VII SA/Wa 2053/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Elżbieta Granatowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. B. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r., znak [...] w przedmiocie skreślenia budynku z rejestru zabytków postanawia: odrzucić skargę. W dniu 29 września 2021 r. W. B. wniósł skargę na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r., znak [...], którą organ orzekł o skreśleniu z rejestru zabytków kamienicy przy ul. K. w Ł. wpisanej wraz z oficynami do tego rejestru pod numerem [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2013 r., znak: [...]. W treści skargi wskazał, że jako społeczny opiekun zabytków oraz konserwator zabytków z uprawnieniami podejmuje działania mające na celu uratowanie zabytku, który w jego ocenie mógł zostać celowo doprowadzony do obecnego stanu. Do skargi załączył zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa z 11 czerwca 2013 r. i 6 lipca 2021 r. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżący nie był stroną tego postępowania i nie posiada przymiotu strony. W toku postępowania nie była dopuszczona do udziału żadna organizacja społeczna na prawach strony. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 października 2021 r. skarżący został wezwany – pismem z dnia 13 października 2021 r. – do wykazania interesu prawnego uprawniającego go do złożenia skargi na przedmiotową decyzję. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia 19 października 2021 r. skarżący wskazał, że posiada uprawnienia do prowadzenia prac przy zabytkach. Ochroną zabytków zajmuje się od ponad 10 lat, w szczególności na terenie miasta Ł. Skarżący wskazał, że jest założycielem i Prezesem Stowarzyszenia [...] ([...]) w Ł. (nr KRS [...]), które w swoim statucie ma zadania związane m.in. z ochroną zabytków. W ocenie skarżącego, jego interes prawny w tej sprawie wynika z art. 5 Konstytucji RP, który gwarantuje ochronę dziedzictwa narodowego. Skarżący wskazał, że wnioskiem z dnia 6 lipca 2021 r. skierowanym do Prokuratora Generalnego oraz Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu zgłosił swój udział w postępowaniu, które zostało zakończone zaskarżoną decyzją. W wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 29 października 2021 r. skarżący został wezwany - w związku z treścią pisma z dnia 19 października 2021 r. i załączoną informacją z KRS - do sprecyzowania w terminie 7 dni czy skargę na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r. wniósł w imieniu własnym czy działając w imieniu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. jako jego Prezes (nr [...]) pod rygorem uznania, że skarga została wniesiona osobiście. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu (zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a.) drogą elektroniczną w dniu 3 listopada 2021 r. (k.66-67). Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z § 2 tego przepisu wynika z kolei, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Pod pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., rozumie się istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem. Związek ten wynika w przeważającej większości z przepisów administracyjnego prawa materialnego, ale także procesowego lub ustrojowego, gdzie musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonego aktu lub podjęcia określonej czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. Ze skargą do sądu administracyjnego może wystąpić podmiot, który wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną i normą prawa materialnego, procesowego lub ustrojowego (por. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis Warszawa 2009, s. 275, uzasadnienie uchwały NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005 Nr 4, poz. 62). W konsekwencji, postępowanie sądowoadministracyjne może być prowadzone, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast oczywisty brak legitymacji do wniesienia skargi jest podstawą do jej odrzucenia. W orzecznictwie wskazuje się, że osoba, która nie ma (nie wykaże) interesu prawnego w wyżej określonym znaczeniu, nie może więc skutecznie prawnie żądać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga wniesiona przez taką osobę podlega odrzuceniu. Jeżeli natomiast brak takiego interesu prawnego zostanie stwierdzony w toku postępowania sądowego, wówczas sąd skargę oddala (tak też uchwała NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04, ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 62). W celu jednoznacznego ustalenia podmiotu wnoszącego skargę w tej sprawie, w związku z treścią pisma skarżącego z dnia 19 października 2021 r., w którym wskazał że jest założycielem i Prezesem Stowarzyszenia [...] ([...]) w Ł. (nr KRS [...]), które w swoim statucie ma zadania związane m.in. z ochroną zabytków, skarżący został wezwany do sprecyzowania w terminie 7 dni czy skargę na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r. wniósł w imieniu własnym czy działając w imieniu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Ł. jako jego Prezes (nr KRS [...]) pod rygorem uznania, że skarga została wniesiona osobiście. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu drogą elektroniczną (zgodnie z art. 74a § 1 pkt 1 p.p.s.a.) w dniu 3 listopada 2021 r. (k.66-67). Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie. W związku z powyższym, Sąd uznał, że skarga została wniesiona przez W. B. osobiście i dokonał oceny czy skarżący posiada interes wynikający z przepisów prawa, który uprawniałby go do wniesienia skargi na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] września 2021 r. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Jedyną stroną tego postępowania było Miasto Ł., będące właścicielem kamienicy przy ul. K. w Ł. Jak wskazał skarżący w skardze oraz piśmie z dnia 19 października 2021 r., jest on specjalistą z zakresu ochrony zabytków, posiada uprawnienia do prowadzenia prac przy zabytkach. Ochroną zabytków zajmuje się od ponad 10 lat, w szczególności na terenie miasta Ł., działając w interesie społecznym. W ocenie skarżącego, jego interes prawny w tej sprawie wynika z art. 5 Konstytucji RP, który gwarantuje ochronę dziedzictwa narodowego. Skarżący wskazał, że wnioskiem z dnia 6 lipca 2021 r. skierowanym do Prokuratora Generalnego oraz Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu zgłosił swój udział w postępowaniu, które zostało zakończone zaskarżoną decyzją. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest skreślenie z rejestru zabytków kamienicy przy ul. K. w Ł. wpisanej wraz z oficynami do tego rejestru pod numerem [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2013 r. W tego typu sprawach, podobnie jak w sprawie o wpis nieruchomości do rejestru zabytków stronami są co do zasady podmioty, którym przysługuje prawo własności (użytkowania wieczystego) do nieruchomości, której dotyczy wpis lub skreślenie z rejestru. Z twierdzeń skarżącego nie wynika, aby posiadał jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek. Swój interes prawny skarżący wywodzi z faktu, iż podejmował działania interwencyjne mające na celu niedopuszczenie do wydania decyzji o skreśleniu kamienicy przy ul. K. w Ł. z rejestru zabytków poprzez złożenie zawiadomień do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z dnia 11 czerwca 2013 r. i 6 lipca 2021 r. W aktach sprawy znajduje się również wydruk korespondencji e-mail W. B. skierowanej do Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 6 lipca 2021 r. dotyczącej podejrzenia popełnienia przestępstwa w tej sprawie. Tego typu działania nie stanowią źródła interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej decyzji w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., mogą świadczyć ewentualnie o posiadaniu interesu faktycznego, który w świetle tego przepisu nie uprawnia do złożenia skargi do sądu administracyjnego na przedmiotową decyzję. W ocenie Sądu, źródłem interesu prawnego skarżącego w tej sprawie nie jest także art. 5 Konstytucji RP, który stanowi, iż Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. W literaturze wskazuje się, że artykuł 5 Konstytucji określa podstawowe cele Rzeczypospolitej. Sformułowane zostały one w postaci zasad o charakterze programowym. Wskazują kierunki działania państwa, nie określają jednak środków i sposobów ich realizacji. W art. 5 ustrojodawca nakłada na wszystkie organy władzy publicznej obowiązek realizacji wskazanych celów. Ustalenie treści tego obowiązku nie jest możliwe wyłącznie w oparciu o tekst art. 5 (por. P. Tuleja [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II pod red. P. Tulei, Lex/el 2021). Zatem przepis ten nie może stanowić źródła interesu prawnego skarżącego w tej sprawie. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że obywatelska troska o ochronę zabytków jest działaniem zasługującym na uznanie, jednak podejmowane przez skarżącego działania nie są związane z ochroną jego własnego interesu prawnego, lecz stanowią działania w interesie społecznym. W tej sprawie jednak żadna organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym ani nie wniosła skargi. Tylko posiadanie przez skarżącego legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. i interesu prawnego uprawniałoby go do skutecznego domagania się kontroli zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny, lecz podane przez skarżącego okoliczności w sposób oczywisty wskazują, że nie posiada on interesu wynikającego z przepisów prawa, lecz działa wyłącznie w interesie społecznym, co skutkować musi odrzuceniem jego skargi. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. odrzucił skargę.