zgromadzić środki pieniężne zarówno w złotówkach jak i w walucie obcej. W świetle powyższego stwierdzono, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobą ubogą. Należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć skarżącej ze zgromadzonymi oszczędnościami i miesięcznymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni posiadając stały dochód miesięczny oraz zgromadzone środki pieniężne w kwocie 24.309,692 złotych nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uznano, że przy zgromadzonych oszczędnościach pieniężnych wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Zaznaczyć należy, że w złożonym sprzeciwie wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do kwestii zgromadzonych przez wnioskodawczynię środków finansowych zauważyć należy, że pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków wnioskodawczyni udało się zgromadzić środki pieniężne zarówno w złotówkach jak i w walucie obcej. Zauważyć należy, że kwestia przeznaczenia posiadanych środków finansowych na tzw. "czarną godzinę" lub ewentualne przyszłe problemy zdrowotne jest okolicznością przyszłą i niepewną. Może ona wystąpić, jak również w ogóle nie wydarzyć się. Ponadto zaznaczyć należy, iż ustanowienie pełnomocnika z wyboru nie spowoduje utraty posiadanych przez wnioskodawczynię środków finansowych, a tylko ich uszczuplenie. Pozostałe zaś zarzuty wnioskodawczyni są wyrazem niezadowolenia z osiąganych dochodów z tytułu emerytury po wielu latach ciężkiej pracy oraz ze zgromadzonych oszczędności, które zdaniem wnioskodawczyni nie są zbyt duże. Jednakże zarzuty te nie mogą być przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja finansowa nie uzasadnia wniosku przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc uzyskiwane środki pieniężne przeznacza tylko i wyłącznie na własne potrzeby. Poza tym dysponuje zgromadzonymi oszczędnościami więc uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru nie spowoduje uszczerbku w jej utrzymaniu koniecznym. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.