VII SA/Wa 2154/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. i J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić W. K. i J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać W. K. i J. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek W. K. i J. K., dalej skarżący, o przyznanie prawa pomocy, w którym wnieśli o przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe razem z synem. Utrzymują się z emerytur i renty syna w łącznej wysokości 4.300 zł. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 120 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 5 ha. wraz z budynkami gospodarczymi. Skarżący wskazali, że nie posiadają innego majątku. Podali, że są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi. W. K. leczy się na nadciśnienie, miażdżycę reumatyzm, zapalenie stawów. J. K. jest osobą niewidomą, posiada I grupę inwalidzką, jest po wypadku pęknięcia miednicy. Wskazali, że wszystkie dochody wydają na bieżące wydatki i leki. Dodali, że opiekują się synem, który 20 lat temu uległ wypadkowi na poligonie i od tego czasu porusza się na wózku inwalidzkim. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2154/14 starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1) oraz przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (pkt 2). Skarżący, w ustawowym terminie, złożyli do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 19 listopada 2014 r. w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podnieśli, że są osobami ciężko schorowanymi i znaczną kwotę przeznacza na zakup leków. Dodali, że ich syn jest inwalidą poruszającym się na wózku. Wskazali, że w ostatnim czasie W. K. doznała ciężkiej choroby oczu i zgodnie z diagnozą grozi jej ślepota. Tylko operacja może zachować jej wzrok, ale termin operacji refundowanej przez NFZ planowany jest za dwa lata na jedno oko, a za 3 lata na kolejne. Zatem jedyną możliwością jest poddanie się operacji w prywatnej klinice, gdzie koszt takiej operacji to 3000 zł na jedno oko. Podnieśli, że w obecnej sytuacji nawet najdrobniejsze kwoty są dla skarżących bardzo istotne, bowiem tylko dzięki zebraniu kwoty 6000 zł skarżąca będzie mogła widzieć i sprawować opieką nad mężem i synem. Do wniosku skarżący załączyli kserokopię porady okulistycznej z dnia 30 października 2014 r. W wykonaniu zarządzenia z dnia 3 grudnia 2014 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - nadesłanie kopii rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz formularzy PIT za 2013 rok wszystkich osób pozostających w tym gospodarstwie, - wyszczególnienie w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem własnym i rodziny – żywność, ubrania, leki oraz innych stałych wydatków (media, podatki, ubezpieczenie – wraz ze wskazaniem częstotliwości opłat), - w terminie 7 dni od otrzymania pisma. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania każdemu ze skarżących w dniu 8 grudnia 2014 r., skarżący nie udzielili odpowiedzi na wezwanie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko do osób w trudnej sytuacji materialnej, a więc osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ833/11). Ostatecznie do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W ocenie Sądu z przedstawionego przez skarżących opisu stanu majątkowego nie wynika, aby ich sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności sprawy wynika, że skarżący prowadzą gospodarstwo domowe razem z synem. Utrzymują się z emerytur i renty syna w łącznej wysokości 4.300 zł. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 120 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 5 ha. wraz z budynkami gospodarczymi. Skarżący wskazali, że nie posiadają innego majątku. Podali, że są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi. W. K. leczy się na nadciśnienie, miażdżycę reumatyzm, zapalenie stawów oraz jak wskazała w sprzeciwie ma problemy ze wzrokiem i konieczna jest operacja. J. K. jest osobą niewidomą, posiada I grupę inwalidzką, jest po wypadku pęknięcia miednicy. Wskazali, że wszystkie dochody wydają na bieżące wydatki i leki. Dodali, że opiekują się synem, który 20 lat temu uległ wypadkowi na poligonie i od tego czasu porusza się na wózku inwalidzkim. Sąd jednak zauważa, że, pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący nie nadesłali kopii rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące oraz formularzy PIT za 2013 rok oraz nie wskazali jakie ponoszą miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny (żywność, ubrania, leki oraz innych stałych wydatków (media, podatki, ubezpieczenie). Wskazać należy, że powyższe informacje są istotne, gdyż dopiero porównanie koniecznych wydatków z dochodami skarżących pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przedstawiona sytuacja majątkowa i rodzinna skarżących pozwala na uiszczenie kosztów, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł (wpis sądowy od skargi), stąd orzeczono, jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Jeżeli zaś chodzi o wniosek w zakresie ustanowienia adwokata, Sąd uznał, że jest on zasadny, gdyż dochód skarżących nie jest wystarczający do zapewnienia sobie we własnym zakresie pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym orzeczono, jak w pkt 2 sentencji postanowienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.