VII SA/Wa 2090/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [....] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić S. K. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w 80%. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek skarżącego – S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w 80%. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący posiada dom o powierzchni 70 m2. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo razem z żoną, która jest emerytką. Skarżący oświadczył, że otrzymuje rentę w kwocie 951,07 zł. Pismem z dnia 24 listopada 2014 r., na podstawie art. 255 ustawy, wezwano skarżącego do wskazania wysokości otrzymywanej przez jego żonę emerytury oraz do wskazania wysokości miesięcznych wydatków (w tym związanych z utrzymaniem domu). W odpowiedzi na pismo skarżący wskazał, że ponosi następujące miesięczne wydatki: opłatę za wodę i ścieki – ok. 100 zł, za energię elektryczną – ok. 200 zł, za gaz – około 300 zł (a w okresie zimowym około 900 zł), na leki – ok. 150 zł, na podatki – ok. 50 zł. Skarżący nie wskazał jednak wysokości emerytury żony. Oświadczył w tym zakresie, że wysokość emerytury żony nie jest mu znana, ponieważ to go nie interesuje. Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w 80%. Skarżący, w ustawowym terminie, złożył do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 31 grudnia 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, że postanowienie jest krzywdzące i niezgodne z prawem. Dodał, że wysokość emerytury żony nie jest mu znana. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w 80%. W ocenie Sądu z przedstawionego przez skarżącego opisu stanu majątkowego nie wynika, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżący wraz z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Skarżący posiada dom o powierzchni 70 m2. Oświadczył, że otrzymuje rentę w kwocie 951,07 zł. Podał, że ponosi następujące miesięczne wydatki: opłatę za wodę i ścieki – ok. 100 zł, za energię elektryczną – ok. 200 zł, za gaz – około 300 zł (a w okresie zimowym około 900 zł), na leki – ok. 150 zł, na podatki – ok. 50 zł. Sąd jednak zauważa, że, pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący nie wskazał jednak wysokości emerytury żony, podał jedynie, że jest emerytką. Oświadczył w tym zakresie, że wysokość emerytury żony nie jest mu znana, ponieważ to go nie interesuje. Wskazać należy, że brak informacji o wysokości dochodów osiąganych przez wszystkie osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym nie pozwala na ocenę na jakim poziomie kształtują się możliwości finansowe skarżącego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, że skarżący nie wykazał by spełniał ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.