VII SA/Wa 2091/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej kpa, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia J. S. - utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta [...]z dnia [...]czerwca 2013 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek J. S. w sprawie zalewania wodą pośniegową i podeszczową piwnic budynku przy ul. [...]w [...]należącego do [...]Spółdzielni Mieszkaniowej. Organ przytoczył art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie [...]WlNB organ I instancji trafnie zauważył, że zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 16 września 1982r. o prawie spółdzielczym zarząd kieruje działalnością spółdzielni oraz reprezentuje ją na zewnątrz, Przytoczył art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i stwierdził, że obowiązki wynikające z decyzji wydanej na podstawie przepisów dotyczących utrzymania obiektów w odpowiednim stanie technicznym, mogą być nakładane na właścicieli lub zarządców obiektów budowlanych, a w przypadku obiektów w zasobach spółdzielni mieszkaniowych – na spółdzielnie. Podał, że J. S. swój interes prawny wywodził z art. 200 k.c. i z faktu, że w ww. budynku znajdują się także lokale o odrębnej własności. Wnioskodawca zajmuje lokal nr [...]w tym budynku. Organ uznał, że J. S., nawet w przypadku własności lokalu, mógłby działać tylko za pośrednictwem zarządu spółdzielni. Ponadto zwrócił uwagę, iż obiektem budowlanym jest budynek, a poszczególne lokale są jego częścią. Skoro przedmiotem postępowania może być obiekt rozumiany jako całość, to stroną postępowania winna być Spółdzielnia Mieszkaniowa jako zarządca całego obiektu. Wskazał, że organ powiatowy podjął czynności w celu sprawdzenia ww. okoliczności, co nie wyklucza wszczęcia postępowania z urzędu. Skargę na powyższe postanowienie złożył J. S. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia przyznanie przymiotu strony uznanie, że w związku z notarialnie potwierdzonym prawem do lokalu i współwłasnością nieruchomości gruntowej, na której usytuowany jest ww. budynek skarżący ma interes prawny i prawo występowania w sprawach związanych z nieruchomością oraz prawo wypełniania art. 200 Kc; przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia w celu: a) wydania decyzji określającej zagrożenie wewnętrznego środowiska budynku wynikające z faktu napływania do piwnic wody podeszczowej i pośniegowej, b) podjęcia czynności zapobiegających dalszemu napływowi wód pośniegowych i podeszczowych do budynku, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. pozbawienie go przymiotu strony i zakwestionowanie interesu prawnego, 2. naruszenie przepisów k,p.a. przez obejście wszelkich czynności niezbędnych do wnikliwego, dokładnego rozpoznania stanu faktycznego i prawnego budynku i następnie określenia jego praw wynikających z współwłasności, 3. naruszenie art. 66 Prawa budowlanego, 4. naruszenie konstytucyjnych praw wolności i gwarantowanych prawnie potwierdzonych przez akt notarialny praw własności, 5. wydanie postanowienia charakteryzującego się obejściem prawdy obiektywnej. Skarżący podniósł, że wniosek dotyczący zagrożenia sanitarno- epidemiologicznego budynku, zgłoszony do [...]Powiatowego Inspektora Nadzoru Sanitarnego, został sprowadzony do reprezentacji Spółdzielni na zewnątrz, przy zupełnym zaniechaniu rozpatrzenia obowiązków Spółdzielni wynikających z art. 62 ust. 1 i 1 a Prawa budowlanego. Wskazał, że konsekwencje materialne i zdrowotne z powodu degradacji budynku spowodowane permanentną wilgocią i działaniem grzyba będzie ponosił skarżący i pozostali mieszkańcy, a nie zarząd Spółdzielni. Podał, że jest również członkiem: spółdzielni j mieszkaniowej, właścicielem wyodrębnionego lokalu mieszkalnego, współwłaścicielem trzech działek gruntu składających się na nieruchomość wspólną. Za istotne uznał nie to, kto ma kompetencję do reprezentacji na zewnątrz, ale kto jest właścicielem i użytkownikiem nieruchomości oraz kto. ponosi koszty eksploatacji budynku i musi egzystować w istniejących warunkach. Ponadto ochrona prywatnego mienia ruchomego znajdującego się w piwnicach przed zalewaniem nie należy do zarządu Spółdzielni, gdyż w tej kwestii ten interes prawny przysługuje skarżącemu jako właścicielowi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa. W świetle powołanych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem organy z naruszeniem art. 61 a § 1 kpa odmówiły wszczęcia - na wniosek J. S. – postępowania w sprawie zalewania piwnic w ww. budynku. Z akt sprawy wynika, że zarząd w ww. budynku sprawuje [...]Spółdzielnia Mieszkaniowa w [...]. Zaznaczyć zatem trzeba, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.) choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio. Innymi słowy, po ustanowieniu odrębnej własności pierwszego lokalu w budynku należącym uprzednio w całości do spółdzielni mieszkaniowej, zarząd - co do zasady - sprawuje spółdzielnią mieszkaniowa. W art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ograniczono stosowanie poprzez wyłączenie przepisów rozdziału 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, pt. "Zarząd nieruchomością wspólną" z ww. zastrzeżeniem. Zgodnie zaś z art. 48 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze zarząd kieruje działalnością spółdzielni i reprezentuje ją na zewnątrz. Ponieważ do zarządzania przez spółdzielnię mieszkaniową zastosowanie będą miały procedury spółdzielcze należy przyjąć, że spółdzielni mieszkaniowej sprawującej zarząd, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, także przysługuje prawo reprezentowania właścicieli odrębnych lokali na zewnątrz. Tym samym jest ona uprawniona do reprezentowania na zewnątrz wszystkich właścicieli lokali stanowiących odrębny przedmiot własności niezależnie od tego, czy są oni członkami Spółdzielni, czy też nie. Jednak zasada ta, nie wyklucza możliwości uznania właściciela wyodrębnionego lokalu za stronę postępowania. Może to mieć miejsce wówczas, gdy wykaże on własny indywidualny interes prawny. Zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 9 k.p.a. obowiązkiem organów jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w postępowaniu. Organy zobligowane są do czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem ww. zasad. Na żadnym etapie postępowania skarżący nie został bowiem wezwany do wykazania, czy posiada interes prawny w domaganiu się wszczęcia postępowania nadzorczego. Stosownych czynności nie podjęły również organy, .zwłaszcza organ odwoławczy, który w zażaleniu został poinformowany, że skarżący jest właścicielem wyodrębnionego lokalu w przedmiotowym budynku. Tymczasem do akt sądowych, J. S. złożył zawiadomienie z dnia [...]stycznia 2012r. o dokonaniu wpisu księdze wieczystej [...]umowy przeniesienia własności lokalu mieszkalnego oraz akt notarialny z dnia [...]grudnia 2011r. rep. [...]dot. umowy przeniesienia własności lokalu mieszkalnego nr [...]w ww. budynku wraz z przynależną do tego lokalu piwnicą nr [...]o pow. 3,60 m2. Decyzja wydana w przedmiocie zalewania m.in. piwnicy skarżącego, rozstrzygająca o obowiązkach [...]Spółdzielni Mieszkaniowej będzie miała zatem bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki skarżącego. Postępowanie którego wszczęcia i przeprowadzenia domagał się skarżący - wbrew stanowisku organów - dotyczyło jego własnego interesu prawnego. Słuszne okazały się zarzuty skargi dotyczące m.in. naruszenia art. 9 oraz 28 k.p.a. W konsekwencji z naruszeniem art. 61 a § 1 k.p.a. organy odmówiły wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Formalny charakter zaskarżonych rozstrzygnięć wymagał ograniczenia rozważań wyłącznie do badania zasadności podstaw prawnych ich wydania z pominięciem innych kwestii podnoszonych przez skarżących dotyczących meritum sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.