VII SA/Wa 2035/17

WyrokWSA w Warszawie2018-05-30

Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Monika Kramek, Grzegorz Rudnicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zły stan techniczny budynku gospodarczego, który jest częścią zespołu zabytkowego, może stanowić podstawę do jego skreślenia z rejestru zabytków, jeśli nie utracił on wartości historycznej, artystycznej lub naukowej?
Ratio decidendi
Zły stan techniczny obiektu zabytkowego, nawet znaczący, nie jest wystarczającą przesłanką do jego skreślenia z rejestru zabytków, jeśli obiekt ten nie utracił całkowicie wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, która była podstawą jego wpisu. Ochrona zabytków obejmuje je "bez względu na stan zachowania", a celem postępowania w sprawie skreślenia jest ustalenie utraty wartości zabytkowych lub ponowna ocena tych wartości w oparciu o nowe ustalenia naukowe, a nie sam stan techniczny czy brak uzasadnienia użytkowego.
Stan faktyczny
Skarżący, Skarb Państwa – Rejonowy Zarząd Infrastruktury w O., wniósł o skreślenie z rejestru zabytków budynku gospodarczego stanowiącego część zespołu koszarowego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił skreślenia, uznając, że budynek, mimo złego stanu technicznego, zachował wartość historyczną i artystyczną jako element układu przestrzennego XIX-wiecznych koszar, a także posiada zachowane fragmenty polichromii. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i postępowania administracyjnego, w tym brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Protokolant st. ref. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2018 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Rejonowego Zarządu Infrastruktury w O. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2017r, znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu wniosku Rejonowego Zarządu Infrastruktury w O. o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z rejestru zabytków budynku gospodarczego nr[...], wchodzącego w skład zespołu zabudowań mieszkalnych, koszarowych, administracyjnych, gospodarczych i magazynowych dawnego[...], położonego przy ul. [...] w B., wpisanego do tego rejestru pod numerem[...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. z dnia [...] października 1995r - utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2017r odmawiającą skreślenia ww. obiektu z rejestru zabytków. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewódzki Konserwator Zabytków w B. decyzją z dnia [...] października 1995 r., wpisał do rejestru zabytków pod numerem[...], zespół zabudowań mieszkalnych, koszarowych, administracyjnych, gospodarczych i magazynowych dawnego[...], położony w B. przy ul. [...] W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zespół ten został wybudowany w latach 90. XIX w., jako rosyjski garnizon[...], natomiast w latach międzywojennych w koszarach stacjonował[...]. Ponadto, podkreślił, że na terenie zespołu koszar zachowała się znaczna ilość budynków pochodzących z okresu jego budowy, a budynki sztabowe, magazynowe oraz dawne stajnie posiadają pewną wartość artystyczną, jako obiekty wznoszone zgodnie z kanonami dziewiętnastowiecznej architektury przemysłowej i utylitarnej. Zabytkowa zabudowa ww. zespołu tworzy zwarty i przemyślany układ przestrzenny, zachowany - wraz z sąsiednim zespołem zieleni - bez istotniejszych zmian aż do naszych czasów. Po rozpatrzeniu wniosku Rejonowego Zarządu Infrastruktury w O., z dnia [...] lipca 2016 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2017 r., zn.[...], odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku gospodarczego nr[...], wchodzącego w skład zespołu zabudowań mieszkalnych, koszarowych, administracyjnych, gospodarczych i magazynowych dawnego[...], położonego przy ul. [...] w B., wpisanego do tego rejestru, pod numerem[...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. z dnia [...] października 1995 r. Dla nieruchomości nr ewid.[...], na której usytuowany jest przedmiotowy budynek, prowadzona jest księga wieczysta nr [....] z której wynika, że jest on własnością Skarbu Państwa, pozostając w trwałym zarządzie Rejonowego Zarządu Infrastruktury w O. W ww. decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że przedmiotowy zabytek zachował wartość historyczną, jako element zabudowy i układu przestrzennego założenia koszarowego, powstałego w XIX w. Pomimo obecnych zniszczeń, forma architektoniczna budynku pozostaje czytelna, co świadczy o utrzymaniu wartości artystycznej tego obiektu (wymienionej w decyzji o wpisie do rejestru zabytków), jako przykładu XIX-wiecznej architektury przemysłowej i utylitarnej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że we wnętrzu budynku zachowała się część polichromii ściennych, ilustrujących epizody z okresu funkcjonowania jednostki wojskowej w okresie międzywojennym, które podnoszą dodatkowo wartości historyczne i artystyczne oraz walory estetyczne tego obiektu. Jednocześnie, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że budynek gospodarczy nr [...] pozostaje integralnym elementem pierwotnego układu przestrzennego i zespołu budowlanego białostockich koszar - będąc ściśle powiązanym z pozostałymi elementami zabudowy pod względem funkcjonalnym, kompozycyjnym i stylistycznym - czego nie zmienia jego obecny stan zachowania. Wobec całości ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2017 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekł, że nie zachodzą ustawowe przesłanki uzasadniające skreślenie z rejestru zabytków budynku gospodarczego nr[...], wchodzącego w skład zespołu zabudowań mieszkalnych, koszarowych, administracyjnych, gospodarczych i magazynowych dawnego[...], położonego przy ul. [...] w B. Wnioskiem z dnia [....] marca 2017 r., Rejonowy Zarząd Infrastruktury w O., zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ wskazał, że podstawą działania Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest przepis art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, po ocenie czy zachodzą ustawowe przesłanki do takiego działania, sformułowane w przepisie art. 13 ust. 1 ww. ustawy, stosownie do którego skreślić można zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. W toku ponownego rozpatrywania niniejszej sprawy stwierdzono, iż rozstrzygnięcie podjęte w decyzji z dnia [...] marca 2017 r. jest merytorycznie słuszne, a sama decyzja nie narusza przepisów prawa. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że stan faktyczny i prawny omawianej sprawy nie zmienił się. Natomiast argumenty merytoryczne przemawiające za odmową skreślenia z rejestru zabytków budynku gospodarczego nr[...], zostały ostatecznie wyjaśnione we wcześniejszej decyzji i zachowały swoją aktualność. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż przedmiotowy budynek zachował swą autentyczną substancję, która w dalszym ciągu definiuje go jako zabytek. Ponadto zły stan techniczny omawianego obiektu, nie stanowi uszczerbku dla posiadanej przez niego wartości zabytkowej, będącej podstawą objęcia go ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. W nawiązaniu do powyższego, stwierdził, że przywołane przez Stronę argumenty, mające uzasadniać skreślenie z rejestru zabytków przedmiotowego budynku, są nietrafne. Twierdzenie, iż obecny stan techniczny budynku nr [...] ma przesądzać o nieposiadaniu przez obiekt żadnych wartości historycznych, artystycznych ani estetycznych, stanowią jedynie odmienną ocenę tego samego stanu faktycznego. Nie dezaktualizuje dotychczasowych ustaleń, które były podstawą stwierdzenia wartości artystycznej, historycznej i naukowej zabytku i nie podważa zasadności objęcia go ochroną konserwatorską. Wskazania bowiem wymaga, że celem postępowania prowadzonego w sprawie skreślenia zabytku z rejestru jest ustalenie, czy obiekt uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych lub też ponowna ocena tychże wartości w oparciu o nowe ustalenia naukowe, a nie sam jego stan techniczny, czy brak uzasadnienia dla dalszego trwania z punktu widzenia technicznego bądź użytkowego. Degradacja części substancji budowlanej zabytku, z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej nie stanowi przesłanki do skreślenia z rejestru zabytków, bowiem w omawianym przypadku nie prowadzi do utraty wartości artystycznych, historycznych lub naukowych przedmiotowego pałacu. Obiekt znajdujący się nawet w złym stanie technicznym nie może zostać wykreślony z rejestru zabytków jeżeli w swoim aktualnym kształcie zachowuje jedną z podlegających ochronie wartości. Powyższy wniosek pośrednio znajduje również uzasadnienie w brzmieniu art. 6 pkt 1 lit. c ww. ustawy, zgodnie z którym, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Przez utratę wartości artystycznej, historycznej lub naukowej należy rozumieć jej całkowitą utratę. Pogląd taki, wyraził NSA w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 1157/10, którym stwierdził, że organy oceniające zasadność wpisu do rejestru zabytków obiektu, który uległ zniszczeniu, powinny więc oceniać, czy stan zachowania tego obiektu jest na tyle zły, że nie przedstawia on już żadnej wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego budynek gospodarczy nr 18 nie utracił walorów historycznych, artystycznych i naukowych, które legły u podstaw objęcia go ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Ustanowienie formy ochrony jaką jest wpis do rejestru zabytków daje organowi konserwatorskiemu instrumenty prawne do egzekwowania należytej opieki, do jakiej jest zobowiązany właściciel zabytku. Skreślenie z rejestru zabytków przedmiotowego obiektu, z powodu pogarszającego się stanu technicznego, na skutek zaniedbań jego właściciela, byłoby niezgodne z powinnością organu ochrony zabytków i nieuprawnionym w świetle przesłanek wskazanych w art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Odnosząc się do zarzutu, iż opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa OT w B. nie jest w pełni miarodajna i obiektywna, i w związku z tym w ocenie Strony zachodzą przesłanki do powołania biegłego i przeprowadzenia dowodu z opinii niezależnego biegłego, który ustosunkowałby się do przesłanki, czy zniszczenie budynku powoduje utratę jego wartości historycznej i artystycznej, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że Rejonowy Zarząd Infrastruktury w O. nie wyjaśnił z jakich powodów uznał, iż ww. opinia jest nieobiektywna. Negatywne zaopiniowanie wniosku o skreślenie z rejestru zabytków budynku nr [...] w zespole koszar przy ul. [...] w B., z powodu stwierdzenia, że zły stan obiektu nie spowodował utraty wartości zabytkowych, świadczy o odmiennej od wnioskodawcy ocenie stanu faktycznego sprawy, nie można go jednakże utożsamiać z brakiem obiektywizmu. W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ww. opinia została przygotowana wyczerpująco i profesjonalnie. Jednocześnie Minister wyjaśnił, że Narodowy Instytut Dziedzictwa - państwowa instytucja kultury podległa Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, odpowiedzialny jest za realizację zadań w zakresie zrównoważonej ochrony dziedzictwa kulturowego, m.in. poprzez wydawanie opinii i ekspertyz dotyczących działań przy zabytkach na rzecz organów administracji publicznej. Podkreślił , że Narodowy Instytut Dziedzictwa pełni rolę wyłącznie opiniodawczą i nie jest to organ władny w zakresie rozstrzygania ww. spraw, a sporządzone przez tę instytucję opinie, czy ekspertyzy, rozpatrywane są w toku postępowania dowodowego na równi z pozostałym materiałem dowodowym. Opinia NID nie jest wiążąca dla organu orzekającego w sprawie, bowiem zgodnie z treścią art. 13 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skreślenie z rejestru następuje na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, który posiada wyłączone kompetencje do oceny, czy na skutek zniszczenia obiektu zabytkowego doszło do utraty jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, będących podstawą wpisania go do rejestru zabytków. Wykonywanie podstawowych zadań, do których ma kompetencje ustanawiane ustawowo, upoważnia go do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w rozpatrywanej sprawie i nie wymaga dodatkowego zlecania oceny stanu zabytku innemu podmiotowi. Wskazał również, iż zgodnie z art. 78 § 1 Kpa, żądanie Strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenia dla sprawy. Natomiast § 2 cytowanego przepisu wskazuje, że organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania strony, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami chyba, że mają one znaczenie dla sprawy. Oznacza to, iż organ ten nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez Stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek dowodowy Strony dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w danym postępowaniu. Zgromadzony materiał dowodowy w niniejszej sprawie dostarcza dostatecznych danych, pozwalających na uznanie, że okoliczność zachowania przez omawiany zabytek wartości artystycznej, historycznej i naukowej została udowodniona. W dalszej kolejności, podkreślił, że twierdzenie Strony, iż organ nie dokonał pełnej oceny stanu faktycznego, albowiem przyjął z góry założenie o braku możliwości skreślenia ww. zabytku jako części zespołu zabytków, jest bezzasadne. Możliwość jaką daje art. 13 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie obliguje organu do bezwarunkowego skreślenia części zabytku z rejestru w sytuacji złożenia wniosku w tym zakresie. Zastosowanie tego przepisu dopuszczalne jest jedynie w okolicznościach wystąpienia przesłanek określonych w ust. 1 ww. przepisu, a takie nie zaistniały w niniejszej sprawie. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydając decyzję z dnia [...] marca 2017 r. działał na podstawie i w granicach prawa określonego przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz zgodnie ze swoimi kompetencjami upoważniającymi go do wypowiadania się w przedmiotowej sprawie. Oceny dotyczącej zaistnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dokonał na podstawie rzetelnie ustalonego stanu faktycznego, wyczerpująco argumentując swoje stanowisko, odnosząc się do wszystkich zgromadzonych dowodów, dostatecznie wyjaśniających okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Swoją ocenę na temat indywidualnych wartości budynku, ale również jego walory jako elementu składowego przedmiotowego zespołu, przedstawił w uzasadnieniu ww. decyzji, po przeanalizowaniu i odniesieniu się do wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. Reasumując, po ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki określone w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwalające na skreślenie z rejestru zabytków budynku gospodarczego nr[...], wchodzącego w skład zespołu zabudowań mieszkalnych, koszarowych, administracyjnych, gospodarczych i magazynowych dawnego[...], położonego przy ul. [...] w B., zatem zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji wcześniejszej decyzji. Od decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2017r, znak: [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Rejonowy Zarząd Infrastruktury w O. Zaskarżonej decyzji zarzucono: naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie skreślenia części zabytku z rejestru zabytków, pomimo istnienia przesłanek ustawowych; naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym: art. 7, 77 i 107 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na niewłaściwym, pobieżnym i niepełnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, w tym co do ustalenia wartości historycznej budynku, skutkującym wydaniem błędnej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy w tym art. 78 i 80 w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego pomimo tego, że w sprawie wymagane były wiadomości specjalne, co prowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, pomimo wskazywania na taką potrzebę przez stronę w toku postępowania odwoławczego. Skarżący wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sposób dostateczny uzasadnił dlaczego odmówił skreślenia budynku, którego dotyczy sprawa z rejestru zabytków, a jego stanowisko znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym. Z przedłożonej w sprawie opinii Oddziału Terenowego w B. Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia [...]stycznia 2017r, protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 7 grudnia 2016 r., oraz załączonej dokumentacji fotograficznej wynika, że pomimo złego stanu technicznego przedmiotowy budynek nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych ( historycznej, naukowej ). Opiniodawca ocenił, że pomimo nieodpowiedniego stanu technicznego budynek stajni z zespołu koszar przy ul. [...] w B. nie utracił wartości zabytkowych, które były podstawą objęcia go ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Obiekt ten zachował wartość historyczną, jako element zabudowy i układu przestrzennego założenia koszarowego, powstałego w XIX w. Pomimo obecnych zniszczeń, forma architektoniczna budynku pozostaje czytelna, co świadczy o utrzymaniu wartości artystycznej tego obiektu (wymienionej w decyzji o wpisie do rejestru zabytków), jako przykładu XIX-wiecznej architektury przemysłowej i utylitarnej. W opinii podkreślono, iż walorem przedmiotowego budynku jest również fakt, że we wnętrzu zachowały się częściowo polichromie ścienne, ilustrujące epizody z okresu funkcjonowania jednostki wojskowej w okresie międzywojennym, które podnoszą dodatkowo wartości historyczne i artystyczne oraz walory estetyczne tego obiektu. Wyjątkową wartością godną zachowania jest również integralność zespołu, objawiająca się poprzez współistnienie wszystkich jego komponentów. W ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego budynek gospodarczy nr [...] pozostaje integralnym elementem pierwotnego układu przestrzennego i zespołu budowlanego białostockich koszar - będąc ściśle powiązanym z pozostałymi elementami zabudowy pod względem funkcjonalnym, kompozycyjnym i stylistycznym - czego nie zmienia jego obecny stan zachowania. Wbrew zarzutom strony skarżącej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odniósł się do przedłożonej przez skarżącą “Ekspertyzy Technicznej" z dnia [...] stycznia 2016 r. wykonanej przez mgr inż. M.J. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał za przedwczesne wnioski, zaprezentowane w przedłożonej ekspertyzie stanu technicznego dla budynku dawnej stajni dotyczące konieczności jego rozbiórki. Wyjaśnił, iż ekspertyza nie uwzględnia specyfiki postępowania przy zabytkach architektury i budownictwa, których istota ochrony prawnej osadza się w konieczności ich trwałego zachowania. Z powyższych przyczyn nie uznał przedstawionych w ekspertyzie wniosków za wiążące w niniejszej sprawie. Jednocześnie podkreślił, iż zgodnie z treścią przepisu art. 6 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zarówno historyczne zespoły budowlane, jak i dzieła architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece bez względu na swrói stan zachowania. Oznacza to, że zły stan techniczny obiektu budowlanego, czy też konieczność podjęcia przy nim robót budowlanych lub prac konserwatorskich, nie oznacza automatycznie, że utracił on status zabytku. Celem opinii technicznej było ustalenie aktualnego stanu technicznego budynku oraz ustalenie przyczyn powstałych uszkodzeń natomiast nie odniesiono się w opinii do oceny zniszczenia zabytku w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 13 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wbrew twierdzeniom skarżącego opinia wykonana przez mgr inż. M. J. nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy gdyż jej celem nie była ocena zniszczenia zabytku w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 13 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Opinia ta zawiera jedynie ocenę stanu techniczno – użytkowego obiektu. Zgodnie z art. 13 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami skreśleniu z rejestru zabytków podlega zabytek, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Podstawą do wykreślenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków nie jest jego zły stan techniczno – użytkowy, ale takie jego zniszczenie, które powoduje utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Kryteria techniczne dotyczące stanu obiektu uznawanego za zabytek i powiązane z nimi aspekty ekonomiczne nie mogą mieć wpływu na podjęcie decyzji w przedmiocie skreślenia obiektu z rejestru zabytków, a wyłącznie decydujący powinien być wzgląd na to, iż zrujnowany obiekt stanowi dziedzictwo minionej epoki i jako taki relikt powinien być zachowany. Tak rozumiana wykładnia przepisu art. 13 ust 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami znajduje również oparcie w art. 6 ust 1 ww. ustawy, w którym wymienia się przedmioty ochrony i opieki z zaznaczeniem, że ta ochrona i opieka jest niezależna od stanu zachowania. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów prawa materialnego Sąd uznał je za niezasadne. Organ prowadzący postępowanie w sprawie skreślenia z rejestru zabytków nie ma obowiązku powoływania biegłych celem ustalenia czy uzasadnione jest dokonanie takiego skreślenia gdyż dysponuje własnymi, wyspecjalizowanymi ekspertami, których opinii zasięga. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 13 ust.1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( Dz. U. Nr 162, poz. 7568 ze zmianami) przez ich niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawną odmowę wykreślenia budynku z rejestru zabytków. Uzasadnienie naruszenia wskazanych przepisów stanowi polemikę z ustaleniami i prawidłową oceną dokonaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło