VII SA/Wa 205/19
WyrokWSA w Warszawie2019-07-18
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska, Grzegorz Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych, opierając się jedynie na fakcie wykonania robót w ramach samowoli budowlanej, bez wykazania uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć na inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej wyłącznie na podstawie stwierdzenia samowoli budowlanej. Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego wymaga wykazania uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót lub stanu technicznego obiektu, które nie mogą być wyjaśnione przez sam organ. Obowiązek dowodowy spoczywa przede wszystkim na organie, a przerzucenie go na stronę jest dopuszczalne tylko w wyjątkowych sytuacjach, uzasadnionych konkretnymi okolicznościami sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), które utrzymało w mocy postanowienie PINB nakazujące inwestorowi (B P) opracowanie oceny technicznej wykonanych robót remontowych przy budynku mieszkalno-usługowym. Inwestor wykonał docieplenie budynku styropianem, co wykraczało poza zakres zgłoszenia i pozwolenia konserwatora zabytków. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów k.p.a. i Prawa budowlanego, w szczególności brak wykazania uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót i stanu technicznego obiektu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi B P na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego B P kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie.
Zaskarżonym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu zażalenia B P na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z dnia [...] września 2018 r., nakazujące mu opracowanie oceny technicznej wykonanych robót budowlanych remontowych przy budynku mieszkalno - usługowym, zlokalizowanym na działce nr ew. [...] na zbiegu ulic [...] i ulicy [...] w [...] w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uzasadniając postanowienie, [...]WINB wyjaśnił, że w związku z pismem D G i T M z [...] lutego 2016 r., PINB przeprowadził w dniu [...] marca 2016r. oględziny na terenie działki o nr ew. [...]w [...], w wyniku których stwierdzono, że na ww. posesji znajduje się budynek mieszkalno - usługowy. Ustalono, że obiekt jest zlokalizowany w strefie ochrony konserwatorskiej oraz wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków. Według oświadczenia T M od grudnia 2014r. do lutego 2016r. B P prowadził roboty budowlane przy ww. budynku polegające na skuciu tynków zewnętrznych. Podczas oględzin nie stwierdzono występowania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia.
W dniu 16 marca 2016r. B P przedłożył PINB dodatkową dokumentację dowodową, w tym kopię decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Nr [...]z dnia [...] września 2014r. zezwalającej jemu oraz X B na prowadzenie prac przy ww. budynku oraz kopię decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] grudnia 2014r., uchylającej decyzję Starosty [...]z dnia [...] października 2014r. wnoszącą sprzeciw do zgłoszenia robót budowlanych przy spornym obiekcie i umarzającej postępowanie organu I instancji.
W dniu [...]lipca 2016r. przeprowadzono kolejne oględziny spornego obiektu, podczas których potwierdzono ustalenia dokonane poprzednio. B P w okresie od 17 maja 2016r. do 9 lipca 2016r. prowadził roboty budowlane polegające na wykonaniu obłożenia płytą styropianową grubości 5 cm ścian zewnętrznych budynku w elewacji wschodniej i północnej do wysokości czwartego okna w elewacji frontowej. Podczas oględzin nie stwierdzono występowania niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia. D G oraz T M oświadczyli, że wykonywane roboty są niezgodne z zakresem zgłoszonych robót oraz bez aktualnego pozwolenia konserwatora zabytków oraz niezgodne z obecnymi wymaganiami termomodernizacyjnymi, a także bez zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, w związku z tym wnieśli o przywrócenie budynku do stanu poprzedniego. D G przy piśmie z dnia 18 lipca 2016r. przesłała dodatkową dokumentację zdjęciową, zaś B P pismem z dnia 7 sierpnia 2016r. oraz z 13 września 2016r. udzielił wyjaśnień w sprawie załączając dodatkowe dokumenty. Ponadto w dniu 26 września 2016r. Starostwo Powiatowe w [...] przekazało organowi I instancji dokumentację dot. zgłoszenia robót remontowych przy spornym obiekcie.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2016r., umorzono w całości postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek D G i T M w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy ww. budynku mieszkalno - usługowym. Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia w ustawowym terminie złożyli D G i T M.
[...]WINB decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję organu wojewódzkiego złożyli D G i T M. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 28.11.2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/17 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
PINB w [...]pismem z dnia [...] lipca 2018 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] Delegatury w [...] o udzielenie odpowiedzi: "Czy zakres prac, na których wykonanie pozwolił [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2014 r., obejmować mógł ułożenie warstwy styropianu o grubości 5 cm w celu wyrównania powierzchni ścian. Jeśli m. decyzja nie zezwalała na ułożenie styropianu o grubości 5 cm w celu wyrównania powierzchni ścian, to czy [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków - w przypadku, gdy powyższe roboty zostały już zakończone - pozytywnie zaopiniuje ich wykonanie?". W dniu 25 lipca 2018 r. do PINB wpłynęła odpowiedź na ww. pismo, z której wynika, iż: "(...) decyzja nr [...] z dnia [...].09.2014 r. na prowadzenie prac remontowych budynku mieszkalno - usługowym przy ul. [...] w [...], nie obejmowało ułożenia warstwy styropianu na elewacji budynku. W przypadku już wykonanych prac, nie ma możliwości ich zaopiniowania ".
PINB pismem z dnia 25 lipca 2018 r. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego i zamiarze wydania decyzji w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy przedmiotowym budynku i poinformował o możliwości zapoznania się z aktami ww. sprawy oraz składania wyjaśnień w ww. zakresie, a następnie postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2018 r. nakazał B P opracowanie oceny technicznej wykonanych robót budowlanych remontowych przy przedmiotowym budynku mieszkalno - usługowym, w [...] w terminie 60 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Zażalenie na ww. postanowienie złożył B P.
[...]WIN wyjaśnił ponadto, że kompetencje organu zażaleniowego obejmują zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, bądź postępowania administracyjnego, jak i wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Zdaniem organu II instancji zaskarżone postanowienie powinno zostać utrzymane w mocy jako odpowiadające przepisom prawa. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Pr. bud., który stanowi regulację określającą tryb żądania przez właściwe organy dostarczenia wymaganych ocen technicznych i ekspertyz. Wymienione uprawnienia umożliwiają zebranie przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego niezbędnego do dokonania porównania stanu faktycznego z wzorcem wynikającym z dyspozycji norm prawa budowlanego i wydanie decyzji mających na celu usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Stosownie do cytowanego przepisu, organ wydający postanowienie o nałożeniu takiego obowiązku musi wykazać, te uzasadnione wątpliwości dotyczące jakości wyrobów budowlanych lub jakości wykonywanych robót budowlanych bądź stanu technicznego obiektu budowlanego.
[...]WINB podkreślił też, że sprawa była już rozpatrywana przez organ II instancji, jak również podlegała ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który ww. wyrokiem uchylił decyzje organów umarzające postępowanie w sprawie i wskazał, że: " (...) W ocenie Sądu decyzja organu II instancji narusza art. 105 § 1 k.p.a., bowiem ustalenia tego organu jak również organu pierwszej instancji wskazują na błędną ocenę stanu faktycznego sprawy poprzez uznanie, iż sprawa jest bezprzedmiotowa. Kwestią zasadniczą w niniejszej sprawie jest to, że budynek podlega ochronie konserwatora z uwagi na to, że został ujęty w gminnej ewidencji zabytków oraz zlokalizowany jest w obrębie układu urbanistycznego Starego Miasta w [...] . Jak wynika ze zgłoszenia inwestor zgłosił prowadzenie robót budowlanych polegających na naprawie tynków i obróbek blacharskich oraz malowaniu ścian zewnętrznych budynku. Na powyższe roboty uzyskał zgodę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...]zezwolił na prowadzenie powyższych prac. Z ustaleń dokonanych przez organy wynika natomiast, że inwestor prowadził również roboty budowlane polegające na dociepleniu budynku. Z akt sprawy nie wynika, aby docieplenie budynku, ujęte w art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, a tak należy zakwalifikować roboty polegające na obłożeniu ścian zewnętrznych styropianem, było poprzedzone zgłoszeniem tych prac do właściwego organu (...) Ponadto, stosownie do art. 29 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, na docieplenie budynku inwestor powinien był uzyskać zgodę konserwatora (...) Tym samym w ocenie Sądu przekroczone zostały granice dokonanego zgłoszenia, a docieplenie wykonane zostało samowolnie. Z tych przyczyn zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania o którym jest mowa u art. 50 i 51 ust. 1 Prawa budowlanego".
Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania, przewidzianego w ustawie Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania.
W ocenie [...]WINB, po przeanalizowaniu zgromadzonego materiału dowodowego, istnieją przesłanki, które uzasadniają nałożenie na właściwy podmiot obowiązku przedłożenia oceny technicznej. Przedmiotowe postępowanie administracyjne prowadzone jest w sprawie robót budowlanych wykonanych przy budynku mieszkalno - usługowym. Jak wynika z pisma [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2018 r. znajdującego się w aktach ww. sprawy pozwolenie na prowadzenie prac remontowych tego budynku nie obejmowało ułożenia warstwy styropianu na elewacji budynku. Wykonania ocieplenia nie obejmowało też zgłoszenie robót budowlanych z dnia [...] sierpnia 2014 r. Tak więc uznać należy, że roboty te zostały wykonane samowolnie. Zdaniem [...]WINB zasadnym było zatem w omawianej sprawie zbadanie jakości wykonanych robót budowlanych i użytych do tych prac wyrobów budowlanych poprzez nałożenie obowiązku sporządzenia oceny technicznej wykonanych prac przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności.
Wyjaśnienia przedstawione przez skarżącego w zażaleniu nie wnoszą natomiast do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji. W ocenie wojewódzkiego organu nadzoru budowlanego organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Wykonanie przedmiotowej oceny technicznej pozwoli na dokładne ustalenie stanu faktycznego i wydanie w sprawie właściwego rozstrzygnięcia.
Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który pismem swego pełnomocnika adw. A B, datowanym na 19 grudnia 2018 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucił naruszenie :
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 81 c ust. 2 Pr. bud. poprzez:
"a) wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na przyjęciu, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do potrzeby sporządzania oceny technicznej wykonanych robot budowlanych remontowych przy budynku mieszkalno - usługowym, zlokalizowanym na działce nr ew. [...] na zbiegu ulic [...]i ulicy [...]w [...] (dalej: "Nieruchomość"), podczas gdy organ nie wskazał na żadne okoliczności związane ze stanem technicznym Nieruchomości, zwłaszcza ścian zewnętrznych budynku na skutek działań czynników atmosferycznych, czy uszkodzeń mechanicznych, jak również okoliczności dotyczące jakości wyrobów budowlanych (płyt styropianowych) i jakości wykonanych robót budowlanych (prac termomodernizacyjnych), w tym istnienia potrzeby ich przeprowadzenia.
b) przerzucenie na stronę skarżącą obowiązku sporządzenia oceny technicznej Nieruchomości, bez dokonania przez organ uprzedniej, szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy i jego wyczerpującego uzasadnienia, w ramach własnych kompetencji organu, w zakresie ustaleń co do sposobu wykonania spornych prac termomodernizacyjnych, czy użytych w tym celu materiałów w postaci płyt styropianowych, jak również samego stanu technicznego budynku pod kątem jego uszkodzeń powierzchniowych (korozyjnych), uzupełnienia ubytków kamienia, czy wymiany zmurszałych cegieł, co skutkowało naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej, po których działaniu Skarżący miał prawo spodziewać się przewidywalności, a także podejmowania kroków mających uzasadnienie w stanie prawnym i faktycznym, prowadzących do sprawnego przeprowadzenia toczącego się postępowania",
2) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81 c ust. 2 Pr. bud. "poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i arbitralne przyjęcie niedające się zweryfikować, że ocena techniczna wykonanych robot budowlanych remontowych przy budynku mieszkalno - usługowym, zlokalizowanym na działce nr ew. [...] na zbiegu ulic [...] i ulicy [...] w [...] jest konieczna z uwagi na zaistnienie uzasadnionych wątpliwości, które wynikałyby z obiektywnych ustaleń organu nadzoru budowalnego";
3) art. 107 § 3 k.p.a. "z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia, z pominięciem: uzasadnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie podstaw do stwierdzenia, że istnieją wątpliwości uzasadniające konieczność pozyskania oceny technicznej Nieruchomości, jak również brak wskazania na własne ustalenia organu w zakresie wykonanych prac termomodernizacyjnych związanych z obłożeniem budynku styropianowymi płytami i tym samym zasadności subsumpcji stanu faktycznego pod normy art. 81 c ust. 2 PrBud, jako podstawy rozstrzygnięcia",
4) 81 a k.p.a. "przez naruszenie nakazu rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony - B P, w sytuacji braku samodzielnego badania przez organ stanu robót budowalnych Nieruchomości i istnienia wątpliwości w tym zakresie, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania jest nakazanie Skarżącemu opracowanie oceny technicznej wykonanych robot budowlanych remontowych przy budynku mieszkalno - usługowym, zlokalizowanym na działce nr ew. [...] na zbiegu ulic [...]i ulicy [...]w [...]".
5) prawa materialnego, w postaci art. 81 c ust. 2 Pr. bud przez:
"a) jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego Nieruchomości powodujące w stosunku do Skarżącego podjęcie procedury nakładającej na niego obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych, w sytuacji gdy organ nie wykazał w sposób precyzyjny uzasadnionych wątpliwości (a więc nie jakichkolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym) co do jakości, czy też stanu technicznego przedmiotowego obiektu, jakości płyt styropianowych, lub samach prac termomodernizacyjnych, a wyłącznie wykazanie powyższego skutkować mogłoby możliwością zastosowania art. 81 c ust. 2 PrBud w niniejszej sprawie.
b) jego błędną wykładnię i przyjęcie, że adresatem zaskarżonego postanowienia w przypadku istniejącego obiektu - Nieruchomości, może być wyłącznie Skarżący - B P, podczas gdy zachodzi konieczności ustalenia aktualnego stanu prawnego dotyczącego Nieruchomości, a co za tym idzie prawidłowego adresata zaskarżonego postanowienia wydanego na podstawie art. 81 c ust. 2 PrBud, bowiem organ nie wyjaśnił na jakiej zasadzie przyjął kto i w jakim zakresie zarządza Nieruchomością w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, lecz ograniczył się do wymienienia podmiotów wchodzących w skład strony rzeczonego postępowania, zaś wybór któregoś z tych podmiotów nie należy do uznania organu, lecz będzie wynikiem postępowania zawisłego przed Sądem Okręgowym w [...] I Wydział Cywilny w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności, prowadzonego pod sygn. akt: [...] ".
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PINB, zawieszenie postępowania "gdyż prowadzenie sprawy i wydanie orzeczenia w sprawie zależy od uprzedniego prawomocnego ustalenia przez Sąd Okręgowy w [...] I Wydział Cywilny (sygn akt: [...] ) podmiotów - właścicieli Nieruchomości, stanowiących prawidłowych adresatów postanowienia wydanego na podstawie art. 81 c ust. 2 PrBud." I zasądzenie kosztów.
Uzasadniając skargę, pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że organ dopuścił się rażącego naruszenia art. 7 k.p.a., bowiem w postępowaniu odwołującym się w swojej konstrukcji do koncepcji prawdy materialnej nie oparł wydanego przez siebie orzeczenia na ustaleniach faktycznych odpowiadających rzeczywistości. Wadliwie ustalił stan faktyczny sprawy przyjmując, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do potrzeby sporządzania oceny technicznej wykonanych robot budowlanych remontowych przy przedmiotowym budynku, podczas gdy organ pominął okoliczności związane ze stanem technicznym nieruchomości, zwłaszcza ścian zewnętrznych budynku na skutek działań czynników atmosferycznych, czy uszkodzeń mechanicznych, jak również okoliczności dotyczące jakości wyrobów budowlanych (płyt styropianowych) i jakości wykonanych robót budowlanych (prac termomodernizacyjnych), w tym istnienia potrzeby ich przeprowadzenia.
Organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania. Zaskarżone postanowienie nie zostało oparte na rzeczywistych, prawidłowo ustalonych, wszechstronnie rozpatrzonych i właściwie ocenionych okolicznościach faktycznych istotnych dla sprawy.
Organ nie zbadał wyczerpująco wszystkich okoliczności faktycznych związanych ze sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (art. 81 c ust. 2 Pr. bud.), zaś przerzucił na stronę skarżącą obowiązek sporządzenia oceny technicznej nieruchomości, bez dokonania uprzedniej, szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy i jego wyczerpującego uzasadnienia, w ramach własnych kompetencji, w zakresie ustaleń co do sposobu wykonania spornych prac termomodernizacyjnych, czy użytych w tym celu materiałów w postaci płyt styropianowych, jak również samego stanu technicznego budynku pod kątem jego uszkodzeń powierzchniowych (korozyjnych), uzupełnienia ubytków kamienia, czy wymiany zmurszałych cegieł.
Powyższe działanie organu skutkowało również naruszeniem zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej, po których działaniu Skarżący miał prawo spodziewać się przewidywalności, a także podejmowania kroków mających uzasadnienie w stanie prawnym i faktycznym, prowadzących do sprawnego przeprowadzenia toczącego się postępowania.
Stosownie do art. 81 c ust. 2 Pr. bud., będącego podstawą prawną zaskarżonego postanowienia, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
W literaturze oraz w bogatym już orzecznictwie sądów administracyjnych na tle stosowania art. 81 c Pr. bud., jednomyślnie jest wskazywane, iż nie jest wystarczające proste stwierdzenie organu, iż są wątpliwości co do jakości wyrobów robót budowlanych lub robót budowlanych czy stanu technicznego obiektu budowlanego, ale konieczne jest wykazanie, że wątpliwości są uzasadnione tzn., że mają charakter kwalifikowany. Wątpliwości takie organ powinien oprzeć na szczegółowej analizie stanu faktycznego sprawy i wyczerpująco ich wystąpienie uzasadnić i powinien mieć na uwadze, że skorzystanie z pomocy rzeczoznawcy winno odnosić się do sytuacji, gdy wiedza pracowników organu nie jest wystarczająca.
Przepis ten ma charakter dowodowy, a zbieranie i ocena dowodów jest proceduralnym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie, stąd przerzucenie obowiązku dowodowego na skarżącego, wymagałoby wyłącznie wyjątkowości sytuacji i rzetelnego uzasadnienia okolicznościami sprawy, co nie miało miejsca w realiach przedmiotowego postępowania.
Art. 81 c ust. 2 Pr. bud. daje uprawnienie do nałożenia przez organ obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc nie jakiekolwiek wątpliwości, ale o charakterze kwalifikowanym. Stąd też organ, wydając postanowienie na podstawie tego przepisu obowiązany był wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości, czyli spełnienie ustawowej przesłanki w danym konkretnym stanie faktycznym, czego nie uczynił.
Ponadto, w ocenie pełnomocnika skarżącego, zaskarżone postanowienie nie czyni zadość wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Na organie spoczywał obowiązek należytego uzasadnienia (faktycznego i prawnego) zaskarżonego postanowienia. Niewyczerpujące i nieprzekonujące wyjaśnienie motywów wydanego rozstrzygnięcia, z pominięciem: uzasadnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia wątpliwości uzasadniających konieczność pozyskania oceny technicznej Nieruchomości, jak również własnych ustaleń organu w zakresie wykonanych prac termomodernizacyjnych związanych z obłożeniem budynku styropianowymi płytami i tym samym zasadności subsumpcji stanu faktycznego pod normy art. 81 c ust. 2 Pr. bud., jako podstawy rozstrzygnięcia - nie może zostać uznane za wyczerpujące dyspozycję art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oceny okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym, w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ orzekający w sprawie naruszył także art. 81 a k.p.a. przez naruszenie nakazu rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony - B P, w sytuacji braku samodzielnego badania przez organ stanu robót budowalnych nieruchomości i istnienia wątpliwości w tym zakresie, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania jest nakazanie skarżącemu opracowanie oceny technicznej wykonanych robot budowlanych remontowych. Niedającymi się usunąć wątpliwościami co do stanu faktycznego mogą być nie tylko braki w zakresie ustaleń faktycznych, a więc okoliczności niewyjaśnione, lecz także nieścisłości czy sprzeczności w zebranym materiale dowodowym. Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony uniemożliwia organowi przyjęcie takiej interpretacji budzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy, która w mniej korzystnym stopniu chroniłaby interes strony niż inna dopuszczalna interpretacja ustalonego stanu dowodowego.
Organ w zupełności pominął okoliczność, że szczególnie istotnym jest, aby skarżący nie poniósł negatywnych konsekwencji nieprecyzyjnego ustalenia przez niego stanu faktycznego w sprawie, albowiem wiążą się one z nałożeniem na niego odpowiednich sankcji, gdyż wynik postępowania oddziałuje bezpośrednio na sferę wolności Skarżącego i odnosi skutek analogiczny do sankcji wynikających z norm o charakterze prawnokarnym.
Organ naruszył art. 81 c ust. 2 Pr. bud. przez jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego nieruchomości powodujące w stosunku do skarżącego podjęcie procedury nakładającej na niego obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych, w sytuacji gdy organ nie wykazał w sposób precyzyjny uzasadnionych wątpliwości (a więc nie jakichkolwiek, lecz o charakterze kwalifikowanym) co do jakości, czy też stanu technicznego przedmiotowego obiektu, jakości płyt styropianowych, lub samach prac termomodernizacyjnych, a wyłącznie wykazanie powyższego skutkować mogłoby możliwością zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie.
Co więcej, organ dokonał również błędnej wykładni art. 81c ust. 2 Pr. bud., bowiem przyjął, że adresatem zaskarżonego postanowienia w przypadku nieruchomości, może być wyłącznie B P, podczas gdy zachodzi konieczności ustalenia aktualnego stanu prawnego dotyczącego nieruchomości, a co za tym idzie prawidłowego adresata zaskarżonego postanowienia. Organ nie wyjaśnił na jakiej zasadzie przyjął kto i w jakim zakresie zarządza nieruchomością w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, lecz ograniczył się do wymienienia podmiotów wchodzących w skład strony rzeczonego postępowania, zaś wybór któregoś z tych podmiotów nie należy do uznania organu, lecz będzie wynikiem postępowania zawisłego przed Sądem Okręgowym w [...] I Wydział Cywilny w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności, prowadzonego pod sygn. akt [...].
Adresatem postanowień przewidzianych w art. 81 c ust. 2 Pr. bud. w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, a stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłącznie uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Przepis ten ma charakter dowodowy i uprawnienie przyznane w tym przepisie organom administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego ma na celu umożliwienie prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w postępowaniu administracyjnym lub w trakcie czynności kontrolnych. Postanowienie wydane w trybie tego przepisu organ może skierować do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Wybór któregoś z tych podmiotów nie należy do uznania organu. Wskazanie podmiotów zobowiązanych do złożenia ekspertyzy o jakiej mowa w art. 81 c ust. 2 Pr. bud. wiąże się przede wszystkim ze sposobem zarządzania nieruchomością wspólną oraz określeniem przedmiotu postępowania, a także przedmiotu objętego zarządem.
Pełnomocnik skarżącego przedstawił też obszernie stanowisko w sprawie konieczności zawieszenia postępowania, z uwagi na zwisły spór przed sadem powszechnym i wskazał, ze "w analizowanym przypadku niniejszej sprawy zachodzi wspomniany wyżej stosunek zależności pomiędzy przedmiotowym postępowaniem a postępowaniem przed toczącym się przed Sądem Okręgowym w [...] I Wydział Cywilny postępowaniem w przedmiocie działu spadku i zniesienia współwłasności, (prowadzonego pod sygn. Akt: [...])".
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Pismem procesowym z dnia 24 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 marca 2019 r. odmówił zawieszenia postępowania, a postanowieniem z 17 czerwca 2019 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami i powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że – jak słusznie zarzucił pełnomocnik skarżącego – jednym z zasadniczych obowiązków organu administracji publicznej jest zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Przepis ten nie wyklucza inicjatywy dowodowej stron, a której mowa w art. 78 § 1 k.p.a., tym niemniej nakłada obowiązek gromadzenia dowodów na organ, a nie na stronę postępowania.
Sytuacja, w której organ zobowiązuje stronę do złożenia określonego dokumentu, który będzie miał charakter dowodowy, a więc pomagający ustalić stan rzeczy w celu wydania rozstrzygnięcia należy do wyjątków w polskim systemie prawa administracyjnego. Bogate w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących działania organów nadzoru budowlanego w zakresie przestrzegania przez podmioty Prawa budowlanego i nakładania w nim na stronę obowiązków dowodowych wyraźnie wskazuje na to, że biorąc pod uwagę profesjonalizm i merytoryczne wyspecjalizowanie tychże organów są one właściwe do dokonywania większości ustaleń we własnym zakresie. Dopiero wówczas, gdy organ nadzoru budowlanego nie jest w stanie we własnym zakresie rozstrzygnąć wątpliwości w zakresie dokonanych rozwiązań budowlanych (np. co do jakości użytych materiałów budowlanych, jakości i sposobu wykonanych robót budowlanych itp.) lub nie ma takich technicznych możliwości, a więc, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 k.p.a.). W ściśle określonych wypadkach, w postępowaniu legalizacyjnym lub naprawczym organ może zobowiązać stronę do uzyskania i przedstawienia takiego dokumentu (por. np. art. 48 ust. 3, 49b ust. 2, 50 ust. 3, Pr. bud.).
Ponadto, jeżeli w toku wykonywanych czynności z zakresu nadzoru budowlanego (określonych w rozdziale 8 Prawa budowlanego) organa nadzoru budowlanego powezmą uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów lub robót budowlanych, stanu technicznego obiektów - wówczas, zgodnie z 81c ust. 2 Pr. bud. mogą nałożyć na uczestników procesu budowlanego, właściciela albo zarządcę obiektu obowiązek dostarczenia w oznaczonym czasie odpowiednich ocen lub ekspertyz, na koszt zobowiązanego. Postanowienie wydawane przez organ w tym celu ma charakter postanowienia dowodowego i może być wydane w każdym etapie postępowania, ale w wypadku wystąpienia wyżej wskazanych przesłanek.
Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 111/17 (CBOSA), art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego powinien mieć zastosowanie tylko w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, czyli takich wątpliwości, które nie mogą być wyjaśnione przez sam organ prowadzący postępowanie. Wątpliwości takie muszą być uzasadnione, co powinna wyjaśniać treść uzasadnienia postanowienia. Natomiast sam fakt wykonania robót w ramach samowoli budowlanej, nie może stanowić samodzielnej i wystarczającej przesłanki nałożenia obowiązków określonych w art. 81 c ust. 2 Pr. bud.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym dominuje podzielany przez tut. Sąd pogląd, że skoro zbieranie i ocena dowodów jest proceduralnym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie, to organ może nałożyć w trybie art. 81 c ust. 2 Pr. bud. taki obowiązek na stronę postępowania tylko w wyjątkowej sytuacji, uzasadnionej wykazanymi okolicznościami sprawy. Wyjątkowość obciążenia strony ustawowym obowiązkiem organu powoduje, że przepis takie działanie umożliwiający nie może być nadużywany (por. np. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 456/18 – CBOSA).
Zarówno organ I, jak i II instancji powoływały się w uzasadnieniach na związanie (art. 153 p.p.s.a.) treścią wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/17. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia [...]WINB, wyrok ten miał przesadzające znaczenie dla nałożenia na skarżącego określonych w postanowieniu organu I instancji obowiązków dowodowych.
Stanowisko takie jest błędne w zakresie dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w ww. wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, Sąd ten bowiem dokonał następującej oceny prawnej oraz zawarł następujące wskazania co do dalszego postępowania organu.
Po pierwsze, Sąd uznał, że kwestia zasadniczą w sprawie jest to, że budynek podlega ochronie konserwatora zabytków z uwagi na to, że został ujęty w gminnej ewidencji zabytków oraz zlokalizowany jest w obrębie układu urbanistycznego Starego Miasta w [...]. Natomiast, co wynika ze zgłoszenia, inwestor zgłosił prowadzenie robót budowlanych polegających na naprawie tynków i obróbek blacharskich oraz malowaniu ścian zewnętrznych budynku. Na powyższe roboty uzyskał zgodę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...]zezwolił na prowadzenie powyższych prac. Tym niemniej, z ustaleń dokonanych przez organy wynikało, że inwestor prowadził również roboty budowlane polegające na dociepleniu budynku. Z akt sprawy nie wynikało, aby docieplenie budynku, ujęte w art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy Prawo budowlane, a tak należy zakwalifikować roboty polegające na obłożeniu ścian zewnętrznych styropianem, było poprzedzone zgłoszeniem tych prac do właściwego organu konserwatorskiego.
Po drugie, stosownie do art. 29 ust. 4 pkt 2 Pr. bud., na docieplenie budynku inwestor powinien był uzyskać zgodę konserwatora. "Celem ochrony konserwatorskiej jest zachowanie w jak najlepszym stanie istniejących jeszcze obiektów budowlanych. Cel ten jest osiągany m.in. poprzez zastosowanie materiałów budowlanych o określonych właściwościach. Z tych przyczyn ustawodawca dla prac przy zabytku zastrzegł konieczność uzyskania uprzedniego pozwolenia na realizację prac. Z akt sprawy wynika, że konserwator zabytków nie był informowany o ociepleniu budynku styropianem. Nie wydawał w związku tym również decyzji w sprawie. Tym samym w ocenie Sądu przekroczone zostały granice dokonanego zgłoszenia, a docieplenie wykonane zostało samowolnie".
W związku z powyższym, po trzecie, "zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania o którym jest mowa w art. 50 i 51 ust. 1 Prawa budowlanego, a w przypadku zakończenia robót postępowania w oparciu o art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego".
Innymi słowy, Sąd w cyt. wyroku zwrócił uwagę na to, że wykonane roboty budowlane wykraczały poza zakres ujęty zgłoszeniem, a ponadto wymagały uzyskania zgody konserwatora zabytków.
Skoro więc Sąd wskazał organowi na konieczność prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 Pr. bud. w kontekście dokonanej oceny prawnej, to należy wyjaśnić, że najważniejszym obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było dokonanie oceny samowoli budowlanej w postaci ocieplenia budynku i możliwości legalizacji tych robót, przede wszystkim w aspekcie braku niezbędnego stanowiska konserwatora zabytków. Taka kontrola organu nadzoru budowlanego powinna być więc poprzedzona zobowiązaniem inwestora do uzyskania wiążącego stanowiska właściwego konserwatora zabytków odnośnie wykonanych przy zabytku robót w postaci ocieplenia styropianem budynku, jako przekraczających uzyskane pozwolenie konserwatorskie. Działania, na które wskazał Sąd w ww. wyroku powinny bowiem zmierzać albo do doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt. 2 Pr. bud.), albo – jeżeli nie będzie to możliwe – do doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego (art. 51 ust. 1 pkt. 1 Pr. bud.).
Jeżeli natomiast organ powziął wątpliwości również co do prawidłowości wykonania robót budowlanych i użytych w tym celu materiałów budowlanych, to w ocenie tut. Sądu, mógł we własnym zakresie i w ramach własnej wiedzy i kompetencji merytorycznych sprawdzić "jakość wyrobów budowlanych użytych w trakcje realizacji inwestycji, jakość wykonanych robót budowlanych remontowych i stan techniczny budynku objętego zakresem robót remontowych". Ani z uzasadnienia postanowienia organu I instancji, ani z uzasadnienia postanowienia [...]WINB nie wynika wniosek przeciwny. Organa nadzoru budowlanego posiadają bowiem wiedzę merytoryczną w zakresie, pozwalającym na powyższe sprawdzenie. Jeżeli natomiast takiej wiedzy nie posiadają – powinny to wyraźnie w uzasadnieniu postanowienia wskazać i wyjaśnić skarżącemu, czemu nakładają na niego obowiązek, leżący zgodnie z art. 84 i art. 84a w ich gestii i kompetencji.
Z akt zaś sprawy nie wynika w żaden sposób, aby skomplikowany charakter robót budowlanych lub użytych materiałów budowlanych powodował, że wyspecjalizowany organ nadzoru budowlanego nie może we własnym zakresie ocenić jakości wykonanego ocieplenia i użytego styropianu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2067, dalej: "u.o.z.") kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami sprawuje wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Tylko te organa są władne do oceny robót budowlanych przy zabytku, w kontekście pozwolenia udzielonego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków decyzją Nr [...]z dnia [...] września 2014 r. i tylko one mogą określić sposób doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem dotyczącym obiektów zabytkowych.
Właściwy konserwator zabytków, po przeprowadzonej kontroli, sporządza protokół, z którego wynika opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku kontroli, w tym ustalonych nieprawidłowości, z uwzględnieniem przyczyn powstania, zakresu i skutków tych nieprawidłowości oraz osób za nie odpowiedzialnych (art. 39 ust. 2 u.o.z.). W zależności od ustaleń kontroli, wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1 u.o.z. (art. 40 ust. 1 u.o.z.) lub odstąpić od wydania zaleceń pokontrolnych i wydać decyzję, o której mowa w art. 43, art. 44 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1, art. 49 ust. 1 lub art. 50 ust. 1 u.o.z. (art. 40 ust. 2 u.o.z.).
Jeżeli natomiast, bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru prace konserwatorskie lub restauratorskie lub roboty budowlane, wówczas wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie (art. 45 ust. 1 u.o.z.).
Organ nadzoru konserwatorskiego władny jest więc zarówno ocenić wykonane przez skarżącego roboty budowlane, jak również – na podstawie tej oceny – umożliwić mu zalegalizowanie wykonanych robót w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez wskazanie ewentualnego sposobu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu. Może również nakazać skarżącemu przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu (wówczas organ nadzoru budowlanego już takiej ewentualnej decyzji wydawać nie musi) albo uznać stosownym orzeczeniem, że nie istnieje potrzeba wydawania decyzji w trybie art. art. 45 ust. 1 u.o.z. (wówczas organ nadzoru budowlanego dokonuje już wyłącznie oceny wykonanych robót budowlanych w aspekcie ustawy Prawo budowlane).
Z przyczyn powyższych, PINB naruszył zarówno art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., jak i art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, a ponadto art. 153 p.p.s.a., niewłaściwie wykonując zalecenia WSA w Warszawie z wyroku z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/17 i błędnie wykładając dokonaną w tym wyroku ocenę prawną. Te same przepisy naruszył [...]WINB poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, naruszając ponadto art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., który pozwala na utrzymanie w mocy, ale prawidłowego orzeczenia organu I instancji.
Wbrew natomiast stanowisku pełnomocnika skarżącego, organa obu instancji prawidłowo uznały skarżącego za adresata orzeczenia, gdyż – co wynika z akt sprawy – w dacie wydawania postanowienia zarówno przez organ I, jak i II instancji, był on inwestorem (uczestnikiem procesu budowlanego) w rozumieniu art. 28 ust. 2 Pr. bud. w zw. z art. 81c ust. 1 Pr. bud., natomiast z akt sprawy nie wynika, aby w drodze postępowania przed sądem powszechnym ustalony został w sposób odmienny inwestor lub właściciel nieruchomości, zabudowanej przedmiotowym budynkiem.
Niezasadnym był również zarzut naruszenia "art. 107 § 3 k.p.a.", gdyż przepis ten miał w tej sprawie tylko odpowiednie zastosowanie (art. 126 k.p.a.). Do uzasadnień postanowień zastosowanie ma bowiem co do zasady art. 124 § 1 i § 2 k.p.a., a te przepisu naruszone nie zostały, gdyż organa obu instancji – choć błędnie – to zamieściły w uzasadnieniach wymagane prawem elementy.
Organ, ponownie rozpoznając sprawę, związany dokonaną przez WSA w Warszawie oceną prawną i wskazaniami, zawartymi w wyroku Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/17 i w wyroku niniejszym, zobowiąże inwestora do uzyskania orzeczenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawie wykonanych robót budowlanych przy przedmiotowym budynku, nieobjętych uzyskanym pozwoleniem tego konserwatora. Ponadto, w związku z wątpliwościami, wyrażonymi w uzasadnieniu postanowienia organu I instancji (powtórzonymi w zaskarżonym postanowieniu), organ dokona we własnym zakresie oceny rodzaju zastosowanych materiałów budowlanych i ich właściwości z uwagi na położenie budynku w strefie ochrony konserwatorskiej, jakości wykonanych robót budowlanych, ustalenia czy wykonane roboty budowlane w tym obłożenie płytami styropianowymi miało na celu zabezpieczenie budynku przed wystąpieniem zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia (odrywanie się luźnych elementów muru) oraz czy wykonane roboty uwzględniające obłożenie płytami styropianowymi wyczerpują przesłanki robót termo modernizacyjnych. W wypadku niemożności dokonania takich ustaleń, obowiązkiem PINB będzie poddające się weryfikacji w postępowaniu odwoławczym (i sądowym) uzasadnienie takiego stanowiska w orzeczeniu nakładającym ewentualne, stosowne obowiązki na inwestora.
W zależności od treści orzeczenia konserwatora zabytków i poczynionych przez organ ustaleń w zakresie prawidłowości wykonanych robót budowlanych i użytych materiałów budowlanych, organ rozstrzygnie sprawę merytorycznie w sposób wynikający z art. 51 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 Pr. bud..
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800), zasądzając od organu zwrot uiszczonego wpisu oraz kosztów adwokackich.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło