VII SA/Wa 2046/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-21

Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Tomasz Janeczko, Jadwiga Smołucha

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć na właściciela obiektu budowlanego obowiązek przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek klimatyzacyjnych, powołując się na art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy właściciel twierdzi, że nie dysponuje takim dokumentem i nie ma prawnego obowiązku jego posiadania, a organ sam nie jest w stanie ocenić stanu technicznego urządzeń?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma prawo nałożyć na właściciela obiektu budowlanego obowiązek przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek klimatyzacyjnych na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jeśli istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego tych urządzeń, a organ sam nie jest w stanie ich ocenić z uwagi na brak dostępu lub brak specjalistycznej wiedzy. Postanowienie to ma charakter dowodowy i służy zebraniu materiału niezbędnego do dalszego postępowania.
Stan faktyczny
Spółka P. Sp. z o.o. została wezwana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego do przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek klimatyzacyjnych zamontowanych na stropodachu budynku. Spółka oświadczyła, że nie dysponuje takim dokumentem, ponieważ nie przeprowadza takich przeglądów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie PINB, wskazując na uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego urządzeń i brak możliwości ich oceny przez organ. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego poprzez przerzucenie obowiązku dowodowego na stronę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek klimatyzacyjnych oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB) postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. - dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, z późn. zm. - dalej: p.b.), po rozpatrzeniu zażalenia P.Sp. z o.o. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB [...]) nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...], nakładające na P. Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) obowiązek przedłożenia w organie powiatowym, w określonym terminie, protokołu z przeglądu jednostek zewnętrznych zamontowanych na stropodachu budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w W., ze szczególnym uwzględnieniem wydajności i hałasu urządzeń, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny wskazując, że w dniu 14 maja 2018 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] wpłynęło pismo, z treści którego wynika, że: "Mamy pod blokiem sklep spożywczy z bardzo głośną komunikacją. Nie da się spać z otwartym oknem. Ten szum jest od lat. Ludziom przeszkadza, ale nic nie robią z tym (....). Czy jest jakaś szansa, żeby ktoś przyjechał i dokonał pomiarów? (...)". Pismem z dnia 2 lipca 2018 r. organ I instancji zawiadomił o planowanych czynnościach kontrolnych w sprawie klimatyzatora umieszczonego na ścianie sklepu zlokalizowanego w budynku przy ul. [...] w W.. Podczas kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji w dniu 3 sierpnia 2018 r. stwierdzono, iż przy ul. [...] w W. znajduje się budynek usługowy, branży spożywczo-monopolowej. Budynek ten jest częściowo podpiwniczony, parterowy, konstrukcji żelbetowej, murowanej. Stropodach żelbetowy, pokryty papą - zwieńczony tzw. "attyką". Obiekt ten zaopatrzony jest w wewnętrzną instalację, wodno-kanalizacyjną, elektryczną, c.o., klimatyzację (pomieszczenie biurowe), wentylację grawitacyjną. Na ścianach zewnętrznych tego budynku - nie stwierdzono obecności zewnętrznych jednostek klimatyzacyjnych. Obecny podczas kontroli M. J. poinformował, że jednostki zewnętrzne, chłodnicze, obsługujące sklep zamontowane są na stropodachu budynku "nie ma dostępu na stropodach", a przeglądy tych jednostek wykonuje firma serwisowa. Zewnętrzne jednostki chłodnicze zostały zamontowane w 2006 r. Podczas kontroli sporządzono została dokumentacja fotograficzna. Następnie pismem z dnia 3 września 2018 r. PINB [...] wezwał P.Sp. z o.o. do przedłożenia aktualnych przeglądów jednostek klimatyzacyjnych (w zakresie wydajności i hałasu) znajdujących się w budynku sklepu przy ul. [...] w W.. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 12 października 2018 r. do organu wpłynęło pismo P.Sp. z o.o. z dnia 5 października 2018 r. z treści którego wynika, że: "(...) Spółka nie dysponuje przeglądem jednostek klimatyzacyjnych albowiem takowych się nie przeprowadza". W dalszej kolejności organ powiatowy pismem z dnia 15 kwietnia 2019 r. zawiadomił strony o wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej jednostek klimatyzacyjnych zewnętrznych zamontowanych na stropodachu ww. budynku oraz poinformował o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a także składania wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. PINB [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nałożył na P.Sp. z o.o. obowiązek przedłożenia w organie powiatowym, w określonym terminie, protokołu z przeglądu jednostek zewnętrznych zamontowanych na stropodachu budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w W., ze szczególnym uwzględnieniem wydajności i hałasu urządzeń. Zażalenie na powyższe postanowienie, w ustawowym terminie, złożyła P. Sp. z o.o. Rozpoznając powyższe zażalenie [...]WINB wskazał, że przedmiotem oceny organu zażaleniowego jest postanowienie PINB [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. dotyczące nałożenia obowiązku dostarczenia w terminie 30 dni od daty, kiedy niniejsze postanowienie stanie się ostateczne, protokołu z przeglądu jednostek zewnętrznych zamontowanych na stropodachu budynku zlokalizowanego na ww. opisanej nieruchomości, ze szczególnym uwzględnieniem wydajności i hałasu urządzeń. Zdaniem organu II instancji zaskarżone postanowienie winno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa. Organ wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b., który stanowi, iż: "Organy administracji architektoniczno-budowlanej, nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia". Zdaniem organu wojewódzkiego, powyższy przepis stanowi regulację określającą tryb żądania przez właściwe organy dostarczenia wymaganych ocen technicznych i ekspertyz. Wymienione uprawnienia umożliwiają zebranie przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z dyspozycji norm prawa budowlanego i wydanie decyzji mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Stosownie do cytowanego powyższej przepisu, organ wydający postanowienie o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać, że istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące jakości wyrobów budowlanych lub jakości wykonywanych robót budowlanych bądź stanu technicznego obiektu budowlanego. Organ wskazał również, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2440/06: "Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania, przewidzianego w ustawie Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania". W ocenie organu wojewódzkiego, po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, istnieją przesłanki, które uzasadniają nałożenie na właściwy podmiot obowiązku przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek zewnętrznych zamontowanych na stropodachu budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w W., ze szczególnym uwzględnieniem wydajności i hałasu urządzeń. Wskazał również, iż przedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone jest w sprawie dotyczącej jednostek klimatyzacyjnych zewnętrznych zamontowanych na stropodachu wskazanego budynku. Organ II instancji zaznaczył, że jak wynika z pisma inwestora powyższej jednostki klimatyzacyjnej, tj. P. Sp. z o.o., spółka nie posiada aktualnego protokołu z przeglądu jednostek klimatyzacyjnych zlokalizowanych na spornym obiekcie budowlanym. Przeprowadzona kontrola w ww. sprawie nie pozwoliła na ocenę prawidłowości działania jednostek zewnętrznych na spornym obiekcie, tj. zgodnego z przepisami Rozdziału 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 - dalej: rozporządzenie). Zdaniem [...]WINB, w związku z tym, że właściciel nie posiada dokumentacji potwierdzającej sprawne i zgodne z przepisami działanie przedmiotowych jednostek zewnętrznych, zaś organ nie był w stanie samodzielnie ocenić ich sprawności (m.in. z uwagi na brak dostępu na dach, na którym się znajdują), całkowicie zasadne jest nałożenie na właściciela obowiązku, o którym mowa w art. 81 c ust. 2 p.b. Wydanie postanowienia w oparciu o ww. przepis w tak ustalonym stanie faktycznym w żadnej mierze nie jest bezpodstawnym przerzuceniem na stronę obowiązku sporządzenia stosownej dokumentacji technicznej. Natomiast zgodnie z art. 61 p.b. "Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Jeżeli zatem właściciel nie posiada stosownych dokumentów potwierdzających prawidłowe funkcjonowanie przedmiotowych jednostek, a jednostki te funkcjonują od 2006 r. i jednocześnie organ nie jest w stanie w ramach własnej działalności dokonać stosownych ocen, koniecznym jest nałożenie na stronę obowiązku sporządzenia określonych protokołów z przeglądu. Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ww. ustawy, ma przede wszystkim charakter dowodowy i z uwagi na ten fakt podejmowane jest z reguły w ramach już toczącego się postępowania przewidzianego w ustawie Prawo budowlane, w określonej sprawie. Wskazał, iż wyjaśnienia przedstawione przez skarżącą spółkę w zażaleniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów i w świetle prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji i w związku z tym organowi temu nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem organu odwoławczego wykonanie przedmiotowej oceny technicznej pozwoli na dokładne ustalenie stanu faktycznego i wydanie w sprawie właściwego rozstrzygnięcia. Skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], znak: [...] złożyła P. Sp. z o.o. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 124 k.p.a. i 123 k.p.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia, w szczególności poprzez brak zawarcia wszystkich elementów koniecznych postanowienia, w szczególności uzasadnienia prawnego, 2. art. 81 c ust. 2 i 83 ust. 1 p.b. przez niewłaściwe zastosowanie i przerzucenie na stronę obowiązku, który jest niewykonalny z racji wskazania, iż jednostki zewnętrzne zamontowane są w stropodachach i nie ma do nich dostępu; 3. art. 6, 9, 10, 8 k.p.a. poprzez brak pouczenia strony o istotnych okolicznościach, niezawiadomienie strony o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów w sprawie. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że spółka nie dysponuje żądanymi dokumentami, bowiem nie istnieje prawny obowiązek do przeprowadzenia przeglądu jednostek aklimatyzacyjnych. Tym samym żądanie organu do przeprowadzenia takiego przeglądu w sytuacji, gdy brak jakichkolwiek przesłanek wskazujących, ze norma hałasu zostały przekroczone, jest żądaniem pozaustawowym i że taki przegląd niesie za sobą znaczne koszty, dlatego też organ może powołać biegłego, a nie przerzucać obowiązek na stronę. Wskazała również, że przepis art. 81 c ust. 2 p.b. ma charakter dowodowy, a zbieranie i ocena dowodów jest proceduralnym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie, stąd "przerzucenie" w trybie art. 81 c ust. 2 p.b. obowiązku dowodowego na stronę postępowania wymaga wyjątkowości sytuacji i rzetelnego uzasadnienia okolicznościami sprawy. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 października 2018 r. II SA/Bk 456/18 skarżąca zauważyła, że przepis ten nie może być nadużywany, a w niniejszej sprawie działanie organu stanowi nadużycie, bowiem nie wiadomo jakie czynności zostały wykonane, że organ przerzucił na stronę obowiązek wykonania czynności. Skarżąca spółka stwierdziła, że dopuszczając dowód z oceny technicznej lub ekspertyzy na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. należy mieć na uwadze szczególne uwarunkowania postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Organy te zatrudniają pracowników posiadających ponadprzeciętną wiedzę z zakresu budownictwa, którzy mogą, co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego. Zdaniem skarżącej, przerzucenie na stronę obowiązku sporządzenia ekspertyzy, bez dokonania ustaleń w ramach własnych kompetencji nie może zostać uznane za prawidłowe. Takie postępowanie może naruszać zasadę zaufania obywateli do organów administracji publicznej, po których działaniu obywatel ma prawo spodziewać się przewidywalności, a także podejmowania kroków mających uzasadnienie w stanie prawnym i faktycznym, prowadzących do sprawnego przeprowadzenia toczącego się postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego siedziba w Gdańsku z dnia 18 lipca 2018 r. II SA/Gd 302/18). Ponadto strona skarżąca wskazała, że nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia zasady zaufania obywateli do organów publicznych nakazując bezzasadnie przeprowadzenie czynności, które jest w stanie samodzielnie wykonać. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpatrując skargę stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że zarówno organ I jak i II instancji w sposób odpowiadający wymogom z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli i w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły ten materiał dowodowy, który był niezbędny do wydania orzeczenia. Za takim stwierdzeniem Sądu przemawia analiza akt sprawy, jak również analiza stanowiska organów obu instancji, zawartego w uzasadnieniach wydanych w sprawie postanowień. Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia. W niniejszym postępowaniu przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...]. Rozpatrując sprawę merytorycznie wskazać należy, że podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 81c ust. 2 p.b., zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 tego przepisu, tj. na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Z brzmienia przytoczonego przepisu wynika, że stanowi on instrument umożliwiający organom (architektoniczno-budowlanym i nadzoru budowlanego) sprawne wykonywanie ich ustawowych zadań określonych przepisami. Postanowienie wydane na podstawie tego przepisu ma charakter dowodowy i takim celom służy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że skorzystanie z uprawnienia określonego w tym przepisie nie może być stosowane dowolnie i bez żadnych ograniczeń. Organ wydający postanowienie o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać istnienie w sprawie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub jakości wykonywanych robót budowlanych bądź stanu technicznego obiektu budowlanego. Zastosowany przez organy przepis art. 82c ust. 2 p.b. wskazuje na trzy kategorie przesłanek nałożenia obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Dotyczą one uzasadnionych wątpliwości organu co do: jakości wyrobów budowlanych, jakości wykonywanych robót budowlanych i stanu technicznego obiektu budowlanego. Zawarte sformułowania "uzasadnione wątpliwości", "ocen technicznych" oraz "ekspertyz", wskazują, że celem organu administracji, nakładającego obowiązek dostarczeni ekspertyzy lub oceny technicznej, jest uzyskanie takich informacji o obiekcie budowlanym, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2617/17). Nie można jednak przepisu tego rozumieć również w ten sposób, że to na organie spoczywa wyłączny ciężar udowodnienia złego stanu obiektu budowlanego i tylko i wyłącznie w takiej sytuacji może on skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 81c ust. 2 p.b. Przepis ten ma bowiem charakter dowodowy, tj. ma dostarczyć materiał, który następnie zostanie wykorzystany w postępowaniu głównym, dotyczącym np. stanu technicznego obiektu i ewentualnych kroków zaradczych. W orzecznictwie podkreśla się, że z uwagi na użycie w art. 81c ust. 2 p.b. nieostrych pojęć "uzasadnione wątpliwości" oraz "odpowiednie ekspertyzy", zarówno określenie zakresu żądanej przez organ oceny technicznej czy ekspertyzy, jak i uzasadnienie podjętych działań w trybie tego, przepisu muszą być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymagają wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10). Skorzystanie z rozwiązania zawartego w powyższym przepisie musi być powodowane uzasadnionymi wątpliwościami, a ponadto organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć. Rozwiązanie to daje organowi uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym. Stosując wspomniany przepis, nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Stąd też organ, wydając postanowienie, obowiązany jest udowodnić, że istnieją uzasadnione wątpliwości, czyli wykazać spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym. Przepis art. 81c ust. 2 p.b. winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2612/17). Postanowienie to ma charakter dowodowy i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego i nie jest orzeczeniem merytorycznym. Postępowanie, w którym jest ono wydawane, jest częścią innego toczącego się przed organem postępowania albo jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wszczęcie. Nałożenie obowiązku dostarczenia stosowej oceny technicznej lub ekspertyzy służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego. Ma ono dostarczyć materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z przepisów do prawa budowlanego i wystarczającego do podjęcia jednej z decyzji przewidzianej przez te przepisy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2012 r. sygn. II OSK 681/11 oraz z dnia 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2106/11). Podstawową kwestią, wymagającą rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, jest zasadność nałożenia na skarżącą obowiązku przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek zewnętrznych zamontowanych na stropodachu. Skarżąca wyraża pogląd, że organ nie podjął wszystkich działań koniecznych dla ustalenia stanu technicznego jednostek klimatyzacyjnych oraz, że mógł wyjaśnić ewentualne wątpliwości co do ich stanu technicznego, bez nakładania na skarżącego obowiązku przedłożenia stosownego protokołu. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, spełnione zostały przesłanki do zastosowania wspomnianego przepisu, a argumentacja skarżącej jest niezasadna. Tytułem wstępu, przypomnieć należy, że określony w skarżonym postanowieniu obowiązek, dotyczy budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w W.. W dniu 3 sierpnia 2018 r., przeprowadzono oględziny obiektu, uzupełnione dokumentacją fotograficzną. Jak wynika z treści protokołu na ścianach zewnętrznych omawianego budynku nie stwierdzono obecności zewnętrznych jednostek klimatyzacyjnych. Obecny podczas wizji pełnomocnik skarżącej poinformował, "że jednostki zewnętrzne chłodnicze obsługujące sklep, zamontowane są na stropodachu budynku i że nie ma dostępu na stropodach. Przeglądy wykonuje firma serwisowa i w razie potrzeby dokumenty dostarczą. Urządzenia te zostały zamontowane w 2006 r. i ich stan nie uległ zmianie". W wykonaniu zobowiązania z dnia 3 września 2018 r. pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 5 października 2018 r. wskazał, "że Spółka nie dysponuje przeglądami jednostek klimatyzacyjnych albowiem takowych się nie przeprowadza". W dniu 21 maja 2019 r. odbyły się ponowne oględziny obiektu, również uzupełnione dokumentacją fotograficzną. Ze sporządzonego z tej czynności protokołu wynika, że z poziomu chodnika klimatyzatory są niewidoczne. W związku z tym, że nikt nie przybył na oględziny nie ustalono, czy zamontowane klimatyzatory na dachu budynku działają zgodnie z obowiązującymi przepisami. W związku z brakiem możliwości oceny przez organ stanu technicznego urządzeń klimatyzacyjnych nałożono na skarżącą P. Sp. z o.o. obowiązek przedłożenia protokołu z przeglądu jednostek zewnętrznych zamontowanych na stropodachu, ze szczególnym uwzględnieniem wydajności i hałasu urządzeń. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że trafnie organ uznał, że skoro, właściciel nie posiada dokumentacji potwierdzającej sprawne i zgodne z przepisami działanie przedmiotowych jednostek zewnętrznych, zaś organ nie był w stanie samodzielnie ocenić ich sprawności (m.in. z uwagi na brak dostępu na dach, na którym się znajdują), całkowicie zasadne jest nałożenie na właściciela obowiązku, o którym mowa w art. 81c ust. 2 p.b. Wydanie postanowienia w oparciu o ww. przepis w tak ustalonym stanie faktycznym w żadnej mierze nie jest bezpodstawnym przerzuceniem na stronę obowiązku sporządzenia stosownej dokumentacji technicznej. Niewątpliwie instalacja klimatyzacji jest elementem wyposażenia technicznego budynków, któremu jest poświęcony rozdział 6 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie ulega również wątpliwości, że zgodnie z art. 61 i nast. P.b. na współwłaścicielach lub zarządcy obiektu spoczywa obowiązek utrzymywania i użytkowania obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywania go w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W przedmiotowej sprawie zostały zgłoszone zastrzeżenia co do funkcjonowania elementów klimatyzacji. Jeżeli zatem właściciel nie posiada stosownych dokumentów potwierdzających prawidłowe funkcjonowanie przedmiotowych jednostek, a jednostki te funkcjonują od 2006 r. i jednocześnie organ nie jest w stanie w ramach własnej działalności dokonać stosownych ocen, koniecznym jest nałożenie na stronę obowiązku sporządzenia określonych protokołów z przeglądu. W związku z tym, że wszystkie powołane wcześniej dowody, były podstawą ustaleń faktycznych poczynionych prze organy dlatego nie jest, zdaniem Sądu, zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 123 oraz art.124 § 3 k.p.a. Organy obu instancji zebrały bowiem konieczny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, który poddały wszechstronnej ocenie. Umożliwiły także stronom czynny udział w postępowaniu. Same również podjęły działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Uzasadnienia ich postanowień, spełniają wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, iż obowiązek organów określony w art. 10 § 1 k.p.a. odnosi się co do zasady do decyzji bądź postanowienia kończącego postępowanie i załatwiającego sprawę administracyjną. Nie można go zatem dowolnie rozciągać na kwestię wydania postanowienia dowodowego, które nie kończy postępowania w sprawie - a takim właśnie jest postanowienie wydawane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1260/17). Wbrew argumentacji przedstawionej w skardze, choć organy nadzoru budowlanego, są oczywiście fachowym pionem administracji publicznej, to nie tylko na tych podmiotach ciąży obowiązek dokonywania ustaleń w przedmiocie ocen stanu technicznego. Art. 81 c ust. 1 wskazuję, że to na uczestniku procesu budowlanego, właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Ponadto wskazać należy, że przepis art. 81c ust. 2 p.b. opiera się na instytucji uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie w jego treści zwrotu "mogą nałożyć". Odnosząc się do argumentacji skarżącego dotyczącej poniesienia kosztów ekspertyzy, wskazać należy, że w orzecznictwie i w doktrynie wskazuje się, że użycie w omawianym przepisie zwrotu "w razie uzasadnionych wątpliwości" oznacza, że jeżeli z treści ocen lub ekspertyz będzie wynikała zbędność ich sporządzenia, osoba zobowiązana do ich dostarczenia będzie mogła dochodzić zwrotu poniesionych wydatków (por. komentarz do art. 81c - R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2006, wyd. II; podobnie: wyrok WSA w Lublinie z 7 marca 2006 r., II SA/Lu 112/06, wyrok w Gorzowie Wielkopolskim z 21 stycznia 2010 r., II SA/Go 933/09). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciu [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło