VII SA/Wa 2108/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. G. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenie decyzji we wznowionym postępowaniu i umorzenie postępowania administracyjnego postanawia : utrzymać w mocy postanowienie z dnia 21 grudnia 2017 r. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2108/17 wpłynął wniosek A. G. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku wskazano na brak środków i brak osób pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym. W rubryce dotyczącej uzyskiwanych dochodów wnioskodawca wpisał, że ponosi stratę z tytułu działalności. Innych danych w formularzu PPF nie zawarto. W odpowiedzi na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych w formularzu wnioskodawca nadesłał formularz PPF w którym wypełnił jedynie pierwszą stronę, wskazując sąd do którego wniosek skierował, wnioskodawcę z adresem oraz nazwę organu i aktu, którego sprawa dotyczy i złożył podpis. W uzasadnieniu wniosku wskazał zaś tylko, że wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Na wezwanie referendarza wnioskodawca nie nadesłał dokumentów i oświadczeń do których złożenia był wzywany, a które wyjaśniłyby sytuację materialną wnioskodawcy. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2017 r. w sprawie VII SA/Wa 2108/17 odmówiono A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że "w obliczu przedstawionych przez skarżącego okoliczności wydane przez referendarza postanowienie jest krzywdzące i nieuzasadnione. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem referendarza, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych, z formularza wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów, zatem winien być z nich oczywiście zwolniony." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 21 grudnia 2017 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko wobec osób mających trudną sytuację materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 21 grudnia 2017 r. - wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, że wnioskodawca w ogóle nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, ograniczając wypełnienie formularza do wskazania sądu do którego wniosek skierował, wnioskodawcy z adresem, nazwy organu i aktu, którego sprawa dotyczy oraz jego podpisania. W uzasadnieniu wniosku wskazał zaś tylko, że wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie wypełnił w formularzu żadnych rubryk, które odnoszą się do jego sytuacji finansowej. Nie podał jakichkolwiek informacji na temat aktualnego źródła utrzymania, wysokości ponoszonych wydatków, stanu rodzinnego, czy majątku. Wnioskodawca w ogóle nie przedstawił swojej sytuacji materialnej. Za referendarzem przypomnieć należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy. (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05, postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. A zatem, to do strony wnioskującej o uzyskanie prawa pomocy należy wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna rzetelnie i wiarygodnie przedstawić w urzędowym formularzu wszelkie informacje niezbędne do oceny jej sytuacji majątkowej, a także złożyć stosowne dokumenty które wykażą, że sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Na marginesie jeszcze wspomnieć należy, że ze sprzeciwu również nie wynikają żadne dodatkowe informacje mogące wpłynąć na ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.