VII SA/Wa 2033/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Michał Podsiadło (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Granatowska sędzia WSA Nina Beczek Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2026 r. sprawy ze skargi S. Z.R. i A. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 czerwca 2023 r. znak: WSO-I.6231.1.7.2023 w przedmiocie transkrypcji aktu małżeństwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. M. z dnia [...] kwietnia 2023 r. znak: [...]; 2) zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz S.Z.-R. i A.R. solidarnie kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 16 czerwca 2023 r. znak: WSO-I.6231.1.7.2023, Wojewoda Mazowiecki utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie transkrypcji aktu małżeństwa. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach. W dniu 21 marca 2023 r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. (dalej: USC, organ I instancji) wpłynął wniosek S. Z. i A. R. (dalej: skarżących) o sporządzenie w rejestrze stanu cywilnego aktu małżeństwa skarżących zawartego w K. (D.) 22 lutego 2023 r. wraz z oświadczeniem o nazwisku noszonym, zgodnie z art. 106 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1681; dalej: p.a.s.c.). Do wniosku załączono opłatę skarbową za dokonanie transkrypcji, oryginał aktu małżeństwa wraz z jego urzędowym tłumaczeniem na j. polski. Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 poz. 1359; dalej: k.r.o.), USC odmówił dokonania transkrypcji aktu małżeństwa zawartego w K. (D.) dotyczącego skarżących. W odwołaniach od tej decyzji, obie skarżące wniosły o jej zmianę i wpisanie do systemu rejestrów państwowych spornego aktu małżeństwa. Utrzymując w mocy ww. decyzję organu I instancji, Wojewoda Mazowiecki (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – zgodził się z USC, że dokonanie oczekiwanej przez skarżące transkrypcji byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Do takich zasad organ odwoławczy zaliczył wynikającą z art. 1 k.r.o., która przewiduje, że małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Podkreślił, że aktualnie polski prawodawca nie usankcjonował możliwości zawierania związków małżeńskich przez osoby tej samej płci, zatem uwzględnienie wniosku skarżących prowadziłoby do obejścia obowiązujących w Polsce regulacji dotyczących zawierania małżeństwa. Pismem z 22 lipca 2023 r. S. Z. i A. R. skierowały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Wojewody, zarzucając jej wydanie z naruszeniem: 1) art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. k.r.o. w zw. z art. 18 Konstytucji RP poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że przepis ten stoi na przeszkodzie transkrypcji aktu małżeństwa skarżących, w sytuacji w której jako akt o randze ustawowej przepis ten nie może być podstawą do rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP, a prawidłowo rozumiany art. 18 Konstytucji przyznaje szczególną ochronę małżeństwu stanowiącemu związek kobiety i mężczyzny, lecz nie wyłącza możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci, a nadto art. 1 § 1 k.r.o. nie wprowadza definicji małżeństwa, lecz regulacje prawne dotyczące tego jak zawrzeć małżeństwo według prawa polskiego, zaś skarżące nie domagały się zawarcia małżeństwa, tylko transkrypcji aktu ich już zawartego małżeństwa, 2) art. 104 ust. 1 i 5 p.a.s.c. poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji, w której brak było ku temu podstaw, a transkrypcja aktu małżeństwa obywateli polskich posiadających akty stanu cywilnego potwierdzające zdarzenia wcześniejsze sporządzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była obligatoryjna, 3) art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 1792; dalej: p.p.m.) w zw. z art. 2 ust. 6 p.a.s.c., polegające na błędnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (które to zasady zostały zrekonstruowanie w oparciu o art. 1 § 1 k.r.o., z powołaniem się na art. 18 Konstytucji RP), i uzasadniało odmowę dokonania transkrypcji, podczas gdy podstawowe zasady porządku prawnego RP powinny być rekonstruowane z uwzględnieniem niezastosowanych przez organ art. 30 Konstytucji RP nakazującej władzom publicznym poszanowanie i ochronę przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP statuującego zasadę niedyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, zaś dokonanie wykładni z uwzględnieniem tych zasad prowadziłoby do wniosku, że dokonanie transkrypcji nie doprowadziłoby do naruszenia klauzuli porządku publicznego, a przez to nie uzasadniało zastosowania przedmiotowych przepisów i odmowy dokonania transkrypcji, 4) art. 8 w zw. z art. 14 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (dalej EKPC) polegającą na naruszeniu prawa skarżących do poszanowania ich życia rodzinnego i prywatnego poprzez odmowę zarejestrowania aktu małżeństwa w jakiejkolwiek formie, co skutkuje pozostawieniem skarżących w próżni prawnej i pozbawieniem jej związku jakiejkolwiek ochrony wyłącznie ze względu na fakt, że mają takie same oznaczenie płci metrykalnej i tym samym wyłącznie ze względu na fakt orientacji seksualnej, w sytuacji w której na władzach publicznych ciąży obowiązek uznania prawnego oraz ochrony związków par tej samej płci. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. Sąd zawiesił postępowanie w sprawie, podejmując je następnie postanowieniem z 24 marca 2026 r. Na rozprawie pełnomocniczka skarżących poinformowała Sąd o zmianie nazwiska skarżącej S. Z. na Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uwzględnił, że przedmiot sporu w niniejszej sprawie, tj. możliwość transkrypcji do polskiego rejestru aktów stanu cywilnego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci, było przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Początkowo, stabilne było orzecznictwo przyznające rację poglądom prezentowanym w niniejszej sprawie przez orzekające organy (por. wyroki NSA z: 22.06.2021 r., II OSK 2608/19, LEX nr 3197834; 6.07.2022 r., II OSK 2376/19, LEX nr 3395450; 14.12.2022 r., II OSK 3973/19, LEX nr 3491135 oraz z17.05.2023 r., II OSK 1461/20, LEX nr 3606856). Jednak począwszy od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 r. sygn. akt II OSK 216/21, sądy administracyjne odstąpiły od dotychczasowych poglądów w tej sprawie, uwzględniając w ten sposób obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej gwarancje wynikające nie tylko z przynależności RP do Unii Europejskiej, ale przede wszystkim do Rady Europy – grona stron Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Kierunek orzeczniczy zapoczątkowany ww. wyrokiem z 20 marca 2026 r. jest kontynuowany przez sądy administracyjne obu instancji (zob. wyroki NSA z 7 maja 2026 r. sygn. akt II OSK 1075/23, II OSK 2070/23 oraz II OSK 2073/23; WSA w Olsztynie z 3 marca 2026 r. sygn. akt II SA/Ol 248/24, WSA w Gorzowie Wlkp. z 15 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Go 673/25 oraz WSA w Lublinie z 28 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Lu 82/24). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela aktualne orzecznictwo w tej sprawie, w szczególności poglądy przedstawione w spornym przedmiocie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 7 maja 2026 r. sygn. akt II OSK 1075/23, II OSK 2070/23 oraz II OSK 2073/23 i przyjmuje je za własne. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 107 pkt 3 p.a.s.c. Stanowi on, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. W postępowaniu administracyjnym przyjęto, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie przez skarżących małżeństwa byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż polski porządek prawny nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci. Powołano się przy tym przede wszystkim na art. 18 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 k.r.o., z których – w ocenie organów – wynika, że małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny. Zatem organy administracji obu instancji, ustalając treść użytej w art. 107 pkt 3 p.a.s.c. klauzuli generalnej podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (nazywanej często klauzulą porządku publicznego) odwołały się do zasady konstytucyjnej oraz naczelnej zasady prawa rodzinnego dotyczących małżeństwa. Rozumienie wskazanej klauzuli generalnej jako odnoszącej się do zasad konstytucyjnych oraz naczelnych zasad rządzących poszczególnymi dziedzinami prawa jest zgodne z dominującym w orzecznictwie poglądem, wypracowanym nie tylko w odniesieniu do użycia jej w art. 107 pkt 3 p.a.s.c., ale przede wszystkim w art. 7 p.p.m., w którym stanowi się, że prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała NSA z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19, postanowienie SN z 11 października 2013 r., sygn. akt I CSK 697/12). Uwzględniając takie rozumienie klauzuli porządku publicznego nie sposób odeprzeć zarzutu skargi, że ustalając istotne w rozpoznawanej sprawie podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej pominięto inne niż zawarte w popularnej wykładni art. 18 Konstytucji RP zasady konstytucyjne, w tym przede wszystkim uniwersalne zasady zawarte w art. 30 i art. 32 Konstytucji RP, ale też zasady związane ze sferą życia każdego człowieka, której rozpatrywana sprawa dotyczy, mianowicie życiem prywatnym i rodzinnym. W tym ostatnim aspekcie należy wskazać na art. 47 Konstytucji RP, przewidujący prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego. Ustalając treść klauzuli porządku publicznego nie można pominąć zewnętrznego aspektu multicentryczności współczesnego systemu polskiego prawa (E. Łętowska, Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jej konsekwencje, PiP 2005, nr 4, s. 5-7). Zgodnie z art. 9 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego. Z kolei wedle art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ratyfikowane umowy międzynarodowe, które – jak wynika z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP – po ich ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane, chyba że ich stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy, przy czym umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Taką umową międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie jest Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgoda na ratyfikowanie tej konwencji została wyrażona ustawą z dnia 2 października 1992 r. o ratyfikacji Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. nr 85, poz. 427). Trafnie zatem w skardze podniesiono, że podstawowe zasady polskiego porządku prawnego powinny być ustalane także z uwzględnieniem art. 8 i art. 14 EKPC. Pierwszy z powołanych przepisów zawiera prawo do poszanowania m.in. życia prywatnego i rodzinnego, zaś drugi stanowi o zakazie dyskryminacji podczas korzystania z praw i wolności wymienionych w powołanej konwencji. Powołany wyżej art. 8 EKPC wolności ma szczególne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdyż ETPC w dwóch wyrokach stwierdził jego naruszenie w sprawach, które dotyczyły transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci, zakończonych wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego, akceptującymi stanowisko organów administracji oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego, że transkrypcja takiego zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Chodzi o wyrok z 19 września 2024 r. w sprawie F. i inni przeciwko Polsce (skargi nr 58828/12, 40795/17, 55306/18, 55321/18 oraz 45301/19), który dotyczył m.in. sprawy, w której NSA wydał wyrok z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1112/16, powoływany w postępowaniu administracyjnym oraz o wyrok z 24 kwietnia 2025 r. w sprawie A. przeciwko Polsce (skarga nr 53662/20), który dotyczył wyłącznie sprawy, w której NSA wydał wyrok z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/18. W sprawie F. i inni przeciwko Polsce, ETPC uznał, że w stosunku do skarżących K. F. i S. F. art. 8 EKPC został naruszony z powodu uniemożliwienia skarżącym skorzystania z urlopu w celu opieki nad chorym partnerem, niemożności rozszerzenia ubezpieczenia zdrowotnego na partnera, traktowania skarżących w świetle przepisów o podatku od darowizn, jak osoby obce, niemożności wspólnego opodatkowania się podatkiem od dochodów oraz z powodu odmowy rejestracji zawartego przez skarżące w Wielkiej Brytanii małżeństwa, która to odmowa stała się prawomocna na skutek wskazanego już wyroku NSA z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1112/16. ETPC zaznaczył przy tym, że w sprawie nie chodzi o odmowę zawarcia przez skarżące małżeństwa w Polsce, lecz uznania i ochrony ich związku (akapity 21 i 22 wyroku). Trybunał uznał, że "odmawiając rejestracji małżeństw skarżących w jakiejkolwiek formie i nie zapewniając im konkretnych ram prawnych przewidujących uznanie i ochronę, polskie władze pozostawiły skarżące w próżni prawnej i nie zaspokoiły podstawowych potrzeb uznania i ochrony par osób tej samej płci pozostających w stabilnym i oddanym związku" (akapit 26 wyroku). Natomiast naruszenie art. 8 EKPC wobec skarżących M. H. oraz A. R. polegało wyłącznie na tym, że odmówiono im transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, mianowicie aktu małżeństwa zawartego w D. W odniesieniu do tych skarżących został podniesiony przez Polskę zarzut niedopuszczalności skargi z uwagi na niewyczerpanie krajowych środków odwoławczych, gdyż skarżące od ostatecznej decyzji drugiej instancji w sprawie odmowy transkrypcji nie wniosły skargi do sądu administracyjnego. Trybunał ten zarzut oddalił wskazując, że z takiego środka zaskarżenia skorzystały skarżące K. F. i S. F., jednakże sądy administracyjne obu instancji zaakceptowały odmowę transkrypcji twierdząc, że jest ona oparta na jednoznacznych przepisach prawa krajowego oraz orzecznictwie, potwierdzając, że rejestracja zagranicznych małżeństw osób tej samej płci zostałaby uznana za naruszającą podstawowe zasady polskiego porządku prawnego. Z kolei w sprawie A. przeciwko Polsce ETPC uznał, że naruszenie art. 8 EKPC wynikało wyłącznie z tego, że zawarte przez skarżącego w Wielkiej Brytanii małżeństwo z osobą tej samej płci nie zostało w Polsce zarejestrowane, przy czym takie stanowisko zostało sformułowane przy uwzględnieniu postępowania administracyjnego oraz postępowania przed sądami administracyjnymi zakończonego powołanym wyżej wyrokiem NSA z 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/18, w których chodziło o zastosowanie art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego i stwierdzenie, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, dotyczącego małżeństwa osób tej samej płci narusza podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Powołane wyżej wyroki ETPC mają w niniejszej sprawie istotne znaczenie. Po pierwsze, są one wyrazem następczego zastosowania przez ETPC Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w wyniku którego uznano, że wykładnia i zastosowanie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w konkretnych sprawach rozstrzygniętych przez sądy administracyjne nie odpowiadały standardom ochrony życia prywatnego i rodzinnego wynikających z art. 8 EKPC. Po drugie, w związku z powyższym są one podstawą do "uprzedniego stosowania" Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności już na etapie rozstrzygania innych podobnych spraw przez sądy krajowe (L. Garlicki, Stosowanie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez sądy krajowe a podporządkowanie sędziego Konstytucji i ustawie, EPS 2023, nr 11, s. 5-6). Istotnego argumentu za takim "uprzednim stosowaniem" Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z uwagi na wydany już wyrok ETPC w podobnej sprawie dostarcza art. 272 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem podstawą wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym zakończonego prawomocnym orzeczeniem może być rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Nie ulega wątpliwości, że takim rozstrzygnięciem może być wyrok ETPC, gdyż ten trybunał jest organem międzynarodowym działającym na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 19 EKPC). Fakt, że w art. 272 § 3 p.p.s.a. mowa jest o ETPC wynika też z uzasadnienia projektu ustawy, którą ten przepis został z mocą od 10 kwietnia 2010 r. dodany do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ustawa z dnia 12 lutego 2010 r. zmieniająca ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 36, poz. 196 – oraz druk sejmowy nr 2001 Sejmu VI kadencji). Znaczenie art. 272 § 3 p.p.s.a. dla rozpatrywanej sprawy jest takie, że w razie wydania obecnie przez Sąd wyroku zgodnego z dotychczasową praktyką orzeczniczą, znajdującą wyraz m.in. w wyrokach NSA z 28 lutego 2018 r. (sygn. akt II OSK 1112/16) oraz z 25 lutego 2020 r. (sygn. akt II OSK 1059/18), ale uznaną przez ETPC w wyrokach w sprawie F. i inni przeciwko Polsce oraz A. przeciwko Polsce za naruszającą art. 8 EKPC, postępowanie przed sądem administracyjnym mogłoby zostać wznowione, gdyby ETPC na skutek skargi skarżących uznał, jak już to czynił w powołanych sprawach, że doszło do naruszenia art. 8 EKPC. Uwzględniając wskazane okoliczności Sąd uznał – w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym – że konieczna jest rewizja dotychczasowego sposobu wykładni i stosowania art. 107 pkt 3 p.a.s.c. przyjmowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, uwzględniająca wyroki ETPC w sprawie F. i inni przeciwko Polsce oraz w sprawie A. przeciwko Polsce. W świetle powołanych wyroków przepis ten należy wykładać w ten sposób, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie za granicą małżeństwa przez osoby tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd wziął pod uwagę, że wyroki ETPC nie są w świetle art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej prawa. Jednakże zgodnie z powołanym przepisem źródłami powszechnie obowiązującego prawa są ratyfikowane umowy międzynarodowe. Co więcej, jak już wskazano, ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy, a umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie mają pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową (art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP). Zatem, elementem polskiego porządku prawnego jest też art. 8 EKPC rozumiany w sposób przyjęty przez ETPC w powołanych wyrokach w sprawie F. i inni przeciwko Polsce oraz w sprawie A. przeciwko Polsce. Nie można więc przyjmować, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie za granicą małżeństwa przez osoby tej samej płci jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić przy tym należy, że powyższe stanowisko nie oznacza wprowadzenia do polskiego porządku prawnego instytucji prawnej małżeństw osób tej samej płci, lecz zapewnienie osobom zawierającym takie małżeństwa za granicą minimum ochrony przez ich uznanie. Sposób tego uznania jest przy tym spowodowany przede wszystkim tym, że ustawodawca nie przewiduje wprost żadnej formy uznania związków osób tej samej płci. Siłą rzeczy uznanie to musi zatem bazować na istniejącym ułomnym stanie prawnym. Dostrzegając możliwość alternatywnych w stosunku do transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego sposobów uznania małżeństw zawieranych przez osoby tej samej płci za granicą (M. Wojewoda, Uznanie związków osób tej samej płci w Polsce i transkrypcja zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 25.11.2025 r., C-713/23, Cupriak-Trojan i Trojan, EPS 2026, nr 2, s. 16-24) Sąd podziela stanowisko NSA przyjęte w wyroku z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21, że transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci gwarantuje minimalny poziom ochrony prawnej (akapit 6.28 uzasadnienia powołanego wyroku). Jest tak przede wszystkim z uwagi na szczególną moc dowodową aktu stanu cywilnego, który powstaje w wyniku transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego (art. 3 i art. 105 ust. 1 i 2 p.a.s.c.). Przy czym podobnie jak w wyroku NSA z 20 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 216/21, akapit 6.22 uzasadnienia tego wyroku, zastrzec należy, że "(o)ddzielnym zagadnieniem jest, w następstwie przeniesienia do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa, zakres skutków prawnych transkrypcji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, w tym przede wszystkim określenie uprawnień takiego związku w porównaniu do małżeństw zawartych zgodnie z polskim ustawodawstwem, w obszarze prawa publicznego i prywatnego (administracyjnego, podatkowego, cywilnego, rodzinnego, pracy i ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego itd.)". Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał, że wadliwie w postępowaniu administracyjnym przyjęto, że odmowa dokonania transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci była uzasadniona na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. Sąd rozważał dodatkowo, niezależnie od konsekwentnie wskazywanej w postępowaniu administracyjnym podstawy odmowy transkrypcji, ewentualną podstawę takiej odmowy wynikającą z art. 107 pkt 1 p.a.s.c., w szczególności opartą na tym fragmencie powołanego przepisu, z którego wynika, że odmawia się transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, gdy potwierdza on zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon. W szczególności była brana pod uwagę możliwość wykładni powołanego przepisu, opartej na dyrektywie wykładni prawa określanej mianem argumentum a rubrica, sprowadzająca się do następującego wnioskowania: Prawo o aktach stanu cywilnego zawiera regulacje akcesoryjne w odniesieniu do regulacji składających się na obowiązujący porządek prawny, w tym do instytucji prawnej małżeństwa rozumianej w polskim porządku prawnym jako związek kobiety i mężczyzny; wobec tego przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego, w tym dotyczące transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, odnoszą się do tak rozumianego małżeństwa; zatem transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci jest niedopuszczalna na podstawie art. 107 pkt 1 p.a.s.c., gdyż miałaby dotyczyć zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, który potwierdza zdarzenie inne niż małżeństwo rozumiane jako związek kobiety i mężczyzny. Rozważając wskazaną kwestię Sąd uznał, że należy mieć na uwadze, iż transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego ze swojej istoty dotyczy dokumentu powstałego za granicą. Zatem, jeżeli taki dokument ma potwierdzać małżeństwo to ocena, czy potwierdza małżeństwo powinna być dokonywana według stanu prawnego kraju sporządzenia tego dokumentu. W rozpoznawanej sprawie nie było zaś kwestionowane przez organy, że został zawarty związek małżeński ważny w świetle prawa kraju jego zawarcia oraz że zgodnie z prawem tego kraju został wydany odpis aktu małżeństwa. Przede wszystkim jednakże także, wykładnia art. 107 pkt 1 p.a.s.c. powinna być dokonywana z uwzględnieniem wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, w szczególności EKPC i jej art. 8. Nie można zatem także przy wykładni tego przepisu pomijać istoty rozpoznawanej sprawy, jaką jest zapewnienie minimum ochrony prawa do życia prywatnego i rodzinnego osób, które zawarły za granicą związek uznawany tam za małżeństwo bez względu na płeć osób ten związek zawierających. W ocenie Sądu, uznanie za zasadny zarzut naruszenia art. 107 pkt 3 p.a.s.c. jest wystarczające do uwzględnienia skargi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powołanie się w postępowaniu administracyjnym w uzasadnieniu decyzji o odmowie transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego na sprzeczność tej transkrypcji z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej nie było zasadne. Tym samym nie jest konieczne szczegółowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi. W szczególności nie jest konieczne rozstrzyganie o tym, czy art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.o. definiują małżeństwo wyłącznie jako związek kobiety i mężczyzny. Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 104 ust. 1 i 5 p.a.s.c. to zauważyć należy, iż ani w skardze nie wskazano, aby zachodził jeden z trzech przypadków, kiedy transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego jest obligatoryjna. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony w orzecznictwie (uchwała NSA z 2 grudnia 2019 r., sygn. akt II OPS 1/19), że art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego dotyczy trzech przypadków, mianowicie, gdy obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego, gdy ubiega się o polski dokument tożsamości oraz gdy ubiega się o nadanie numeru PESEL. Powołanie się zatem na ten przepis, jako uzasadniający obligatoryjną transkrypcję zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, nie było trafne. Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 107 pkt 3 p.a.s.c. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę w postępowaniu administracyjnym należy uwzględnić wiążącą ocenę prawną sprowadzającą się do stwierdzenia, że transkrypcja zagranicznego dokumentu aktu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci nie narusza podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.