VII SA/Wa 2115/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Daria Gawlak – Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Machlejd, Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] na podstawie art. 49b ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 156, poz. 1118 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) nakazał J. W. rozbiórkę blaszanego budynku gospodarczego o wymiarach 3 m x 5 m wybudowanego w lipcu 2008 r., na działce przy ul. [...] [...] w T., gm. I., bez zgłoszenia właściwemu organowi. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że w dniu [...] lipca 2008 r. do organu wpłynęło pismo G. D. o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku wybudowanego przez J. W. na działce przy ul. [...] [...] w T., gm. I. W wyniku przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2009 r. oględzin ustalono, że na działce znajduje się budynek gospodarczy, blaszany, o wymiarach 3 m x 5 m, usytuowany w południowej części działki w odległości ok. 0,6 m od ogrodzenia działki G. D. Budynek zrealizowany został, zgodnie z oświadczeniem inwestora J. W. w lipcu 2008 r. Usytuowany jest na podlewce betonowej, ze spadkiem dachu w kierunku działki sąsiada, wewnątrz istnieje utwardzenie z pustaków. Obiekt spełnia wszystkie kryteria z art. 3 ust. 2 oraz z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co zdaniem organu pozwala zakwalifikować go, jako budynek, na wybudowanie, którego zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego koniecznym było dokonanie zgłoszenia, czego inwestor nie uczynił. Przedmiotowy obiekt nie spełnia przesłanek do zastosowania procedury legalizacyjnej na podstawie art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, bowiem odległość 0,6 m od ogrodzenia z działką sąsiednią, narusza i nie spełnia wymogów § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 ze zm., zwanego dalej rozporządzeniem), który dopuszcza sytuowanie budynku w odległości mniejszej niż 3 m od granicy działki budowlanej, lecz nie mniejszej niż 1,5 m w określonych przypadkach. Odległość budynku wynosząca 0, 6 m od ogrodzenia z sąsiednią działką budowlaną jest niedopuszczalna w świetle uregulowań powołanego rozporządzenia. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2009 r. wniosła J. W. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] września 2009 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. W., na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że zgodzić się należy z ustaleniami dokonanymi przez organ pierwszej instancji, iż samowolnie wybudowany blaszany budynek gospodarczy na działce przy ul. [...] [...] w T., gm. I. swoim usytuowaniem narusza przepisy techniczno – budowlane, mówiące o odległości obiektów budowlanych od granicy działki. Z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wynika, że budynki ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych mogą być sytuowane w odległości 3 m od granicy działki, natomiast budynki ze ścianą posiadającą takie otwory należy lokować w odległości 4 m od granicy działki sąsiedniej. Nie zostały spełnione także wymagania § 12 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia, który dopuszcza sytuowanie budynku w odległości 1, 5 m lub bezpośrednio przy granicy w określonych przypadkach. Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowy obiekt nie spełnia przesłanek do poddania go procedurze legalizacyjnej z uwagi na usytuowanie względem południowej granicy działki sąsiedniej w odległości 0,6 m, co powoduje, że zasadne staje się wydanie nakazu jego rozbiórki. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu J. W., że w stosunku do przedmiotowego budynku gospodarczego nie można stosować przepisów dotyczących budynków, gdyż stanowi on obiekt niezwiązany trwale z gruntem, przyjął, że przedmiotowy blaszany budynek gospodarczy stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1b Prawa budowlanego. Nawet przy założeniu, iż jest on obiektem o charakterze tymczasowym, nie można zaliczyć go do eksponatów wystawowych (art. 29 ust. 1 pkt 25 Prawa budowlanego), nie jest też obiektem przeznaczonym do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych (art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego), jak również obiektem tymczasowym przewidzianym do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego). Bez znaczenia pozostaje fakt, czy przedmiotowy garaż jest trwale związany z gruntem, czy też nie. Przez obiekt budowlany w świetle definicji ustawowej zawartej w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego należy, bowiem rozumieć nie tylko budynek, lecz także budowlę stanowiąca całość techniczno – użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Budową jest zaś wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu. Stąd też nawet roboty, polegające na ustawieniu gotowych elementów, czy całego gotowego obiektu w określonym miejscu, są objęte pojęciem budowy w rozumieniu prawa budowlanego, podlegając jego rygorom. Dlatego też postawienie przedmiotowego budynku garażowego wymagało uprzedniego zgłoszenia do właściwego organu. Z uwagi na to, że inwestor nie legitymował się skutecznym zgłoszeniem do właściwego organu, ani w sprawie nie zachodziły okoliczności pozwalające na zalegalizowanie samowolnie wybudowanego blaszanego budynku gospodarczego, należało orzec o nakazie jego rozbiórki. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r. złożyła J. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu kosztów postępowania sądowego. W skardze zarzuciła naruszenie art. 49 b Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędne ich zastosowanie; naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 7 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, jak ustaliły organy obu instancji, że skarżąca wzniosła bez wymaganego prawem wcześniejszego zgłoszenia, przewidzianego w art. 30 ust.1 pkt. 1 w związku z z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, blaszany budynek gospodarczy o wymiarach 3 m x 5 m. Konsekwencją tego zaniechania, jak przyjął organ w zaskarżonej decyzji, jest nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku na podstawie art. 49b ust. 1 Prawa budowlanego wobec braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy uznał, że przeprowadzenie procesu legalizacyjnego jest niemożliwe, bowiem przedmiotowy budynek, który raz nazywa w uzasadnieniu decyzji budynkiem gospodarczym, a raz garażem, jest usytuowany niezgodnie z § 12 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, w odległości poniżej 1,5 m od granicy. W tym miejscu należy, bowiem podnieść, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że zasadą jest przeprowadzenie procesu legalizacji i dopiero, gdy okaże się ona niemożliwa można orzec nakaz rozbiórki. Wskazać należy na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1879/07, w którym stwierdzono, że ,,Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, z tym że oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora." Decydujące znaczenie w procesie legalizacji samowoli budowlanej winno mieć ustalenie, że obiekt wybudowany bez wymaganego prawem zgłoszenia nie narusza swym istnieniem przepisów prawa - w szczególności techniczno-budowlanych, jak również regulujących kwestie planowania i zagospodarowania przestrzennego. Obowiązkiem, zatem, organów obu instancji było ustalenie rzeczywistego stanu sprawy. Przy czym zakres postępowania dowodowego (art. 7, 77 K.p.a.) jakie powinny były organy przeprowadzić, wyznaczały przepisy prawa materialnego, w tym powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 12 kwietnia 2002 r. Między innymi § 12 powołanego rozporządzenia reguluje dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków oraz sytuowanie budynków od granicy z sąsiednią działką budowlaną, różnicując je w zależności od charakteru zabudowy, m.in. jeżeli jest on usytuowany w zabudowie jednorodzinnej. Organ w zaskarżonej decyzji oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na ust. 1 i 2 § 12 powołanego rozporządzenia, nie ustalając, czy przedmiotowy budynek gospodarczy (również nazywany w uzasadnieniu jego decyzji garażem), nie jest usytuowany w zabudowie jednorodzinnej. Wówczas, bowiem miałby zastosowanie ust. 3 wskazanego § 12. Na przepis ten powoływał się, bowiem organ pierwszej instancji, co wskazywałoby, że jest to budynek w zabudowie jednorodzinnej. Organ drugiej instancji nie odniósł się do powyższej okoliczności, tylko stwierdził, że podziela ustalenia organu pierwszej instancji. Ustalenie to ma istotne znaczenie, bo wówczas należałoby [i]wyjaśnić, czy przedmiotowy budynek gospodarczy (garaż) nie spełnia wymagań przewidzianych w § 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia, stanowiącym, że w zabudowie jednorodzinnej, przy uwzględnieniu przepisów odrębnych dopuszcza się "sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5, 5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1, 5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych". Ponadto, wskazać należy, że organ drugiej instancji przedwcześnie uznał, że budynek jest usytuowany niezgodnie z § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia, bowiem nie poczynił w tym zakresie należytych ustaleń. Przyjął, że przedmiotowy budynek usytuowany jest w odległości 0,6 m od "od ogrodzenia z działką sąsiednią", a ustalenie, które by pozwoliło na prawidłowe zastosowanie tych przepisów powinno dotyczyć odległości od granicy z działką sąsiednią. Powyższe wskazuje, że organ nie wyjaśnił należycie sprawy, czym naruszył przepis art. 7 K.p.a., art. 77 K.p.a., jak również art. 107 § 3 K.p.a. Wobec powyższego niezbędne jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wobec naruszenie przepisów prawa o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego sprawy, to ocena czy doszło do naruszenia prawa materialnego jest przedwczesna. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania przytoczone wyżej oraz poczyni ustalenia, co do faktycznego usytuowania przedmiotowego budynku od granicy z nieruchomością sąsiednią oraz ustali czy budynek nie jest w zabudowie jednorodzinnej. Dopiero poczyniwszy prawidłowe ustalenia, dokona prawidłowej subsumcji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zostało wydane w oparciu o art. 200 p.p.s.a. -----------------------