VII SA/Wa 2097/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2007 r. nr : [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia I. przyznać Z.P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 400 zł, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Pismem z dnia 14 marca 2008 r. – data wpływu pisma do Sądu – skarżący Z.P. wniósł sprzeciw od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2008 r. odmawiającego przyznania Z.P. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy w/w postanowienie traci moc, a wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wnioskodawca sprzeciw uzasadnił tym, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, ponadto w jego gospodarstwie domowym zamieszkują cztery osoby utrzymujące się jednej pensji w wysokości 1342,36 zł netto miesięcznie. Prowadzi hodowlę krzewów ozdobnych iglastych, która na razie stanowi jedynie hobby i nie przynosi jeszcze dochodu. Dołączył również wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że obroty na rachunku w przeciągu kilku miesięcy utrzymują się na poziomie ok. 800 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy /por. post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl/. Zwolnienie od kosztów sądowych ma zatem charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od zasady ich ponoszenia przez stronę postępowania. Obejmuje osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową /rzeczywiście ubogie/, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że należy zawsze zwrócić uwagę, czy wnioskodawca wraz z rodziną oprócz stałych dochodów posiada także majątek ruchomy i nieruchomy. Sposób zaś, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Strona, biorąca udział w postępowaniu sądowym, winna więc liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić środki z dochodów uzyskiwanych w dłuższym czasie. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, iż strona powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Ze sprzeciwu wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną utrzymują się z dochodów wysokości 1.342,36 złotych netto miesięcznie. Kwota ta uzyskiwana jest przez małżonkę wnioskodawcy z tytułu wynagrodzenia za pracę. Skarżący zakreślił, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nimi córka i wnuczka. Z informacji podanych przez wnioskodawcę wynika, że prawnym opiekunem 6-cio letniej wnuczki jest córka wnioskodawcy, natomiast wnioskodawca wraz z małżonką pomagają w jej utrzymywaniu. Skarżący wyjaśnił, iż córka jest osobą bezrobotną, jedynie od czasu do czasu pracuje dorywczo /bez wskazania, w jakiej wysokości dochody uzyskuje z prac dorywczych/ i jej dochody nie wystarczają na utrzymanie wnuczki. Wnioskodawca w formularzu wniosku oświadczył, że zajmuje się produkcją rolną na własne potrzeby. Wskazał, że jego dochód wynosi 0,00 złotych. Na potwierdzenie powyższego załączył do wniosku zaświadczenie z urzędu skarbowego. Wnioskodawca zakreślił, że posiada starą oficynę mieszkalną o pow. 50 m ², nieruchomość rolną o pow. 1,97 ha oraz z akt administracyjnych wynika, że wnioskodawca jest inwestorem budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej 228,60 m². w budowie i że buduje go od 1993 roku. Ponadto skarżący podał, że jest właścicielem samochodu dostawczego używanego do produkcji rolnej. Z nadesłanych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca zajmuje się produkcją krzewów ozdobnych iglastych. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że prowadzi ją od niedawna tj. od jesieni 2004r. produkcja nie jest dochodowa. Wyjaśnił, że cykl wyhodowania sadzonki od jej posadzenia w pierwszą doniczkę do uzyskania krzewu nadającego się do handlu mija zazwyczaj 5-7 lat. Zaznaczył, że przez ten okres musi stale inwestować w doniczki, nawozy, opryski itp. Wnioskodawca podkreślił również, że nie zatrudnia na stałe żadnych pracowników i nie prowadzi działalności gospodarczej. Brak podania dokładnych wydatków, jakie ponosi wnioskodawca uniemożliwia obiektywną ocenę jego zdolności finansowych. Wnioskodawca nie wyszczególnił też dokładnie, jakie ponosi stałe wydatki miesięczne (opłaty, media, telefon, podatek, utrzymanie samochodu) oraz jaką kwotę przeznacza na pomoc finansową dla córki i wnuczki. W sposób ogólnikowy wskazał, że opłaty miesięczne – media, podatki, wyżywienie wynoszą średnio 500,00 złotych oraz rata kredytu ok. 300,00 złotych. Wnioskodawca w sprzeciwie nadal wskazuje, iż ma kredyty i pożyczki, załączając jednocześnie plan spłat tylko jednego kredytu. Nadal więc nie wiadomo ile kredytów i pożyczek oraz w jakiej wysokości spłaca skarżący. Wnioskodawca dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości 1342,36 zł, jest zatem w stanie gromadzić środki niezbędne do prowadzenia postępowania sądowego, jednakże utrzymując się z tego dochodu z czteroosobową rodziną nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wniesienie jednorazowej opłaty z tytułu wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 zł, pomniejszonej o 400,00 zł jest w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy. Jest to wydatek, który wnioskodawca może ponieść osiągając wskazany dochód. Podobnie pozostałe koszty sądowe – ewentualne opłaty kancelaryjne – mogące wystąpić w trakcie prowadzenia sprawy są w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawcy. Z tych względów i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji.