VII SA/Wa 2160/12
WyrokWSA w Warszawie2013-03-13
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Mirosława Kowalska, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy domek letniskowy wybudowany w 1994 r. bez pozwolenia na budowę, na terenie objętym zakazem zabudowy (ze względu na ochronę przyrody i bliskość linii brzegowej jeziora), podlega nakazowi rozbiórki na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., mimo braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. do samowoli budowlanej popełnionej przed wejściem w życie ustawy z 1994 r. Nakaz rozbiórki był uzasadniony, ponieważ działka, na której znajduje się domek letniskowy, jest przeznaczona pod inny rodzaj zabudowy niż letniskowa, co wynika z przepisów o planowaniu przestrzennym (w tym przypadku z zakazu zabudowy ze względu na ochronę przyrody i bliskość linii brzegowej jeziora) obowiązujących w dacie orzekania. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wyklucza zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., gdy istnieją inne akty planistyczne lub decyzje o warunkach zabudowy wskazujące na niezgodność lokalizacji z przeznaczeniem terenu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 10,9 x 7,5m, wybudowanego w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji nałożył obowiązek rozbiórki, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący E. i W. C. zarzucili organom brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz przekroczenie zakresu przedmiotu postępowania. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E. i W. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. C. i W. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki domku letniskowego skargę oddala.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania E. i W.C.
- utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., Nr [...], nakładającą na E. i W. C. oraz E. i A. K. obowiązek wykonania rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 10,9 x 7,5m wybudowanego na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił stan faktyczny sprawy. Organ zauważył, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 54 ust. 1 i art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w sprawie samowolnie wybudowanego domku letniskowego, nałożono na W. C. o obowiązek przedłożenia uzgodnień Urzędu Gminy w [...], Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w [...] odnośnie zagospodarowania terenu działki nr ew. [...] w [...] gm. [...]. Nadto, decyzją tą nakazano opracowanie planu zagospodarowania terenu w nawiązaniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ II instancji zauważył również, że decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność wymienionej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r., znak: [...]. Następnie decyzja organu wojewódzkiego uchylona została decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W związku z powyższym, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2011 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1994 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia na W. C. określonych obowiązków, w sprawie samowolnie wybudowanego domku letniskowego na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...].
W dalszym toku postępowania, decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., Nr [...], wydaną w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organ stopnia powiatowego nakazał E. i W. C. oraz E. i A. K. wykonanie rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 10,9 x 7,5m wybudowanego na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Zdaniem organu II instancji, koniecznym było w niniejszej sprawie zastosowanie w stosunku do wymienionego budynku letniskowego przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jak wynika bowiem z treści art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 z którego wynika, iż przepisu art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Powyższe - w ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego prowadzić musiało do uznania, iż do spornej samowoli budowlanej, która popełniona została w 1994 r., zastosowanie winien znaleźć art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Organ odwoławczy podkreślił, że z treści art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika, że jedną z przesłanek umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest zgodność jej lokalizacji z treścią obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przy tym, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. powinien być tak interpretowany, by na jego podstawie możliwa była eliminacja samowoli budowlanej powstałej przed laty, ale pozostającej w kolizji z obecnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym. Zawarte w art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. odesłanie do przepisów dotychczasowych odnosi się wyłącznie do ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nie zaś do poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu planowania przestrzennego. Zawarte w art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy sformułowanie, ujęte w czasie teraźniejszym, może być rozumiane jako wymóg dokonania oceny zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie wydawania decyzji. Organ powinien zatem badać zgodność budowy z przepisami budowlanymi z okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym z daty podejmowania decyzji. Przez przepisy o planowaniu przestrzennym należy obecnie rozumieć aktualnie obowiązujący plan miejscowy, a w razie jego braku, decyzję o ustaleniu warunków zabudowy.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że organ stopnia podstawowego ustalił, iż dla terenu, na którym znajduje się sporny obiekt brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem w tej sytuacji winny zostać wzięte pod uwagę dyspozycje wynikające z decyzji ustalającej warunki zabudowy. Jednakże jak wynika z materiału dowodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił W. C. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie altanki. Z uzasadnienia wymienionej decyzji wynika, iż teren, na którym zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt budowlany - domek letniskowy przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę niż zabudowa letniskowa. Na terenie działki nr ew. [...], która w całości znajduje się w pasie 100m od linii brzegowej J. U. obowiązuje zakaz lokalizacji obiektów budowlanych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Zapis ten oznacza, że przeznaczenie terenu jest inne niż zabudowa letniskowa.
W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w świetle powyższego zaszła okoliczność o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przesądzająca o braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej polegającej na realizacji domku letniskowego o wymiarach 10,9 x 7,5m wybudowanego na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...].
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego zauważył, iż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wskazał, że aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje, iż w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organy orzekające na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. winny brać pod uwagę zapisy decyzji o warunkach zabudowy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...] złożyli E. i W. C. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucili brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz przekroczenie zakresu przedmiotu sprawy, gdyż decyzja organu II instancji podtrzymuje nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, zaś postępowanie toczyło się co do ewentualnej legalizacji spornej zabudowy.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga E. i W. C. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., Nr [...], nakładającą na E. i W.C. oraz E. i A. K. obowiązek wykonania rozbiórki domku letniskowego o wymiarach 10,9 x 7,5m wybudowanego na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie naruszają prawa.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady nie wystąpiły, dlatego skarga została oddalona.
W toku postępowania bezspornie ustalono, że na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...] znajduje się domek letniskowy o wymiarach 10,9 x 7,5m wybudowany w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie zasadnie zastosowały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, gdyż sporny obiekt powstał samowolnie przed 1995 r.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W ocenie Sądu trafnie wskazał [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji, że nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. powinien być stosowany wówczas, gdy w danej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, tj. obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń przez wprowadzenie zmian i przeróbek na zasadzie art. 40 wskazanej ustawy.
W ocenie Sądu [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie wskazał także, że organy administracji publicznej, orzekając w przedmiocie samowoli budowlanej popełnionej w warunkach, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst. jedn. Dz.U z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) winny mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania decyzji a w razie braku planu z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Zwrot "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przewidziany pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudową" sformułowany jest w czasie teraźniejszym. Dlatego też organy nadzoru budowlanego powinny ustalić przeznaczenie i warunki zabudowy terenu, na którym zlokalizowany jest obiekt budowlany według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania przez organ.
Z akt sprawy wynika, że dla terenu, na którym znajduje się sporny obiekt brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem w tej sytuacji winny zostać wzięte pod uwagę dyspozycje wynikające z decyzji ustalającej warunki zabudowy. Podkreślić należy , iż decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił W.C. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie altanki. Z uzasadnienia wymienionej decyzji wynika, iż teren, na którym zlokalizowany jest domek letniskowy przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę niż zabudowa letniskowa.
Działka objęta samowolną inwestycją położona jest na terenach objętych ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody ( Dz.U. Nr 92, po. 880 ze zm.) to jest w granicach
-Obszaru chronionego Krajobrazu " [...]", na którym obowiązuje Rozporządzenie Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 20006r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] ( Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...]sierpnia 2006r.);
-Zespołu przyrodniczo-krajobrazowego jeziora [...], na którym obowiązuje Rozporządzenie Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2001r. w sprawie wprowadzenia zespołów przyrodniczo-krajobrazowych na terenie województwa [...] ( Dz.Urz. Woj. [...]. Z [...]r. Nr [...], poz. [...]).
Obowiązujące ograniczenia i zakazy z tym związane stanowią, iż na terenie działki nr ew. [...], która w całości znajduje się w pasie 100m od linii brzegowej Jeziora [...] obowiązuje zakaz lokalizacji obiektów budowlanych, z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Zapis ten oznacza również, że przeznaczenie terenu jest inne niż zabudowa letniskowa.
W ocenie Sądu zasadnie zatem organy nadzoru budowlanego uznały, że w świetle powyższego zaszła okoliczność o jakiej mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przesądzająca o braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej polegającej na realizacji domku letniskowego o wymiarach 10,9 x 7,5m wybudowanego na działce nr ew. [...] w [...] gm. [...].
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w wyroku w trybie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło