VII SA/Wa 2089/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia w prawach członka okręgowej izby architektów I. uchyla zaskarżoną uchwałę, II. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowej Rady Izby Architektów na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Krajowa Rada Izby Architektów uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], działając na podstawie art. 40 ust. 2 w zw. z art. 33 pkt 15 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5 poz. 42 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymała w mocy uchwałę [...] Okręgowej Rady Izby Architektów z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], w sprawie wpisu na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów mgr inż. arch. A. S. w zaskarżonej części tj. § 2 dotyczącej wykonania w stosunku do mgr inż. arch. A. S., po wpisaniu go na listę członków [...] Okręgowej Rady Izby Architektów, kary orzeczonej prawomocnym orzeczeniem [...] Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. akt [...], poprzez zawieszenie w prawach członka Izby na okres jednego roku i pięciu miesięcy, licząc od dnia uprawomocnienia się uchwały [...] Okręgowej Rady Izby Architektów, do czasu jej wykonania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2007 r. [...] Okręgowa Rada Izby Architektów podjęła uchwałę nr [...], na wniosek mgr inż. arch. A. S. w sprawie skreślenia go z listy członków [...] Okręgowej Izby Architektów (zwana dalej również - [...] OIA) . Dnia [...] lipca 2007 r. arch. A. S. skierował do Krajowej Rady Izby Architektów odwołanie od uchwały nr [...] [...] Okręgowej Rady Izby Architektów. Krajowa Rada Izby Architektów (zwana dalej również - KRIA) uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. utrzymała w mocy uchwałę [...]Okręgowej Rady Izby Architektów z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie skreślenia mgr inż. arch. A. S. z listy członków [...] Okręgowej Izby Architektów. W uzasadnieniu w/w uchwały KRIA podniosła, że uchwała [...] OIA nr [...] nie została podjęta w sprzeczności z prawem lub uchwałami i regulaminami wydanymi na podstawie ustawy o samorządach zawodowych architektów (...), a tylko w takich wypadkach Krajowa Rada Izby Architektów ma możliwość uchylenia jakiejkolwiek uchwały okręgowej rady izby architektów. Jednocześnie KRIA pouczyła mgr inż. arch. A. S., że może wystąpić z wnioskiem o ponowny wpis na listę członków okręgowej izby. Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] Okręgowa Rada Izby Architektów na wniosek mgr inż. arch. A. S. ponownie wpisała go na listę członków [...] OIA. Jednocześnie jak wynika z § 2 ww. uchwały przystąpiła do wykonania w stosunku do mgr inż. arch. A. S. kary orzeczonej prawomocnym orzeczeniem [...] Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. akt [...] - w części niewykonanej tj. zawieszenia go w prawach członka Izby na okres jednego roku i pięciu miesięcy, licząc od dnia uprawomocnienia się uchwały, do czasu wykonania kary. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. mgr inż. arch. A. S. zwrócił się do Rady [...] OIA o uchylenie uchwały nr [...] w części § 2, a w przypadku odmowy o potraktowanie jego pisma jako odwołania do Krajowej Rady Izby Architektów. Krajowa Rada Izby Architektów wskazała, że [...] Okręgowy Sąd Dyscyplinarny orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. akt [...] wymierzył obwinionemu arch. A. S. karę zawieszenia w prawach członka Izby na okres dwóch lat. Rada [...] zarządziła wykonanie kary zawieszenia ustalając jej początek na dzień 13 marca 2007 r., a termin zakończenia na dzień 12 marca 2009 r. W dniu 13 października 2007 r. uprawomocniła się uchwała Rady [...] OIA nr [...] w sprawie skreślenia mgr inż. arch. A. S. z listy członków [...] Okręgowej Izby Architektów ([...] OIA) na jego wniosek. W wyniku złożenia przez arch. A. S. wniosku z dnia [...] lutego 2009 r. - [...] Okręgowa Rada Izby Architektów uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. ponownie wpisała go na listę członków Izby. Organ stwierdził, że mgr inż. arch. A. S. w okresie od 14 października 2007 r. do 1 kwietnia 2009 r. na własne życzenie nie był członkiem Izby. Krajowa Rada Izby Architektów przywołała przepis § 43 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz.U. z 2002 r. Nr 194, poz. 1635), zgodnie z którym, wykonanie kary zawieszenia w prawach członka izby należy do obowiązków okręgowej rady izby oraz stwierdziła, że Rada [...]OIA zgodnie z w/w przepisem zarządziła wykonanie orzeczonej kary, zawiadomiła o tym fakcie obwinionego, pokrzywdzonego oraz Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Krajowa Rada zauważyła, że wykonanie kary w pełnym wymiarze okazało się niemożliwe wobec skreślenia arch. A. S. z listy członków [...]OIA - na jego wniosek i braku podstaw prawnych do odmowy uwzględnienia jego wniosku w tym przedmiocie. Bowiem przynależność architektów do samorządu zawodowego ma charakter dobrowolny, a przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5 poz. 42 ze zm.), nie przewidują możliwości odmowy przez okręgową radę izby skreślenia architekta z listy jej członków, jeżeli o to wnosi. W ocenie KRIA z przedstawionego stanu faktycznego należało wywieść, że w dniu 14 października 2007 r. z przyczyn niezależnych od Izby nastąpiła przerwa w wykonaniu kary dyscyplinarnej nałożonej na członka IA mgr inż. arch. A. S. KRIA podkreśliła, że wynikiem orzeczenia w stosunku do członka Izby kary zawieszenia jest czasowa utrata praw określonych w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, pomimo konieczności dalszego wypełniania obowiązków członka Izby. Kara ta ma charakter prewencyjny, dyscyplinujący członków Izby. Zdaniem organu, dobrowolna rezygnacja architekta z członkostwa w Izbie Architektów na okres mniej więcej równy z orzeczonym okresem zawieszenia nie może być traktowana jako wykonanie kary nałożonej orzeczeniem sądu dyscyplinarnego, ponieważ wykreślenie prowadzi nie tylko do utraty wszystkich praw wynikających z członkostwa w Izbie, ale także obowiązków członka Izby. Nie można zatem uznać, że dobrowolna rezygnacja przez architekta z członkostwa w samorządzie zawodowym (skreślenie z listy członków okręgowej izby) wywołała takie same następstwa, jakie miało na celu orzeczenie sądu dyscyplinarnego w przedmiotowej sprawie, ani że cel kary zawieszenia został osiągnięty. Krajowa Rada uznała, że działanie mgr inż. arch. A. S. zmierzało do obejścia obowiązujących regulacji dotyczących odpowiedzialności zawodowej członków Izby, co jedynie potwierdza, że orzeczenie sądu dyscyplinarnego nie przyniosło oczekiwanego skutku, a kara dyscyplinarna nie została w pełni wykonana. Krajowa Rada Izby Architektów przyznała rację odwołującemu, że ani przepisy wyżej wymienionej ustawy, ani przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. nie regulują kwestii odroczenia, przerwy ani zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej. Jednakże, w jej ocenie, pomimo braku regulacji w tym zakresie, należało utrzymać w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. [...] Okręgowej Rady Izby Architektów w zaskarżonej części (§2) ponieważ praktyka, która miała miejsce w przedmiotowej sprawie, w razie jej utrwalenia, mogłaby prowadzić do uniemożliwienia okręgowym izbom architektów skutecznego wykonywania obowiązku wynikającego z przepisu § 43 w/w rozporządzenia oraz skutecznego stosowania przepisów art. 54 ust. 1 pkt 3) oraz art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów. Pominięcie przez ustawodawcę możliwości odmownego rozpoznania wniosku architekta zawieszonego w prawach członka IA o skreślenie go z listy członków, przy jednoczesnym braku regulacji dotyczących odroczenia, przerwy lub zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej, nie może niweczyć celu w/w przepisów. Skargę na powyższą uchwałę Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył arch. A. S., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie § 2 uchwały [...] Okręgowej Rady Izby Architektów i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że o rozstrzygnięciu [...] Sądu DIA w przedmiocie ukarania karą zawieszenia w prawach członka Izby na okres 2 lat oraz o rozstrzygnięciu Rady [...] w przedmiocie zarządzenia wykonania kary w terminie od 13 marca 2007 do dnia 12 marca 2009 r., dowiedział się dopiero z pisma [...] L.dz. [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r., stanowiącego odpowiedź na wniosek z dnia [...] kwietnia 2007 r., o skreślenie z listy członków okręgowej izby. Podniósł, że w związku z otrzymanymi informacjami, skierował wniosek do [...] Sądu DIA o wznowienie postępowania oraz prośbę do [...]IA o uchylenie uchwały w sprawie skreślenia z listy członków okręgowej izby, które to zostały ze względów formalnych załatwione odmownie, zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji przez organa izby. A. S. stwierdził, że po wyczerpaniu drogi odwoławczej odbył wykonanie zasądzonej przez [...] Sąd DIA kary, w terminie zarządzonym przez Radę [...]IA, tj. od 13 marca 2007 r. do dnia 12 marca 2009r. Skarżący wskazał ponadto, że uchwała Rady [...]lA nr [...] w sprawie skreślenia z list członków [...]lA, została podjęta w dniu [...] kwietnia 2007 r. tj. w toku odbywanej od 13 marca 2007 r. kary. W uchwale brak było stanowiska Rady w kwestii równoczesnego ze skreśleniem przerwania wykonywania kary dyscyplinarnej i przedłużenia jej o okres skreślenia, co jednoznacznie oznaczało w praktyce dalszą jej kontynuację. Nadto podniósł, że aktualność i kontynuację kary potwierdziła Rada w pismach skierowanych do niego już po terminie podjęcia Uchwały Rady o skreśleniu z listy członków [...]lA w dniu [...] kwietnia 2007 r.: w piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r., L.dz. [...], w którym zawarto zapis: "W związku z uprawomocnieniem się orzeczenia [...] Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] stycznia 2007 r. Rada [...]lA zarządziła wykonanie orzeczonej wobec Pana kary zawieszenia w prawach członka na okres dwóch lat, określając początek kary na dzień 13 marca 2007r. i jej koniec na dzień 12 marca 2009 r.(...) Jednocześnie [...]IA zawiadamia iż dnia 19 kwietnia 2007 r. na mocy uchwały Rady uwzględniając Pana wniosek, został Pan skreślony z listy członków [...]IA." oraz w piśmie w piśmie z dnia [...] maja 2007 r., L.dz. [...], w kórym zawarto zapis: "W odpowiedzi na Pana pismo z dnia 15 maja 2007r. informujemy, że nie ma podstaw do odstąpienia od egzekwowania prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego. Rada przesłała informację o ukaraniu Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego i pokrzywdzonemu W. F. oraz zarządziła wpis do rejestru ukaranych. Złożony przez Pana wniosek o wznowienie postępowania nie wstrzymuje wykonania prawomocnego orzeczenia." W związku z powyższym skarżący zakwestionował stwierdzenie Krajowej Rady Izby Architektów przedstawione zaskarżonej uchwale, że "w wyniku mojej dobrowolnej rezygnacji z członkowstwa w Izbie nastąpiła przerwa w wykonaniu kary dyscyplinarnej". oraz, że "dobrowolna rezygnacja z członkowstwa w Izbie na okres mniej więcej równy z orzeczonym okresem zawieszenia, prowadząca do utraty wszystkich praw i obowiązków członka, nie może być traktowana jako wykonanie nałożonej kary dyscyplinarnej". Zakwestionował również, jako sprzeczne z prawem: wszystkie sprecyzowane bez podstawy prawnej stwierdzenia KRIA o odroczeniu, przerywaniu czy zawieszaniu orzeczonej kary dyscyplinarnej i budowane na takiej podstawie dalsze ustalenia. Stwierdził, że zasądzona kar została odbyta z nawiązką i trwa do dziś przedłużana przez bezpodstawne, biurokratyczne decyzje organów Izby oraz, że nie było żadnej próby obejścia obowiązujących regulacji prawnych, nie wystąpiła żadna sugerowana szkodliwa praktyka, która pozwoliłaby ominąć odpowiedzialność i mogłaby stanowić precedens uniemożliwiający Izbom egzekwowanie nałożonych kar. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej uchwale i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z poźn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) . Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż zostały w niej podane. W ocenie Sądu, zaskarżona uchwała Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Na wstępie Sąd uznał za konieczne odniesienie się do kwestii dotyczącej wykonywania przez organy samorządu zawodowego kary orzeczonej prawomocnym orzeczeniem sądu dyscyplinarnego w przedmiocie zawieszenia w prawach członka izby. Zgodnie z art. 54 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5 poz. 42 ze zm.), okręgowy sąd dyscyplinarny w sprawach dyscyplinarnych może orzec karę zawieszenia, na okres dwóch lat, w prawach członka izby. Natomiast zgodnie z dyspozycją § 43 ust. 2 Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. Nr 194, poz. 1635), karę zawieszenia w prawach członka izby wykonuje okręgowa rada izby, ustalając na podstawie prawomocnego orzeczenia początek i koniec kary. Redakcja wyżej wskazanych przepisów prowadzi do logicznego wniosku, że orzeczenie kary zawieszenia w prawach członka i wykonanie tej kary, może być nałożone jedynie na członka izby, a więc osobę, która nie została prawomocnie skreślona z listy członków okręgowej izby. W rozpatrywanym przypadku, prawomocnym orzeczeniem [...]Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] stycznia 2007 r. wydanym w sprawie sygn. [...], arch. A. S. została wymierzona kara zawieszenia w prawach członka izby na okres dwóch lat. Rada [...] OIA zarządziła wykonanie kary, ustalając jej początek na dzień 13 marca 2007 r. a termin zakończenia na dzień 12 marca 2009 r. O okresie wykonania kary poinformowano arch. A. S. pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r., znak: L.dz [...]. Na skutek wniosku arch. A. S. o skreślenie z listy członków Izby, [...] Okręgowa Rada Archoteków uchwałą z dnia [...] kwietna 2007 r., nr [...] skreśliła arch. A. S. z listy członków Izby. Uchwała ta utrzymana została w mocy uchwałą Krajowej Rady Izby Architektów z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], która uprawomocniła się w dniu 13 października 2007 r. W związku z powyższym, orzeczoną karę można uznać za wykonaną jedynie w wymiarze siedmiu miesięcy tj. od dnia 13 marca 2007 do dnia 13 października 2007 r., czyli do czasu prawomocnego skreślenia z listy członków Izby. W dniu 3 lutego 2009 r. arch. A. S. złożył ponowny wniosek o wpis na listę członków [...] Okręgowej Izby Architektów. Należy zgodzić się z argumentacją skarżącego i organu, że ani przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. z 2001 r. Nr 5 poz. 42 ze zm.), ani przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. Nr 194, poz. 1635), nie regulują kwestii odroczenia, przerwy, czy też zawieszenia wykonania kary dyscyplinarnej. Jednakże pomimo braku regulacji w tym zakresie należy uznać, że w wypadku ponownego wpisu na listę członków izby, powinna "odżyć" kara i jej wykonanie, w stosownym wymiarze, z uwzględnieniem kary już odbytej. W przeciwnym bądź razie prowadziłoby to do niebezpiecznej praktyki, która polegałaby na tym, że członkowie Izby występowaliby z wnioskiem o skreślenie z listy członków, aby uniknąć wykonania kary, a następnie wpisywaliby się ponownie z "czystym kontem". Niweczyłoby to sens karania członków izby, i czyniło przepisy martwymi. Przechodząc zaś do badania legalności podjętego przez Krajową Radę Izby Architektów rozstrzygnięcia wskazać należy, że granice postępowania odwoławczego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Uwadze organu odwoławczego, uszło, że zgodnie z dyspozycją § 43 ust. 2 Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. Nr 194, poz. 1635), karę zwieszenia w prawach członka izby wykonuje okręgowa rada izby, ustalając na podstawie prawomocnego orzeczenia początek i koniec kary. [...] Okręgowa Izba Architektów uchwałą z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], zawiesiła arch. A. S. w prawach członka [...] OIA na okres jednego roku i pięciu miesięcy, liczony od dnia uprawomocnienia się uchwały, do czasu wykonania kary orzeczonej prawomocnym orzeczeniem [...] Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] stycznia 2007 r., sygn. [...]. Rozstrzygnięcie organu I instancji sugeruje, że została nałożona na skarżącego nowa kara, do takiego twierdzenia uprawnia użyty zwrot wskazujący, że się "zawiesza mgr inż. A. S. w prawach członka [...] OIA, na okres jednego roku i pięciu miesięcy, liczony od dnia uprawomocnienia się uchwały, do czasu wykonania kary orzeczonej prawomocnym orzeczeniem [...] Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] stycznia 2007 r. sygn. [...]". Zgodnie z powołanym powyżej przepisem § 43 ust. 2 Rozporządzenia, organ mógł jedynie wykonać karę zawieszenia orzeczoną przez sąd dyscyplinarny, poprzez ustalenie początku i końca kary, z uwzględnieniem okresu już odbytej kary. Nie mógł natomiast, jak to uczynił, orzec o nałożeniu dodatkowej kary, do tego nie był uprawniony. Ponownie rozpatrując sprawę Krajowa Rada Izby Architektów weźmie pod uwagę wskazane wyżej okoliczności i wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.