VII SA/Wa 2162/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia : I. przyznać W.C. prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych oraz od ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 22 października 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez W.C. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawca pozostaje żona oraz półtoraroczna córka. Wnioskodawca wraz z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę w wysokości 4.450,00 złotych brutto miesięcznie, co miesięcznie stanowi kwotę w wysokości 3.050,00 złotych netto. Wnioskodawca podał, że posiada udział w nieruchomości o powierzchni 0,1027 ha, a żona mieszkanie o powierzchni 39 m ². Wnioskodawca oświadczył, że posiada także 6 akcji PZU oraz 10 akcji GPW. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że żona podjęła pracę dopiero od października 2012 r., a dotychczas cała rodzina pozostawała na jego utrzymaniu. Wnioskodawca wskazał, że miesięczne wydatki na życie i utrzymanie rodziny są bardzo duże i ledwo wystarcza im do końca miesiąca. Zarządzeniem z dnia 29 października 2012 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, jakie ponosi koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 39 m ², należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.). Zapytano wnioskodawcę także jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem dziecka, a w szczególności czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty z tytułu opłat za żłobek lub opiekunkę do dziecka, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Wezwano wnioskodawcę do wskazania, czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało wskazać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ew. naprawy) oraz do podania w złotych przybliżonej wartości posiadanych 16 akcji. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. oraz czy otrzymuje pomoc od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 27 listopada 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, że stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą około 926,00 złotych, na które składają się czynsz w wysokości 525,00 złotych, energia elektryczna w wysokości 90,00 złotych, woda w wysokości 75,00 złotych, telefon w wysokości 104,00 złotych, gaz w wysokości 32,00 złotych, TV i Internet w wysokości 100,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, iż miesięcznie koszty utrzymania dziecka wynoszą około 600,00 złotych na co składają się wydatki na odzież, buty, środki kosmetyczne, lekarstwa, szczepionki, mleko, jedzenie. Wnioskodawca podał, że posiada samochód marki Ford Fiesta, rok produkcji 2004, którego miesięczne koszty związane z utrzymaniem wynoszą około 300,00 złotych (paliwo, ubezpieczenie naprawy). Wnioskodawca oświadczył, że na miesięczne potrzeby życia codziennego swoje oraz rodziny przeznacza kwotę w wysokości około 1.000,00 złotych, na które składają się zakup wyżywienia, artykułów higienicznych, środków chemicznych, odzieży, biletów MZK, lekarstw, opłatę za polisę ubezpieczeniową w wysokości 417,00 złotych. Wskazał, że przybliżona wartość posiadanych 16 akcji wynosi około 2.665,80 złotych. Poinformował, że nie podejmuje prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło. Wskazał, iż nie otrzymuje pomocy od rodziny, organizacji społecznych lub państwowych. W sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanych miesięcznie dochodów w wysokości 3.050,00 złotych netto miesięcznie i ponoszonych wydatków w wysokości 2.926,00 złotych uznano, że nie jest on w stanie ponieść samodzielnie pełnych kosztów postępowania sądowego w sprawie. Mając na uwadze wysokość wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych oraz wysokość wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej, która w niniejszej sprawie wynosiłaby 250,00 złotych uznano, że poniesienie tych kosztów przekracza obecne możliwości finansowe wnioskodawcy. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie go w części od wpisu sądowego od skargi, tj. od kwoty 300,00 złotych oraz w części od ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych. Pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz część wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych uznano, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść samodzielnie i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej. Stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca posiadający stały dochód miesięczny nie jest w stanie w jakikolwiek sposób partycypować choćby w części kosztów sądowych. Wskazać należy, że z uzyskiwanego dochodu w wysokości 3.050,00 złotych netto miesięcznie wnioskodawcy po opłaceniu wszystkich wyszczególnionych w zestawieniu wydatków stałych wynoszących około 2.968,00 złotych pozostaje kwota w wysokości około 124,00 złotych, którą może przeznaczyć na koszty sądowe w sprawie. Zauważyć przy tym należy, że wysokość wyszczególnionych stałych wydatków miesięcznych może być w każdym miesiącu inna, zarówno wyższa, jak i niższa, a zatem wysokość środków pozostałych wnioskodawcy po uregulowaniu wydatków może być także wyższa. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu powinna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach może być przyznane stronie prawo pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Jak wskazano powyższej w szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Instytucja ta nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe i stały dochód miesięczny. Z tego względu stwierdzono, że wnioskodawca będzie w stanie uiścić pozostałą część wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych oraz od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych, jak również ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe w sprawie, takie jak np. wpis od zażalenia, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, które podkreślić należy, iż mogą wystąpić w sprawie, bądź też nie pojawić się w ogóle. Z tego względu, wniosek w pozostałym zakresie oddalono. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.