VII SA/Wa 215/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F. C. od postanowienia z dnia 4 kwietnia 2018 r. w sprawie ze skargi B. C. i F. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. B. C. i F. C. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z wniosku wynika, że skarżący posiadają dom o powierzchni 109,75 m2, utrzymują się z dochodów z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3966 zł netto miesięcznie. Wśród zobowiązań i stałych wydatków, zamykających się w kwocie 3745 zł, skarżący wymienili: wydatki na żywność około 900 zł, na opał 700 zł, opłaty za wodę i ścieki - 60 zł, gaz - 100 zł, energię - 130 zł, śmieci - 88 zł, internet i telefon stacjonarny - 55 zł, telefony komórkowe - 100 zł, ubezpieczenie domu - 30 zł, ubezpieczenie B. C. - 59 zł, ubezpieczenie F. C. - 63 zł, podatek od nieruchomości - 20 zł, ubezpieczenie samochodu - 70 zł, benzyna, mycie samochodu, przegląd - 300 zł, drobne naprawy, olej, żarówki itp. - 40 zł, bieżące remonty domu, kominiarz - 100 zł, wydatki na środki sanitarne, higieniczne, kosmetyki, wkładki urologiczne - 250 zł, na odzież, skarpety, rajstopy - 200 zł, leki, wizyty u lekarza, badania, dentysta, fryzjer - 400 zł, opłaty pocztowe, znaczki - 30 zł, znicze, kwiaty - 50 zł. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. F. C. złożył sprzeciw w zakresie pkt 1 postanowienia z dnia 4 kwietnia 2018 r., w którym referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając sprzeciw skarżący wskazał, że ze względu na wiek i pogarszający się stan zdrowia muszą z żoną korzystać z płatnej rehabilitacji, przy czym pół godziny rehabilitacji kosztuje ponad 100 zł. Podniósł także, że mają do spłaty dług zaciągnięty u rodziny na zakup jednego z wkładów kominowych, zniszczonych podczas remontu dachu przez sąsiadów, zmuszeni są zakupić jeszcze jeden wkład do drugiego komina. Do sprzeciwu skarżący dołączył fakturę na kwotę 2619,43 zł, wystawioną przez zakład koniarski w dniu 14 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Odstąpienie od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie ma charakter wyjątkowy i jest dopuszczalne, w świetle art. 246 ustawy, tylko wówczas, jeżeli poniesienie tych kosztów wiązałoby się z pozbawieniem strony możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Prawo pomocy może być przyznane tylko osobom, które obiektywnie (a nie tylko według ich własnego przekonania) nie dysponują środkami na wszczęcie i prowadzenie procesu przed sądem i nie są w stanie takich środków zdobyć. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym nie mogą być traktowane przez stronę jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia. Strona winna zatem w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero gdyby ograniczenie wydatków wiązało się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy. Konieczności rezygnacji z niektórych wydatków, w związku z potrzebą poniesienia kosztów sądowych, nie zawsze można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, brak jest bowiem podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Prawidłowo zatem referendarz sądowy przyznając skarżącym prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata uznał, że są oni w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. B. C. i F. C. posiadają dom o powierzchni 109,75 m2, utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 3966 zł netto miesięcznie. Skarżący wymienili wprawdzie liczne obciążające ich budżet domowy wydatki, jednak zauważyć trzeba, że nie wszystkie z nich mają stały charakter, bowiem wydatki związane z ogrzewaniem domu (które skarżący określili na kwotę 700 zł miesięcznie) ulegają zmianom w zależności od pory roku i potrzeb. Ponadto dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest wyłącznie kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a do takich nie można zaliczyć m.in. wydatków związanych z zakupem zniczy, kwiatów, znaczków, opłat pocztowych, z ubezpieczeniem, internetem. W związku z argumentacją sprzeciwu wskazującą na dług zaciągnięty u rodziny zauważyć trzeba, że zobowiązania prywatnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W ocenie Sądu wysokość dochodów skarżących (3966 zł), jak również okoliczność, że uzyskiwane są one z emerytur, a więc mają charakter stały i przewidywalny, pozwala stronie w ramach planowania wydatków uwzględnić konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tych przyczyn zasadne jest zatem utrzymanie w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2018 r., na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.